VU Magazine 1987 - pagina 188

Objectiviteit is in de wetenschap het hoogste goed. Maar uit naam daarvan kon in het Derde Rijk worden geëxperimenteerd, vaak gretig en meestal zonder dwang. De omstreden erfenis van een onmenselijke wetenschapsbeoefening.

H

et oordeel dat de historicus Max Weinreich in 1946 velde, was vernietigend. In zijn studie Hitlers professors kwam hij tot de conclusie dat de Duitse 'raswetenschappers' belangrijke steunpilaren waren geweest voor het nazi-regiem; niet alleen fundeerden zij de ideologie ervan, maar bovendien waren zij de voorbereiders en uitvoerders van wetten die miljoenen mensen de dood ingejaagd hebben. Historici, juristen, filosofen, theologen, demografen, antropologen en medici, allemaal hebben zij hun steentje bijgedragen aan de massavernietiging. En volgens Weinreich waren het niet slechts de louche randfiguren van de universitaire gemeenschap die in de fout gingen, maar was het academisch establishment zélf ten diepste medeplichtig. Moeilijk kan worden volgehouden dat de conclusies van Weinreich een shock-effect bewerkstelligden. Het in het Engels geschreven boek werd nooit in het Duits vertaald en is tot op de dag van vandaag in maar weinig Duitse bibliotheken verkrijgbaar. Dat correspondeert wellicht met de gang van zaken op de Duitse universiteiten, waar hoogleraren die zich in de Nazi-tijd gecompromitteerd hadden, na de oorlog zonder problemen hun oude posities weer konden innemen. Niet alleen in Duitsland maar ook in andere landen werden de excessen uit het voorgaande tijdperk beschouwd als betreurenswaardige uitwassen, waar men de wetenschapper in zijn onbaatzuchtig streven naar 'objectieve' en 'zuivere' kennis zeker niet op mocht aanspreken. Typerend was dat de verklaringen waarin de onschuld van de wetenschapper werd bevestigd, wel werden aangeduid als Persil-briejjes: alle besmeurde reputaties werden van hun smetten ontdaan opdat men met een schone lei weer van voren afaan kon beginnen. Pas in recente jaren zijn er pogingen gedaan om de bijdragen van wetenschappers aan het steriliseren van geesteszieken en aan de moord op joden en zigeuners, meer gedetaiOeerd in kaart te brengen. Vorig jaar werd ook een boek van de Duitse hoogleraar in de genetica Benno Müller-Hill in het Nederlands verVU-MAGAZINE — MEI 1987

Foto ANP

h-J

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen