VU Magazine 1987 - pagina 210

kritiek slechts mondjesmaat in de openbaarheid kwam. 'Dux' was een vakblad; Te Elfder Ure, een ander kritisch tijdschrift, werd voornamelijk door intellectuelen gelezen. Een blad als Het Gezin, dat wél de huiskamer haalde, bleef onverminderd trouw aan de oude geloofsleer. Ook in Margriet, dat door veel katholieken werd gelezen, drong het nieuwe gedachtengoed niet door. Mevr. Van Eysden, verantwoordelijk voor de brievenrubriek 'Margriet weet raad', schreef in 1954: "Het zedelijk peil van jongens en meisjes is bedenkelijk aan het zakken, maar ik kan niet ingaan op dit probleem omdat dit onderwerp niet geschikt is voor publieke behandeling''. Eén van de eerste nieuwlichters die wèl een groot publiek bereikten was de latere cabaretier Fons Jansen. In boekjes als 'De voorlichting verandert', 'Huwelijk in ballingschap' en 'De liefdesverhouding voor het huwelijk' ontvouwde Pons Jansen in begrijpelijke taal zijn visie op huwelijk, gezin en seksualiteit. Liefde was voor hem het sleutelwoord. Wie in 1987 deze boekjes leest kan een glimlach moeilijk onderdrukken; want braaf en stichtelijk waren ze! Toch zat menig moraaltheoloog met de produkten van Fons Jansen in zijn maag. Volgens de officiële leer was de voortplanting het eerste doel van het huwelijk en wederzijdse liefde en trouw het tweede. Fons Jansen benadrukte de liefde; liefde was belangrijker dan een geheel volgens de normen gepleegde huwelijksdaad. Jansen vond ook dat je van een arm, klein behuisd gezin geen jaarlijkse gezinsuitbreiding mocht verwachten. Weinig had hij op met wat hij noemde "meedogenloze kuisheidssystemen". Als er van echte liefde sprake was kon het geen kwaad als verloofden elkaar een tongzoen gaven. De katholieke pers had het er moeilijk mee; de boekjes werden aarzelend besproken. De belangstelling werd daardoor niet gedrukt; de boekjes vonden gretig aftrek.

gen?" en: "Waarom zijn voorbehoedmiddelen verboden als er een goed motief is om ze te gebruiken?" Vragen waarop de moraaltheologen slechts wettische antwoorden konden geven: een goed motief heiligt geen voorbehoedmiddelen omdat deze verboden zijn. Ook in Te Elfder Ure werd de moralisten het vuur na aan de schenen gelegd. De jurist LH. C. Hulsman vergeleek de moraal met het wetboek van strafrecht: een inspiratieloos geheel dat slechts angst inboezemt. De oude moraal is geheel uit de tijd, zo meende hij. In die tijd verschijnen de eerste voorlichtingsboeken 'nieuwe stijl'. In 'De voorlichting in de opvoeding' van Helene Dresen-Coenders geen waarschuwingen meer tegen bioscopen en prikkelliteratuur. Maar wèl een aansporing om niet te

'Het zedelijk peil van jongens en meisjes is bedenkelijk aan het zakken, maar ik kan niet ingaan op dit probleem omdat dit onderwerp niet geschikt is voor publieke behandeling.' veel geloof te hechten aan over-romantische meisjesboeken. Ouders krijgen het advies zich niet op te winden als zij ontdekken dat hun kind masturbeert; je kunt een kind niet kwalijk nemen dat het nog niet weet hoe het moet omgaan met zijn seksualiteit. Ook de psychiater Trimbos publiceert in die jaren voor een groter publiek. Van Eén van de eerste nieuwlichters die wèl een groot publiek bereikte was de latere cabaretier Fons Jansen. In boekjes als 'De voorlichting verandert', 'Huwelijk in ballingschap' en 'De liefdesverhouding voor het huwelijk' ontvouwde Fons Jansen in begrijpelijke taal zijn visie op huwelijk, gezin en seksualiteit. Liefde was voor hem het sleutelwoord.

FONS JANSEN

A

an het einde van de jaren vijftig vindt de ommekeer plaats; de kritiek wordt luider en beter hoorbaar. In 'Dux' wordt niet meer geschreven over kleding en dansen; geboortenregeling wordt het nieuwe onderwerp. Het blad werpt de moraaltheologen lastige vragen voor de voeten: "Waarom moet er gezinsuitbreiding komen als de ouders dat niet willen?"; "Is het niet schadelijk voor ouders en kind als een kind niet in liefde wordt ontvanVU-MAGAZINE —ME11987

33

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen