VU Magazine 1987 - pagina 185

Een mier met een microchip in zijn IcaIsen, gefotografeerd met een electronenmicroscoop. Foto Philips

den aangebracht op een plaatje silicium. De ontvanger werkt nog ongeveer op de zelfde manier maar is nu duizenden malen kleiner. Zo'n IC-radio kan heel goedkoop geproduceerd worden. Hij hoeft niet meer te worden opgebouwd uit draadjes, weerstanden en wat al niet meer. In één klap maakt men nu een hele radio ineens.

D

'

Detail van een chip. Werkelijke afmeting: 1/100 mm.

e Delftse radio is een voorbeeld uit vele: Je kunt het zo gek niet bedenken of het kan in silicium worden geminiaturiseerd. Horloges, rekenmachines, computers, platenspelers, wasmachines. In bijna ieder electrisch apparaat zit tegenwoordig wel zo'n stukje silicium. Dat bespaart geld en ruimte. Vulde vroeger een computer nog een flinke zaal, inclusief kluwen draad en vuistdikke kabels, een apparaat met dezelfde capaciteit past nu gemakkelijk in een schoenendoos. Voor het ontwerpen van chips zijn veel specialisten nodig. Toen Philips vorig jaar zijn Megachip-laboratoxium opende, moesten ontwerpers uit het buitenland worden gehaald. Nederlandse universiteiten en hogescholen leverden niet genoeg specialisten af. Minister Deetman van Onderwijs en Wetenschappen wil daar verandering in brengen: Nederland kan het zich, naar zijn mening, niet permitteren achterop te raken. De minister legde dit vorige maand nog eens uit in

Silicium bouwkunst

Delft op een symposium van de drie Nederlandse Technische Universiteiten. Hij heeft er zelfs een flinke duit voor over: de komende vijfjaar trekt hij samen met collega De Korte van Economische Zaken 83 miljoen gulden uit voor onderzoek en onderwijs in micro-electronica. Een heel bedrag dat bovendien met moeite bijeen moest worden geschraapt. De

kleuterjuffen en onderwijzers staan immers ook op Deetman's begroting. Op het symposium in Delft legde een rij deskundigen en beleidsmakers uit wat ze met dit geld gaan doen. Een belangrijk deel gaat naar de opleiding van chipontwerpers. Twintig HTS-en gaan IC-specialisten opleiden. In de toekomst zullen zij, naar verwachting, 1400 ontwerpers

De grondstof voor de moderne electonica vindt men in ruime hoeveelheden op het strand. Een van de bestanddelen van zand is namelijk de stof silicium waarvan men veertig jaar geleden de bijzondere eigenschappen ontdekte. Sindsdien is er veel gebeurd: de chip is nauwelijks nog weg te denken uit ons leven. In bijna ieder modern apparaat zit er wel één. Het maken van die chips is geen sinecure. Het wordt gedaan in speciale, stofvrije laboratoria; één stofdeeltje is voldoende om het produkt waardeloos te maken. De laborant draagt daarom speciale kleding en het gebouw is ruim voorzien van luchtzuiveringsapparatuur. Het vervaardigen van een chip is een precisiewerkje. De kwaliteit van het uiteindelijke resultaat vak alleen met een microscoop te beoordelen. De patronen op het silicium zijn ontzagwekkend klein. Om die te maken gebruikt met etsmethoden. De techniek verschilt niet essentieel van de manier waarop reeds Rembrandt zijn zinkplaten bewerkte. Eerst wordt een beschermende laklaag aangebracht. Vervolgens neemt men die op bepaalde plaatsen weer weg zodat een bijtend zuur daar het materiaal kan aanvreten. Dit van oorsprong ambachtelijke werk is uitgegroeid tot een moderne techniek. Waar de kunstenaar nog met een naald in de lak krast, gaat men in het laboratorium fotografisch te werk. Het patroon wordt op lichtgevoelige lak gefotografeerd. De belichte lak wast men vervolgens weg, zodat het zuur zijn werk kan doen. Door telkens nieuwe lagen aan te brengen en opnieuw te etsen bouwt men verdieping voor verdieping een ingewikkeld doolhof op. Men brengt daarbij andere stoffen aan op het sillicium zodat de verschillende lagen de gewenste eletrische eigenschappen krijgen. Bijna ieder gewenst electronisch apparaat kan de chiptechnicus zo — in miniatuur — maken. D

V U - M A G A Z I N E - M E I 1987

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen