VU Magazine 1987 - pagina 319

Jean-Francois Lyotard (rechts): het wetenschappelijke denken is nooit veel soeps geweest. Foto Michael Klinkhamer. Jean Baudrillard: allemaal nutteloos getob.

felen. Pornografisch is in de optiek van Baudrillard ook de hoeveelheid enquêtes, statistieken en opiniepeilingen die telkens weer over onze hoofden worden uitgestort. Door die onderzoekingen worden mensen er toe gebracht zich uit te spreken, te zeggen wat ze denken en over duizend en één onderwerp een mening te debiteren. De mensen zullen en moeten hun geheimen prijs geven, zelfs als ze er geen hebben.

De behoefte aan kennis in deze vorm is een behoefte aan zekerheid; een zekerheid omtrent de manier waarop de objecten denken en zich gedragen. Het is een verlangen naar een volledige voorspelbaarheid van het universum. Baudrillard behoort niet tot de mensen die snakken naar het bereiken van dat moment: ' 'Het vergaren van een maximum aan informatie over het universum kan het einde van de wereld betekenen. Zoals in de fabel van de negen miljard namen van God: als men dankzij de computer alle namen heeft weten te reciteren, eindigt de wereld en doven de sterren.''

We geloven liever in het lot uit de loterij, de onverwachte wending dan in de deprimerende quasizekerheden die de wetenschap ons levert. 10

H

Voor hem is dat wetenschappelijke denken nooit veel soeps geweest. Hij laakt met name de universalistische pretenties ervan: als vanzelfsprekend heeft de moderne wetenschap altijd de eigen superioriteit beklemtoond en aan anderen als norm opgelegd. Of het nu het verhaal van de kruisdood betrof of bijvoorbeeld bepaalde niet-wetenschappelijke kennis omtrent ziekte en gezondheid, alles moest door middel van argumentatie en bewijsvoering de eigen waarheid aantonen voor het strenge tribunaal der wetenschap. Achter alle emancipatie-retoriek toont zich daarin het agressieve karakter van het moderne weten. Dat het vooruitgangsge/oo/ tegenwoordig afgedaan heeft, wil nog niet zeggen De goede, oude academische waarden daf daarmee de vooruitgangsmac/zine tot hebben hun zeggingskracht verloren; re- stilstand is gekomen. Integendeel, de den voor velen om nostalgisch het heen- trein dendert met groter snelheid voort gaan van de klassieke universiteit te be- dan ooit. Alleen is nuttige kennis niet treuren. In zijn boek Het postmoderne langer datgene wat het (veronderstelde) weten zingt de filosoof Jean-Francois welzijn der mensheid dient, maar datgeLyotard echter niet mee in dat koor. ne wat het meeste oplevert; de waarheid et vergaren van kennis is een taak waarmee in het bijzonder de wetenschap belast is. Lange tijd heeft daaraan een emancipatie-ideaal ten grondslag gelegen: wetenschappelijke inzichten zouden kunnen leiden tot een bevrijding van de mens uit knechtende omstandigheden. Tegenwoordig, nu de universiteiten voor een groot deel verbureaucratiseerd zijn en de richting van onderwijs en onderzoek in steeds sterkere mate aangegeven wordt door staat en bedrijfsleven, gelooft niemand meer in dat vooruitgangsideaal. Wie nu nog durft beweren dat wetenschap het toekomstige heil der mensheid bevordert, wordt met meewarige, spottende blikken aangekeken.

VU^MAGAZINE - SEPTEMBER 1987

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen