VU Magazine 1987 - pagina 58

O

eens kunt praten over wat je bezighoudt zal de pijn dubbel zo hard gevoeld worden als wanneer je collega's en buren af en toe eens een praatje komen maken. Het aantal pijnzenuwen dat wordt geprikkeld, wordt niet kleiner, maar de pijn doet minder zeer. Het leven met de pijn wordt dragelijker." Pijn is een subjectieve ervaring die we niet los mogen zien van de patiënt. Pijn is daarom geen zelfstandig verschijnsel. Iemand snijdt zich in de vinger. Hij geeft een schreeuw en krimpt ineen. De snee doet pijn. Pas na enkele seconden dringt de volle omvang van de pijn tot hem door. Hij realiseert zich dat hij voorlopig niet meer kan schrijven en moet aan horen dat hij dom met het mes is omgegaan. Uieindelijk klaagt hij tegenover andere Drs. J. A. Schulkes-van de Pol was jaren mensen, slikt een pilletje of kijkt nukkig verbonden aan het Antoni Van Leeuwen- voor zich uit. hoek Ziekenhuis voor kankerpatiënten. De Amerikaanse zenuwarts Loeser onZe onderscheidt pijn en het zeer dat de derscheidt hier vier stadia. Eerst is er een pijn doet: "Voor een vrouw die onge- plaatselijke beschadiging: de snee. Versteld is en buikpijn heeft, zal haar pijn in volgens reageert het lichaam en voelt het algemeen veel minder ernstig zijn men een stekende pijn. Men schrikt en dan voor een vrouw die bestraald is voor trekt zijn hand terug. Pas later beseft baarmoederkanker, hoewel de pijnen op men wat er is gebeurd en wat de gevolzich erg op elkaar kunnen lijken. Wan- gen zijn. Nu ondergaat men de pijn. De neer mensen je mijden omdat je de 'ge- pijn doet zeer. Het laatste stadium is volvreesde ziekte' hebt en je met niemand gens Loeser het pijngedrag. Men gaat

f het nu om buikpijn, kiespijn of psychische rugpijn gaat, de pijn van verschillende patiënten lijkt veel op elkaar. Toch kunnen we de ene kiespijn niet gelijk stellen aan de andere kiespijn. In de volksmond heb je dtflinken die tegen een stootje kunnen en de zeurpieten, mensen die kleinzielig zijn. Zelfs artsen kennen het onderscheid. Maar pijn kun je niet meten. Ieder voelt pijn op zijn eigen manier. Beroemd is het voorbeeld van gewonde soldaten, die terugkerend van het front nauwelijks pijn hebben. Als er bloed wordt afgenomen, gillen ze het uit van de pijn. Medici raken er de laatste jaren van doordrongen dat het allemaal niet zo eenvoudig is. Wie pijn heeft, heeft pijn!

Wat is pijn?

M

et een dreun mist de hamer de spijker, een brandende pijn verspreidt zich door mijn duim. Tranen springen mij in de ogen, terwijl ik mijn gekwetste hand door de lucht zwaai om de pijn te verdrijven. Een min of meer alledaags tafereeltje. Wat er in het lichaam gebeurt als iemand pijn heeft, interesseert artsen al eeuwen. De pijn is niet waar je haar voelt, stelde de Franse denker Descartes in de zeventiende eeuw. Het voelen van pijn is een zintuig, net als horen, zien en ruiken. Van de beschadiging gaan zenuwsignalen uit. Pas als de signalen de hersenen bereiken, voelen we de pijn. Volgens Descartes is de zenuw een 'schelkoord' dat in de hersenen een 'alarmklok' luidt. De pijn zit dus in het hoofd. Descartes' idee is nog steeds de ruggegraat van het moderne denken over pijn. Natuurlijk is het beeld intussen verfijnd. Het signaal van de pijn loopt niet ongestoord langs één zenuw van de gekneusde

VU-MAGAZINE - FEBRUARI 1987

duim naar het hoofd. De geleiding van het noodsein gaat via verschillende wegen en wordt onderweg beïnvloed. Bijt de hond van de buurman mij, dan doet de duim al minder zeer. Staat het huis in brand, dan voel ik mijn duim helemaal niet meer. Ook met chemische middelen kan het pijnsignaal onderweg worden tegengehouden. De geleiding van zenuwimpulsen van de ene zenuw naar de volgende is afhankelijk van lichaamsstoffen. In de verdovingsprik bij de tandarts zitten verbindingen die deze stoffen afbreken. De brug wordt daardoor opengezet. Zenuwimpulsen komen er niet meer langs en we voelen geen pijn meer. Ook een aspirientje werkt op deze manier, zij het minder heftig. Minder voor de hand liggend is dat ook de Chinese acupunctuur-methode mede op hetzelfde principe berust. De acupuncturist steekt metalen naalden in het lichaam. Ontdekt is dat de plaatsen op het

Volgens Descartes is de zenuw een 'schelkoord' dat in de hersenen een 'alarmklok' luidt zich naar zijn pijn gedragen en wordt daarin bevestigd door anderen: Kijk jij maar uit met die vinger!

D

e arts heeft met alle aspecten van pijn te maken. Vaak is het niet voldoende om de beschadiging te verhelpen. Soms is de hchamelijke oorzaak al lang verdwenen als de patiënt op het spreekuur komt. Pijn zonder lichamelijke oorzaak komt steeds vaker voor. Soms lijden mensen voortdurend aan pijn waarvoor een oorzaak ontbreekt. Veelvuldig schrijven artsen in deze gevallen pijnstillende middelen voor. De beschadiging wordt daardoor niet meer gevoeld. Soms is het nodig de klachten op een andere manier te bestrijden. Zo kan de patiënt bij het ondergaan van de pijn geholpen worden. Het helpt als de arts zijn patiënt geruststelt, met hem praat over de pijn en met hem meedenkt. De pijn doet minder zeer als de omgeving zich het lot aantrekt. Mensen met chronische pijn wordt ook geleerd

lichaam waar de heelmeester zijn naalden prikt vaak direct boven zenuwbanen liggen. Bij de naaldprik komen lichaamsstoffen vrij met een verdovende werking. Dit verklaart waarom men de acupunctuurnaalden niet op de pijnlijke plek prikt, maar elders. Het pijnsignaal wordt onderweg tegengehouden. Een deel van de mystiek rond de Chinese techniek is daarmee opgehelderd. Vreemd blijft dat de patiënt betrokken moet zijn bij zijn behandeling. Het effect van de naalden hangt af van het vertrouwen van de behandelde. Ook in Nederland dringt het besef door dat pijn en pijnbestrijding niet alleen met het lichaam te maken hebben. Naast het lichaam speelt ook de geest een belang-1 rijke partij mee. D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen