VU Magazine 1987 - pagina 366

den. "Die was in drie weken afgelopen. Waarom? Wereldwijd werden de wapenleveranties stopgezet. Als in het MiddenOosten hetzelfde gebeurt, zou zo'n oorlog tussen Irak en Iran spoedig ophouden. Maar het komt er niet van, want er worden allerlei belangen gediend, ook de onze." Niet alleen via de wapenhandel houdt het Westen de regie in de islamitische wereld in handen. "Ook economische afhankelijkheid speelt een rol. De meeste landen daar zijn dan wel gedekoloniseerd, in feite is er een neokolonialisme voor in de plaats gekomen. Je schept dan zelf mede de voedingsbodem voor conflicten zoals ze nu tot uitbarsting zijn gekomen.'' ,,Wii je fundamentalisme minder kans geven, dan moeten we helpen onderontwikkeling en onrecht te bestrijden. Maar wat gebeurt vaak? Men gooit het op een akkoordje met een kleine kliek, en daarmee worden handelsverdragen gesloten die ten koste gaan van de meerderheid van de bevolking in die landen. Als de VS in '53 serieus met de toch vrij gematigde beweging van Mossadecq waren gaan

'In de oorlog tussen Irak en Iran speelt de oude tegenstelling tussen Perzen en Arabieren mee. Die tussen sji'ieten en soennieten doet amper terzake.' praten, had Khomeiny nooit de kans gekregen." In zekere mate dankt Khomeiny z'n succes aan de westerse pers, meent Wessels. "Die heeft hem groot gemaakt en als het ware naar het voorste plan geschoven. Ook andere faktoren spelen eerder een rol dan godsdienst. "Nationalisme bij voorbeeld. In de oorlog tussen Irak en Iran speelt de oude tegenstelling tussen Perzen en Arabieren mee. Die tussen sji'ieten en soennieten doet amper terzake. Het blijven toch in de eerste plaats politieke, economische en militaire factoren. Natuurlijk wordt godsdienst daarbij gebruikt, zoals godsdienst zich voor zoveel dingen kan lenen.'' D

9

Frits Stoffels studeert theologie en is freelance journalist. VU-MAGAZINE - OKTOBER 1987

^la

E

indelijk is het zo ver. Terwijl er al jaren afdelingen, directies en zelfs departementen van Algemene Zaken bestaan, heeft het nieuwe kabinet-Goria in Roma als een van de dertig (!) ministers er ook een van Speciale Zaken ingesteld. De christen-democraat Rosa Russo Jervolino - zo'n naam is op zich al een speciale zaak werd op 29 juli door president Cossiga beëdigd als ' 'il ministero per gli Ajfari Speciali". Al tijden vroeg ik mij af wat nou algemene zaken zijn. Weet u het? Onze ministerpresident moet het weten. Die beheert ambtshalve een ministerie van Algemene Zaken. De functie van voorzitter van de ministerraad werd vroeger niet voorzien van een speciaal departement. De minister-president beheerde zelf een portefeuille, meestal binnenlandse zaken, en deed zijn voorzitterschap er van daaruit bij. Colijn, die in zijn eerdere ministeries financiën en zelfs koloniën nebenbei had gedaan, besloot in juli 1937 bij zijn vierde ministerie Algemene Zaken in te stellen. Dit schemerachtig departement bestaat nu dus een halve eeuw. Maar bent u wel eens een algemene zaak tegengekomen? Ik niet. Moet ik het dus zien als een restpost, die het tegendeel uitdrukt van wat andere ministers doen, namelijk zich voor speciale zaken inzetten: binnenlandse, buitenlandse, sociale, bovenaardse? Het algemeen als zodanig bestaat wel, getuige onze Maatschappij tot Nut van het Algemeen, die vanaf 1784 pioniersarbeid heeft verricht in het belang van de volksontwikkeling. Zonder twijfel is er een algemeen belang, het belang van allen, tegenover dat van het individu. Maar algemene zaken in het meervoud? Ik denk dat we te maken hebben met het versluierende ambtelijk-politieke taalge-

bruik, op grond waarvan we bij voorbeeld telkens bij kabinetsformaties een 'beoogde minister-president' krijgen voorgeschoteld. Hoezo beoogd, het woord betekent niets, tenzij je er bij vertelt wie beoogt. En dat wil men vaak juist in het midden laten. 'Algemene Zaken' lijkt een grotere vrijbrief te geven voor de ambtenaren van de minister-president om zich, natuurlijk alleen ten behoeve van de coördinatie, met alle zaken te bemoeien. Ministerie van Alle Zaken lijkt mij dan ook een betere 'invulling'

ter wordt opgelost wanneer je er een aparte minister voor hebt. Ook bij ons is bijvoorbeeld gepleit voor een minister voor technologie, en in drie kabinetten hebben we een staatssecretaris voor emancipatie gehad. Dat veroorzaakt nieuwe bureaucratieën, verdergaande 'verkokering' (opdeling van het beleid) en toeneming van interdepartementale twisten. Als er sprake is van een acuut probleem - en als het iets betreft dat zich door bewust politiek beleid überhaupt laat beïnvloeden - ligt het meer

Algemene Zaken bestaan niet! van A.Z. Er is trouwens heel veel te zeggen voor een sterkere positie van de premier tegenover zijn ambtgenoten, nu de eenheid van beleid bij de veertien koninkrijkjes die departementen, heten soms ver te zoeken is. Terug naar de Affari Specia11. Het voortreffelijke dagblad La Republica meldt dat het gaat om de problemen "della droga, dei giovani, degli anziani, degli omosessueli, deglit handicappati e delle donne'' (van de drugs, de jeugd, de ouden van dagen, de homoseksuelen, de gehandicapten en... de vrouwen). Een prachtig samenstel van problemen! Je vraagt je af wat die andere ministers nog te doen hebben. De nieuwe minister riep meteen dat hij geen conflicten wil veroorzaken en dat het gaat om een ministerie dat niet wil groeien ten koste van andere, al hoopte hij wel dat het snel zou groeien. Het is een bekende misvatting in politieke kring dat een maatschappelijk probleem be-

voor de hand er specifiek kabinetsbeleid van te maken, en de positie van de ministerpresident te versterken bij het coördineren van wat de verschillende bestaande departementen er al aan doen. Je maakt er dus, in de juiste zin van het woord, algemene zaken van die niet mogen ondergaan in het particularisme van een afzonderlijk departement. Daar in Italië, met dertig ministers verdeeld over vijf partijen, is dat nog sterker nodig dan bij ons. En toch, zei de grotendeels in Rapallo residerende Amerikaanse schrijver en journalist Gore Vidal onlangs, zijn de Italianen het intelligentste volk. Ik zal het niet tegenspreken. Het is ter plekke moeilijk te controleren omdat de mensen er vrijwel geen woord buitenlands spreken.

11

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen