VU Magazine 1987 - pagina 269

En toen kwam ik in aanraking met een mathematische taal als het Turks.'' De belangstelling voor de Turkse cultuur en de schoonheid van de taal stimuleerden hem om verder te gaan. "Het Turks scheen mij het meest logische systeem voor een grammatica. Ik wilde weten of oudere Turkse talen die logica ook hadden. Zo kwam ik in aanraking met het Ottomaans, het met Arabisch alfabet geschreven Turks van voor 1928. Via het Ottomaans ben ik afgedaald naar het Orkhon, de oudst bekende Turkse taal waarvan de restanten zijn gevonden in het Mongools. Het Ottomaans kende een groot aantal Arabische en Perzische leenwoorden; bovendien zijn vrijwel alle godsdienstige termen uit het huidige Turks van Arabische afkomst, Ik ben me daarom gaan bezighouden met Arabisch en Perzisch. Beide talen heb ik ook aan de universiteit

'Tijdens mijn middelbare schoolperiode was ik gespecialiseerd in wiskunde en Latijn. Ik wilde talen bestuderen zoals je wiskunde doet.' gestudeerd. Een volgende stap was het leren van de Turkse talen van de Sovjet Unie. Ik was benieuwd of dat logische systeem van het Turks varianten had. Voor het begrijpen van deze talen was kennis van het Russisch weer noodzakelijk. Ik had talen nodig om andere talen te begrijpen."

G

eleidelijk aan kwam er een interesse bij, die voor taalkunde. Ik wilde kennis nemen van andere taalsystemen. Zo ben ik er toe gekomen om Swahili te leren en later Japans. Taalkunde begint voor mij pas wanneer je het vertrouwde gebied van de westerse talen verlaat. Nederlands, Duits, Frans en Engels lijken heel veel op elkaar. Als je dan Turks leert is het net alsof je je op een bergtop bevindt en kijkt naar een dorp dat beneden in het dal ligt. Dan zie je heel goed hoe de huizen in dat dorp staan. Sta je in het dorp dan mis je het overzicht. Met talen is het precies zo. Als je een volstrekt vreemde taal leert ga je je eigen taal bezien vanuit een ver perspectief. Pas dan valt op hoe verwant de westerse talen met elkaar zijn. Ook het Russisch heeft voor mij grote gelijke4

nis met de talen van het westen. Je gaat ook zien hoeveel verschillende mogelijkheden er zijn. Je hebt mensen die beweren dat een taal zou verarmen als je alle onregelmatigheden eruit haalt. Het Turks bewijst dat het ook anders kan. Juist door de volstrekte logica is dat een prachtige taal. Je krijgt ook zicht op interessante ontwikkelingen. De oude Turkse talen staan dichter bij de Westerse talen dan het moderne Turks. Wij zeggen: "JuUie zijn in onze huizen", een zin van vijf woorden. In het oude Turks gebruikte men ook vijf woorden. In het moderne Turks daarentegen maar één: het woord 'huis' met daaraan vastgeplakt een aantal achtervoegsels. Het Turks heeft zich dus anders ontwikkeld dan de westerse talen; daar heeft men de vijf woorden behouden. Het moderne Turks is in zekere zin dus ingewikkelder geworden. Bij westerse talen lijkt dat niet zo te zijn. Het Frans is grammaticaal eenvoudiger dan het Latijn. In het Nederlands wordt het zelfstandig naamwoord alleen nog in bepaalde uitdrukkingen verbogen. Het Engels verbuigt ook geen zelfstandige naamwoorden en kent bovendien geen onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke woorden. Maar dat wil niet zeggen dat Engels en Nederlands ook logische talen zijn."

sisch) en het Arabische. En dan hebben we nog niet het Japanse schrift genoemd. Ook het aanleren van nieuwe klanken vooral het Arabisch kent veel 'vreemde' klanken - is nog niet ter sprake gekomen. En we hebben ook nog niet vermeld dat Johan Vandewalle afgestudeerd is als burgerlijk ingenieur met als specialisatie architectuur. Hoe kun je, naast een andere studie, dertig talen leren? Wat is het geheim van de smid?

I

k bestudeer talen als wiskunde. Wiskunde biedt voor mij het perfecte systeem omdat het helemaal bij het begin begint. Met talen doe ik dat ook, Niet de woordenschat, maar de onderliggende structuur is het belangrijkst. Het komt erop aan te weten hoe de woorden van een taal gecombineerd worden in een zin. Het maken van zinnen en de regels die daaraan ten grondslag liggen, dat zijn mijn uitgangspunten. Onderwerp, lijdend voorwerp, zelfstandige naamwoorden, persoonlijke voornaamwoorden, ik kom ze in elke taal tegen. De vraag is dan: Hoe worden ze gecombineerd tot een goede zin. Toen ik Turks leerde dacht ik bij iedere zin die ik tegenkwam: hoe kan ik deze zin genereren? Op die manier heb ik inzicht verworven in de structuur van de Turkse taal. De woorden kon ik vervolgens binnen de structuur plaatsen. Als ik nu een ohan Vandewalle schrijft en spreekt taal leer ga ik niet meer lesje voor lesje inmiddels dertig talen. Afgezien van het leerboek doorwerken. Ik probeer het de al genoemde, beheerst hij Enboek in een dag door te nemen aan de gels, Frans en Duits, talen die hij op hand van een aantal vragen. Bij voorschool leerde. Dan, zeven officiële talen beeld: hoe worden telwoorden en zelfvan Sovj et-republieken die tot de Turkse standige naamwoorden met elkaar vertaalfamilie behoren: Uzbek, Azerbaidjabonden? Of: hoe maakt men relatieve bijni, Turkmeens, Tataars, Basjkirisch, Tuzinnen? In elke taal kan dat weer anders vinisch en Kirgizisch. Laatste loot aan de zijn." Turkse stamboom is het Oeigoers, een taal die in de Chinese provincie Sinkiang "Door mijn ervaring kan ik nu in een wordt gesproken. Vervolgens spreekt hij week een goed inzicht krijgen in het sysTadzjiek, een Iraanse taal; Gaelic, de taal teem van een taal. Door vervolgens de der Schotten en Ieren; Urdu en Hindi, re- woordenschat te leren en deze te plaatsen spectievelijk uit Pakistan en India, en Ita- binnen de structuur leer ik met de taal te liaans. Tenslotte nog een aantal dode ta- spelen en kan ik heel rap tot communicalen: Oud-Oeigoers en Chagatai, beide tie komen. In het begin moet ik wel goed oude Turkse talen; klassiek Arabisch en nadenken. Als ik Japans spreek denk ik oud Slavisch. echt aan dat systeem. Later gaat het vanEen indrukwekkende lijst die nog indruk- zelf. Turks spreek ik nu automatisch. Het is net als bij een raket; je hebt veel enerwekkender wordt als je bedenkt dat Turks, Perzisch en Arabisch van ver- gie nodig voor de start maar daarna gaat schillende taalfamilies stammen. Turks is het bij na zonder moeite.'' een altaische taal, Arabisch een Semiti- "De basisregels van een taal zijn in een sche en Perzisch een indo-europese. Hij korte tijd te leren, daar ben ik van overhad dus geen enkele houvast bij het leren tuigd. Ik vergelijk een taal altijd met het van de woordenschat van die talen. Bo- schaakspel: de regels zijn vrij eenvoudig, de combinatiemogelijkheden bijna onbevendien zijn er meerdere alfabetten in het spel: het Latijnse, het Cyrillische (Rus- grensd. Wanneer je de regels kent ben je

J

VU-MAGAZINE —JULI/AUGUSTUS 1987

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen