VU Magazine 1987 - pagina 364

snee-moslim een gruwel; de Koran ontzegt bedevaartgangers elk geweld. Zelfs vliegen mogen niet worden gedood. De verlegenheid in Mekka was groot: het verbod op geweld geldt ook de politie. Die kwam in gewetensnood en gaf zo de Iraniërs alle kans de rellen uit de hand te laten lopen. Voor de sji'ieten woog in dit geval Khoraeiny's gezag méér dan de ook door hen onderschreven leer. Khomeiny had immers daags tevoren als nieuw geloofspunt uitgeroepen dat "pelgrims hun haat tegen Gods vijanden niet onder stoelen of banken hoeven te steken." In de loop der tijden verplaatste het sji'ietische zwaartepunt zich noordoostwaarts, naar Irak en Perzië, en liet elders minderheden achter. Beide staten voelden zich door de Arabische kaliefen onder de voet gelopen en zagen in het sji'isme een voertuig voor hun onvrede. In Perzië, oude cultuurstaat, kreeg het sji'isme een geheel eigen kleur. Perzen zijn geen Arabieren: ze hebben dezelfde voorouders als Europeanen. Driekwart

VU-MAGAZINE - OKTOBER 1987

van de bevolking is Indo-Europeaan. De rest bestaat uit Tataren, Zigeuners, Armeniërs, Koerden en een handvol Arabieren. Uit de Perzische geschiedenis spreken zelfbewustzijn en trots verzet tegen vreemde kuituren, of ze nu Arabisch of westers heten. In de eeuwen voor, Christus omvatte het Perzische rijk het gehele Midden-Oosten en delen van Griekenland en Indië. Het smeedde uit oude Indische religies onder Zarathoestra een eigen nationale godsdienst. Koppig bood het verzet tegen culturele import uit het westen: die van de Grieken. In de volgende eeuwen, waarin de Romeinen het voor het zeggen hadden, vormden de strijdbare Perzen een ware nachtmerrie voor de westerse wereldheersers. Die kregen er geen vat op, moesten de nodige nederlagen slikken en zagen zich de droomweg naar Indië versperd. Bij de Perzen leidde de Romeinse dreiging tot een herbezinning op de oude eigen cultuur. De vrijwel vergeten godsdienst van Zarathoestra werd volledig vernieuwd van stal gehaald. In 620, kort voor de opkomst van de

Islam, had Perzië wederom Arable in z'n macht: Damaskus, Jeruzalem, Egypte. Nog geen twintig jaar later zag het zijn rijk door de zojuist opgekomen moslims met de grond gelijk gemaakt. In 640 stonden de islamitische Arabieren voor de Perzische poort, onderwierpen het hele land, en voerden de Islam in. In zó korte tijd, dat het niet veel meer dan een vernisje kon zijn. Het uiterlijk islamitische Perzië versmolt binnenshuis de nieuwe godsdienst met de oude leer van Zarathoestra, vermengde die met gnostische voorstellingen en overgoot het geheel met het sji'isme, altijd goed voor onderdak aan ontevreden of onderdrukte moslims. Opnieuw bloeiden zelfbewustzijn en oude cultuur op. Halverwege de

Jonge sji'iet kastijdt zichzelfmet een metalen gesel tijdens een religieuze demonstratie in Teheran. Het witte kleed symboliseert dat hij bereid is voor zijn geloofsovertuiging te sterven. Foto ANP

Middeleeuwen had Perzië de vijandige Arabieren weer op de knieën gedwongen.

5000 mohammedanen bijeen in Rotterdam ter gelegenheid van het einde van de ramadan: 'De ideeën van Khomeiny leven bij de Nederlandse mo.slim niet.' Foto ANP

I

n 1500 kwam een nieuw koningshuis op de troon, dat van de Safawieden. Die waren sji'ietisch en verhieven hun vorm van geloof tot staatsgodsdienst. Imams hadden, ook toen, heel wat invloed op het koninklijk beleid. Economie en cultuur bleven bloeien, tot-

Sji'ietische vrouwen bijeen voor een gebedsbijeenkomst in Teheran. Ondanks de hitte is het dragen van de 'chador' verplicht; alleen een paraplu biedt wat schaduw. Foto ANP

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen