VU Magazine 1987 - pagina 282

nistische huis uit gewend waren - kan daaraan min of zelf ook nooit helemaal loskomen, ondanks zijn latere meer probleemloos worden toegevoegd. Eigenlijk alleen voorliefde voor diezelfde Tachtigers. het grote tijdsverschil tussen die twee speelde een onderscheidende rol. "Ik ben toch (het schijnt anders) nogal pessimistisch aanWillem de Mérode was, net als Van het Reve, homofiel en gelegd. En hoe ik me er tegen in zet, en soms dagen lang het win, tenslotte is er toch niets dan die dwaze kop, die pedofiel; hij hield van jongetjes. Een kenmerk dat, als privé-aangelegenheid, normaliter niet ter zake zou doen, wa- ons rampzalig maakt, en stilgezeten, ons peinzen richt op re het niet dat dit 'anders-zijn' het voornaamste motief en ons ellendigheid." Nee, een opgeweKt jongmens was Wilde belangrijkste drijfveer is geweest van zijn poëzie die lem, blijkens dit brieffragment uit 1912, niet, doorkneed als hij was in de zwaarmoedige gevoelens van schuld, circa 1750 gedichten omvat. Het is zelfs zeer de vraag of hij zonder deze typerende eigenschap, en niet te vergeten boete en ellende die onlosmakelijk met het orthodoxe calde wanhoop en het leed dat deze geaardheid hem zijn le- vinisme van weleer verbonden lijken. Maar die godsdienven lang berokkende, het ooit zou hebben gebracht tot stige achtergrond was niet de enige oorzaak van zijn peswat hij uiteindelijk werd: de grootste protestants-christelij- simistische kijk op het leven. Een schutterige, eenzelvige knaap met weinig vrienden, die bovendien ontdekte dat hij ke dichter van voor de tweede wereldoorlog, die - zij het pas veel later -ook buiten het isolement van de eigen kring zich tot jongens aangetrokken voelt, had in die tijd én in de erkenning en waardering zou krijgen die hij verdiende. die kringen weinig reden tot vrolijkheid. Keuning heeft zijn In het andere geval zou hij waarschijnlijk altijd de onopval- 'geaardheid' spoedig onderkend. lende, wat burgerlijke dorpsonderwijzer zijn gebleven die hij in aanvang was. Een navrante constatering, maar daarom niet minder ijn liefde richtte zich in eerste instantie op een waar. Toen hij, eind jaren twintig, in net gedicht De pauw, vriend van zijn broer, Reind Kuitert, die zelf van het de woorden schreef: Een vlam geperst uit kreunend hout, surplus in de vriendschap van Willem voor hem moet hij vooral zichzelf voor ogen hebben gehad... geen weet had. Wie kon ook bevroeden dat Keuning, met de liefdesgedichten die hij als jongeman schreef, géén p 2 september aanstaande zal het precies hon- meisje op het oog had...? derd jaar geleden zijn dat Willem Eduard Keuning Als vierentwintigjarige dichtte hij: in het Noord-Groningse Spijk ter wereld kwam als zesde en voorlaatste kind van Eiisabetli Wormseren Jan Keuning. Vader Jan had zich sterk gemaakt voor de chris- Ik heb gezegd: ik zal er wel voor zorgen, telijke sociale beweging en geweigerd de strikte standenDat niemand weet voor wie mijn verzen zijn. hiërarchie te accepteren die, op het dorp waar hij aanvan- In veler oogen blinkt nieuwsgierge schijn. kelijk onderwijzer was geweest, de hereboeren een schier Vergeefs: ik heb uw naam te goed verborgen. absolute macht garandeerde. Het kostte de 'rooie meester' z'n baan. Jan Keuning werd boekenschrijver en journalist. Zijn 'liedjes van verlangen', waarin het verdriet om de onDe liefde voor het gedrukte woord heeft hij met kennelijk bereikbare geliefde centraal stond, werden zijn alternatief succes weten over te brengen op enkele van zijn kinde- voor wat de werkelijkheid te bieden had maar in de maatren: naast de latere dichter Willem drukte ook de zonen schappij en haast vanzelfsprekend ook door hemzelf Johannes, Pieter en Carel in zekere zin de voetsporen van vooralsnog verwerpelijk werd bevonden. hun vader als respectievelijk boekdrukker (Johannes) en uitgevers (Pieter in Baarn bij de latere uitgeverij Bosch & Keuning, Carel in Wageningen bij wat naderhand Zomer & Keuning zou gaan heten).

Z

O

Tenslotte is er toch niets dan die dwaze kop, die ons rannpzalig nnaal<t, en stilgezeten, ons peinzen richt op ons ellendigheid.'

Kleine Willem was een ziekelijk jongetje dat vaak het bed moest houden en daardoor voor soms langere perioden van school wegbleef. Zijn directe omgeving zag hem al snel als een wat verwend moederskind. Lezen werd zijn Al dan niet bewust van hun beider, overeenkomstige sexvoornaamste tijdverdrijf. Maar veel meer dan werk van de uele voorkeur, ontdekte Willem Keuning de dichter Bougeheide 'christelijke boekjesschrijvers' kon hij vooralsnog tens. Ook de Duitse dichter August von Platen kwam binniet te pakken krijgen. Zijn eerste kennismaking met de nen zijn blikveld. Van diens homosexualiteit was hij zich poëzie was er dan ook één met die van stichtelijke dichwél bewust, getuige het (ongepubliceerd gebleven) geters als J.J.L. ten Kate, Van Koetsvelden Da Costa en, zij dicht dat hij op Von Platen schreef: het tersluiks, van de katholieke priester Guido Gezelle. Het gezin Keuning was in literair opzicht redelijk onderlegd, maar de hevige beroering die de Tachtigers, onder wie Kloos, Verweyen Gorter, op datzelfde moment in de Uw leven is zeer droef, maar schoon geweest. Gij bleeft, verdwaasd, naareene liefde haken Nederlandse letteren teweegbrachten, ging aan de jonge (Die zuiver was, hoewel haar menschen laken) Willem nog volledig voorbij. 'Kunst omwille van de Als kinderen verlangen naar een feest. kunst'?, 't mocht wat! De moraal van het verhaal, daar ging het om! Van dat principe zou hij als dichter trouwens

VU-MAGAZINE - JULI/AUGUSTUS 1987

17

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen