VU Magazine 1987 - pagina 102

jaar Berlijn laat zien dat de stad nog even ver is als in haar stichtingsjaar. En dat was nog maar de éérste Berlijnse deling.

de stad. Tot woede van de inwoners, die zich daarmee elke kans tot opspeling tegen het bewind ontnamen zagen, waarvoor ze nu juist enige plannen hadden n het jaar 1237 werd de stad voor het ontwikkeld. Niettemin wisten de koene eerste vermeld, maar men gelooft kolonisten de bouw door sabotage nog dat ze toen al 40 jaar bestond. De vijfjaar lang te vertragen. Maar toen de landstreek Brandenburg, waarin Berlijn burcht er eenmaal stond, en er eeuzou ontstaan, was tot dan toe een zompi- wenlang bleef staan, ging hij meer en ge, ondoordringbare slijkpoel, welks meer het leven in Berlijn bepalen. Langweinige bewoners nog amper boven het zaamaan ontstond een tweede Berlijnse peil van de oertijd waren uitgekomen. De deling. Het westelijk deel van de stad, oostkant werd bevolkt door Slaven. In waar het HohenzoUernpaleis stond, werd het westen woonden Duitsers. Om z'n op den duur een eigen wereld van keurdoordropen streek meer status te geven, vorsten, hofbeambten, rijke adel en distuurde Brandenburgs eerste markgraaf, Albrecht 'de Beer', rond 1150 een oproep naar de Nederlanden. Kolonisten moesten Brandenburg tot bloei brengen. De Nederduitsers kwamen, en deden hun werk grondig. Aan de oostkant van de Spree lag al het Slavische plaatsje Berlijn. Aan de westkant van de rivier, pal er tegenover, stampten Vlamingen, Brabanders, Hollanders en Keulenaars een nieuw stadje uit de modder: Colonia, Kölln. Zo ontstond een dubbelstad. De eerste Berlijnse deling was een feit. In de Spree werd een grote dam gelegd, en een ringnet van Hollandse watermolens zoog het overdadige moerasnat weg. Daaraan herinneren nog de straatnamen Mühlendamm en Molkenmarkt, wat een verbastering is van 'Molentjesmarkt'. Die oudste Nederlanders bedreven landbouw, en lakenhandel met Vlaanderen. Met de Berlijnse overburen aan de oostkant konden de KöUnse kolonisten het niet al te best vinden. Twisten en spanningen waren schering en inslag. Toch, om de roofridders te kunnen afweren, gingen beide stadjes in 1307 een verbond aan. Maar pas 230 jaar na de stichting besloten Berlijn en Kölln zich tot één stad te verenigen, in 1432. 'Berlijn', zoals de negorij voortaan heette, was nog tot 1700 bepaald geen indrukwekkende stad voor Duitse, en zelfs voor Brandenburgse begrippen, maar een volstrekt onbeduidende draskolonie. Wèl golden de inwoners als lastige, opstandige individualisten. Toen kort na 1400 in Brandenburg een nieuwe familie aan de macht kwam, de Hohenzollems, bood Berlijn het hardnekkigst verzet. Om dat te breken, kozen de nieuwe keurvorsten niet Frankfurt- plomaten. De 'gewone mensen' huisden aan-de-Oder, Rostock of Stendal tot resi- in Oost-Berlijn, een eenvoudige, sobere dentie, wat meer voor de hand lag, doch samenleving van ambachtslieden en hanhet koppige dubbelstadje aan de Spree. delaren. Dat moest maar eens een lesje gehoor- Nog eeuwenlang bleven Berlijn en Brandenburg een barbaarse uithoek van het zaamheid leren. Duitse rijk, al deden de opeenvolgende En zo verrees de burcht van de Hohen- vorsten er alles aan om kolonisten uit zollems in Berlijn, aan de westkant van West-Europa naar hun moddervesting te

I

VU-MAGAZINE — MAART 1987

lokken. Die kwamen mondjesmaat, zodat Berlijn in 1550 niet meer dan enkele duizenden inwoners telde. Door pest en oorlog liep dat getal zelfs gestaag terug in de honderd jaar die volgden.

P

as na 1640 ging Berlijn echt wat betekenen. Frederik Willem, de Grote Keurvorst, zoals hij met een contradictio in terminis licht spottend in Europa werd genoemd, kwam op de troon. Hij was in Nederland opgevoed. Daaraan had hij allerlei ideaalbeelden overgehouden, alsook een vrouw: Louise van Oranje. Al

tei^gaaa

Een plattegrond van Berlijn en Kölln uit 1648 Gevechten tijdens de novemberrevolutie in 1918 op de MarxEngels Platz

kort na z'n troonbestijging haalde hij allerhande Nederlandse specialisten naar Berlijn: bouwmeesters om de Spreekolonie van haar dorpsimago op te peppen, politici om z'n macht uit te breiden. In hun kielzog trokken minders en boeren naar Berlijn, die langs de Havelrivier Neu-Holland stichtten, met Oranienburg als hoofdplaats. Nederlandse architecten.

13

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen