VU Magazine 1987 - pagina 159

De Franse filosofie wijkt, naar inhoud en vorm, sterk af van die in andere landen. Het intellectuele denken vindt in Frankrijk bovendien aanzienlijk meer aftrek dan waar ook ter wereld. De filosoof als publieke held.

De participatie van de toehoorders blijft voornamelijk beperkt tot het genieten op een afstand, tot gelach en bijval. Na afloop verwijdert een voldaan publiek zich uit de universiteitsruimtes. Het doek is weer gevallen. Het tafereel is betrekkelijk willekeurig, het zou op diverse filosofen betrekking kunnen hebben. In dit geval is de schets voornamelijk ontleend aan een herdenkingsartikel van de Amerikaans-Nederlandse schrijfster Ethel Portnoy bij de dood van Roland Barthes in 1979. Zij beschrijft daarin hoe het was om naar iemand als Barthes te luisteren: "Hij was een 'maitre a penser' in de ware zin van het woord. Hij spuide op zijn minst duizend oorspronkelijke gedachten in een uur. En tussen al die ideeën was er op zijn minst één uitsluitend voor jou bestemd. Dan hield je op met luisteren en droomde je weg op een parabool van mijmeringen. Barthes was geen leraar in de beperkte betekenis van het woord, het soort datje hoofd met kennis wil volstoppen. Hij was het soort datje liet zien hoe je in je eentje verder kon gaan." Toen een Nederlandse vriend vroeg of ze verliefd op hem was, antwoordde ze na enig nadenken:"ja, ik denk het wel." De ervaring van Ethel Portnoy, de verhefdheid, is niet uniek. De verhouding tussen leraar en leerling heeft in Frankrijk wel vaker een bijzonder karakter; de leraar is er veel meer dan een neutraal doorgeefluik van kennis, het is iemand die bewonderd wordt. De leerling hangt aan de lippen van de meester: "Ik vind het minder prettig als er gediscussieerd wordt. Wat de anderen zeggen, interesseert me niet, ik zou wel weken achter elkaar naar haar willen luisteren", citeerde Ruth Weber een volgelinge van een docent in het tijdschrift Krisis. Voor Nederlanders doet dit wellicht wat onwezenlijk aan; te onzent neigt men meer tot het bewaren van een

KOOS NEUVEL

Filosoferen met de Franse slag E'

en zaterdagochtend in Parijs. Het is nog vroeg, buitengewoon 'vroeg zelfs voor een dag in het weeleend. Niettemin stromen vele honderden mensen het universiteitsgebouw binnen. Om acht uur, een uur voor de aanvang van het college, zit de zaal al afgeladen vol. Buiten de zaal staan op twee plaatsen videoschermen opgesteld voor de mensen die zich niet meer naar binnen konden worstelen. Binnen hebben velen een cassetterecorder meegenomen om de woorden van de Meester thuis op hun gemak nog eens te kunnen naproeven Als de filosoof binnentreedt kan de voorstelling beginnen, drie tot vier uur lang is hij bijna onafgebroken Foto: Michel Claus aan het woord.

s^em

kritische afstand, de woorden van de docent zorgvuldig toetsend op werkelijkheids en gebruiksvvaarde. Heldenverering is uit den boze. Leidt dweepzucht immers niet tot het klakkeloos napraten van alles wat de

^^m

»S«iSSI

\

v%

!§.* ^%

»v*ï

SSmaÊÊÊÊÊÊÊmÈi

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen