VU Magazine 1987 - pagina 66

1930 directeur was. Andere beroemde namen uit deze hadden. Verborgen in de kelders van het Institut fur So- In 1969 werd het kring waren: Waiter Benjamin, i-ierbert Marcuse en Eficii zialforschung lagen de jaargangen van het Zeitschrift fur Maagdenhuls bezet, het administraFromm. Sozialforschung, grondig weggestopt in stevige kisten, entieve centrum van Door radicale studenten werden zij tijdens de roemruchte niemand die er aan kon komen. Pas zo rond 1980 zijn die de UvA. Het ging de bezetters om meer jaren zestig herontdekt. Een boek als Dialel<til< der Aufi<ia-geschriften opnieuw gepubliceerd. Horkheimer schaam- dan alleen de demorung - in 1947 door Adorno en Horkheimer gepubliceerd de zich nogal voor zijn marxistische verleden, zijn belang- cratisering van het stelling ging in de laatste jaren van zijn leven, hij overleed onderwijs: 'Dit Is bij uitgeverij Querido in Amsterdam - was jarenlang niet in 197'3, vooral uit naar religieuze, theologische vraag- het begin, wij gaan meer verkrijgbaar, maar werd in 'roofdruk' door studendoor met de strijd!', ten wèl driftig bestudeerd. Van Marcuse's hand ver- stukken. Voor Adorno gold dat in mindere mate, hij zocht scandeerden zij. scheen de klassieker De eendimensionale mensen Erich het meer in de kunst, maar ook hij heeft bijvoorbeeld de Links: De studenten moderne muziek ooit omschreven als een 'geontmytholo- doopten de UvA om Fromm had in brede kring invloed, vooral met zijn boek in 'Domela Nieugiseerd gebed'. De angst voor vrijiieid. Hoewel die boeken behoorlijk wenhuisuniversicomplex van karakter waren, spraken de kerngedachten Het lijkt op een bekeringsgeschiedenis: twee atheïstische teit'; hun eisen zij op de eruit, tot de verbeelding van een generatie die het blinde neo-marxisten, zoals de Frankfurters bij veel mensen nog schreven ramen: 'Weg met de vertrouwen in de naoorlogse welvaarts- en consumptiealtijd bekend staan, die op hun oude dag ten lange leste curatoren; revolumaatschappij begon te verliezen. Vooral Marcuse werd in het religieuze licht zien. Maar zo'n radicale overgang is tie, democratie, Amerika een goeroe voor de new-ieft beweging en een dat nu ook weer niet geweest. In het werk van Adorno en openbaarheid!' Rechtsonder Ed van veelgevraagd spreker bij allerlei oppositionele manifestaHorkheimer zijn weliswaar duidelijke verschuivingen Thijn (toen nog wetties. waarneembaar, maar van een volledige breuk was geen houder van de sprake. Dat benadrukt althans de socioloog Jan Baars d\e hoofdstad) in geDe identificatie van de jongeren met Marcuse werd versprek met de bezetonlangs aan de VU promoveerde op een proefschrift over ters. Rechtsboven: gemakkelijkt doordat hij in zijn theorie een duidelijke rol deze twee filosofen en de sporen die zij hebben nagelaten Studentenlelder zag weggelegd voor studenten en andere 'randgroepen' Ton Regtien hoorin de hedendaagse beoefening van de sociologie. als potentiële gangmakers van een maatschappelijke verde, op grond van nieuwing. Toch bleef Marcuse wel een zekere afstand en aandeel in de In de eerste plaats dient het marxistisch gehalte van het zijn Maagdenhuisbezetscepsis bewaren, hetgeen onder andere tot uitdrukking vroege werk van de Frankfurters gerelativeerd te worden. ting, zes weken onkomt in zijn legendarisch geworden begrip repressieve toAlleen in de jaren dertig dacht men op het Institut fur So- voorwaardelijk telerantie: de maatschappij zou in staat zijn om kritiek te zich eisen. zialforschung tamelijk orthodox-marxistisch: ter bevorde- gen Foto's ANP absorberen, zonder dat er werkelijk iets zou veranderen. ring van de klassenstrijd zou theorievorming het proletariaat de benodigde strategische concepten moeten leveij Horkheimer en Adorno was in die tijd echter al ren. Maar iemand als Horkheimer nam al in 1936 afstand bij voorbaat ieder vertrouwen in welke groepering van het marxisme zoals gepraktizeerd in de Sovjet-Unie als drager van maatschappelijke verandering dan en van de ontaarding ervan in stalinistische praktijken. In ook, geheel afwezig. Het duurde ook heel lang voordat het Dialektik der Aufklarung is de oriëntatie op het proletakwam tot een herdruk van de Dialektik der Aufklarung. riaat als bevrijdende klasse in zijn geheel verdwenen en Adorno en met name Horkheimer hadden eigenlijk alweer wordt ook het marxisme gekritiseerd vanwege zijn potenafstand genomen van dat werk. Nog verder weg stonden tiële totalitarisme. Hooguit komt men in dat werk nog enze van het werk dat ze in de jaren dertig gepubliceerd kele typerende motieven tegen, zoals de exploitatie van

B

VU-MAGAZINE - FEBRUARI 1987

21

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen