VU Magazine 1987 - pagina 142

hoogbegaafd noemen, daarbinnen onderscheiden we weer een top van twee procent (van het totaal). De klokvormige curve maakt de enorme spreiding aanschouwelijk. Voor de groep die aan de zwakke kant zit hebben we allerlei voorzieningen, en dat is ook nodig, terwijl we van de mensen die zich aan de andere kant bevinden altijd denken dat ze het wel zullen redden." Hoogbegaafdheid is echter niet louter een kwestie van intelligentie. De Amerikaan Terman, die in de jaren twintig als eerste een groot aantal proefpersonen jarenlang met intelligentietest begon te achtervolgen ging daar nog wel vanuit. ("My little genius", luidde de aanhef als hij zijn proefjpersonen aanschreef.) Nu worden de verschillende aspecten die met hoogbegaafdheid verband houden aanschouwelijk gemaakt in een model dat in veel van de publicaties van Mönks als paradepaardje optreedt: 'het triadische model van Mönks'. Dat model is een uitbreiding van het 'driecomponentenmodel' van de Amerikaan Renzulli. Diens drie componenten zijn: intelligentie, creativiteit en taakge-

richtheid of volharding. Pas als deze drie in cirkels weergegeven componenten elkaar overlappen ontstaat hoogbegaafdheid. Mönks voegt hieraan de invloed van de sociale omgeving toe, eenvoudigweg door een driehoek om de drie cirkels heen te tekenen. De drie hoeken staan voor: ouders, school en peers (vriendjes). Maar het kan nog mooier. Uit een hoek van de vensterbank tovert hij zonder valse bescheidenheid een pyramide van plexiglas te voorschijn. In de pyramide zitten vier balletjes verpakt. De onderste drie, die gekleurd zijn, geven RenzuUi's componenten weer; op de bovenste, die stralend wit is, lezen we het woord 'hoogbegaafdheid'. De zo te zien inderdaad benauwende ruimte eromheen is natuurlijk de sociale omgeving. "Renzulli is in 1984 hier geweest en heeft toegegeven dat dit een noodzakelijke uitbreiding van zijn model is. Maar ik ga er

geen octrooi op aanvragen," zegt Mönks als ik hem vraag wat het betekent om zo'n model op je naam te hebben staan.

M

önks zet het kunstwerkje op tafel en ücht het toe. "Hoogbegaafdheid schept slechts de mogelijkheid tot het leveren van bijzondere prestaties. Als je bij de Bantoes opgroeit kun je nog zo muzikaal zijn, maar als er geen sterveling is die dat waardeert zal er niks van die gave terechtkomen. Ze moet van buitenaf gekoesterd worden. Dat ziet u aan dit model. Hoe beter alles in elkaar grijpt, hoe mooier het wit wordt. Iemand moet natuurlijk hoge intellectuele capaciteiten hebben. En belangstelling. Als iemand geen belangstelling in wiskunde heeft, zal hij niets met zijn gave doen. En hij moet vindingrijk zijn. Maar als aan die drie kenmerken wordt voldaan dan kan iemand zijn hoogbegaafdheid vaak nog

en Ly m$kunde ga. j ^ naa$t me zitten en geef

j e de antwoorden door, t e g r é p e n , profe^Sor !?

Prof. dr. F J . Mönks; 'En dan blij ken ze uiteindelijk over de zin van het leven te gaan nadenken.' Foto Flip Franssen

Mönks 'triadisch' model van hoogbegaafdheid: 'Pas bij een goed samenspel van persoonskenmerken en sociale omgeving kan zich hoogbegaafdheid ontwikkelen.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen