VU Magazine 1987 - pagina 105

bordes waar Hitler de massaal gedachte toejuichingen stond op te wachten. Net als eertijds de Hohenzollerns heeft ook Hitler zich in z'n hoofdstad nooit thuisgevoeld. Berlijn was te weinig Duits, te internationaal, te vrij en van een sfeer van verdraagzaamheid doortrokken. De fascisten hadden er eerder de handen vol aan verzetsgroepjes die in de rest van Duitsland goeddeels ontbraken. Zo staken communisten in mei 1942, in het hol van de leeuw, een grote nazitentoonstelling in de fik. De wraak der nazi's valt met geen pen te beschrijven. En in februari 1943 betoogden enkele duizenden vrouwen acht dagen lang voor de vrijlating van tweeduizend joden, met succes. Berlijns voorlopige slothoofdstuk begon op 2 mei 1945, het tijdperk van de derde Berlijnse deling. Op die dag hadden Sovjettroepen de gehele stad veroverd, steen voor steen, straat voor straat, wijk voor wijk. In de stad lag 75 miljoen kubieke meter schroot, genoeg om van Berlijn naar Dusseldorp een dam aan te leggen van 35 meter breed en vijf meter hoog. Het was niet in het minst Hitler zelf geweest die doelbewust z'n gehate Berlijn had verwoest. Hij blies honderden bruggen op, liet magazijnen branden, en zette

Net als eertijds de Hohenzollerns heeft ook Hitler zich in z'n hoofstad looit thuisgevoeld. de ondergrondse onder water om zo duizenden vluchtelingen een gruwelijke verdrinkingsdood te bereiden. Bekend is hoe snel de stad na de oorlog weer tot leven kwam en aan haar wederopbouw werkte. Bekend is ook hoe de Russen met de westerse bondgenoten overeenkwamen de stad in vier sectoren te verdelen. Was het toeval dat de Sovjetunie daarbij het vanouds proletarische oostelijk deel van de stad kreeg en de Amerikanen, Britten en Fransen het gegoede westelijke deel? Zo zou iedereen nu tevreden moeten zijn: Oost-Berlijn omdat het eindelijk onder de bescherming van het langverwachte socialisme kwam. West-Berlijn omdat het z'n welstand binnen het kapitalisme mocht behouden en vergroten. De toestand werd weer zoals in 1237, de Muur inbegrepen. Of blijft aan beide zijden van de Spree, naast de tand des tijds toch nog iets knagen? D

16

D

e degelijkheid van onze principes kunnen we pas goed toetsen als de situatie moeilijk is. Zoals het principe dat Nederland gastvrijheid wil schenken aan mensen die hun land hebben moeten ontvluchten uit gegronde vrees voor vervolging ' 'wegens hun godsdienstige of politieke overtuiging of hun nationaliteit, dan wel wegens het behoren tot een bepaald ras of tot een bepaalde sociale groep", zoals de Vreemdelingenwet 1965 het omschrijft. De toepassing van dit recht op asiel (het Griekse woord a-sulia betekent on-schendbaarheid) is zwaar onder druk komen te staan door de grote toestroom van vreemdelingen uit niet-Europese landen in de laatste twintigjaar. Puur fysiek, dat wil zeggen vanwege de grenzen die bestaan aan de mogelijkheid om vreemdelingen in de samenleving te integreren, betekent dit dat de spoeling voor vluchtelingen dunner is geworden. Dat is niet leuk, want we hebben, als het goed is, nog een knagend schuldgevoel ten aanzien van de tienduizenden joden die we, vooral na de Kristallnacht van 1938, aan de grens hebben geweigerd -en die toen slachtoffer zijn geworden van de sjod, de vernietiging die geperverteerde nazi-beulen met hen voor hadden. Voor de, toch nog, duizenden die wel ons land inkwamen, en voor wie we geen vestigingsmogelijkheid dachten te hebbben, bouwden we in 1938/9 het 'doorgangskamp' Westerbork. We lieten dat nota bene betalen uit geld, ingezameld vanwege Nederlandse joodse organisaties... Hoe dat kamp vervolgens tijdens de bezetting door de moffen is gebruikt maakt dit feit nog navranter. Schuldgevoel: wij schoten te kort als asiel voor zovele naaste buren, die een Europese cultuur en geschiedenis met ons gemeen hadden, lieten hen aan hun lot over. Gepraat achteraf misschien, men kon (wilde?) het toen nog niet zien. Maar toch.

Nu zijn er in de wereld opnieuw miljoenen vluchtelingen. Getalsmatig vooral uit Afghanistan, Vietnam, Iran en Ehtiopië, maar ook uit Chili, Oeganda, Turkije, Oost-Europa. Tegen zulke getallen is nauwelijks een kruid gewassen. Nederland werkt mee met het Hoge Commissariaat van de VN en nodigt jaarlijks enige honderden uit om zich hier te komen vestigen. In 1986 hebben ook nog zo'n zes duizend individuele gevallen kans gezien onze grens te

bleem dat we liefst toedekken om het humanitaire beginsel van asielverlening niet in gevaar te brengen. Dat doen we vaker, problemen ontkennen omwille van het goede principe. Zoals wanneer we cultuurdragers, wier opvattingen terzake op zichzelf aanvaardbaar zijn, op zwarte lijsten zetten, omdat zij het land van de apartheid hebben bezocht. Even aangenomen dat zo'n boycot zinnig is, geeft het goede principe van anti-apart-

net goede principe

w cc cc bereiken. Toepassing van het antieke asielrecht: wie kans zag zo hard te lopen dat hij de tempel bereikte kreeg asiel, wie niet zo hard kon hollen had pech gehad. lustitie moet dan bij ons pijnlijke, soms bijkans immorele keuzes doen. En eigenlijk mogen we niet kiezen, alle vluchtelingen zijn ons even lief. Hun ellende is immers onpeilbaar. De acceptatie van hun toelating is in de publieke opinie echter mede afhankelijk van de sympathie die bestaat voor de reden van hun vlucht. Een joods-russische dissident, een bestuurder van Solidamosc of een slachtoffer van Pinochet wekt grotere ruimhartigheid dan mensen in wier situatie wij ons moeilijker kunnen indenken. Stapje verder: wat gebeurt er wanneer een akelig regime omver wordt geworpen en de trawanten aankloppen om asiel? Had Frankrijk gelijk dat zij Khomeiny asiel verleende, de man die vervolgens honderdduizenden Iraniërs deed vluchten? Zijn sommige types 'terecht' vluchteling? Mag je je die vraag wel stellen? Hier ligt een pro-

heid dan een vrijbrief voor intimidatie van publicisten/cultuurdragers? ColumnistJ.A.A. van Doom wees in NRC Handelsblad van 22 januari nog op het gevaar van een te gemakzuchtig 'begrip hebben' voor acties, waardoor sommige elementen gaan denken dat het doel hun middelen heiligt, tot brandstichting bij Shell en Makro toe. En wekt de regering, als zij niet de last wil helpen dragen van hen die slachtoffer worden van zulke criminele acties-om-het-goede-beginsel, niet ongewild ook de indruk enig 'begrip' te hebben? De Britten vinden schade aangericht door de IRA wel een gemeenschapszaak. Omdat zij hier geen goed beginsel zien? We moeten onze principes blijven hooghouden, maar we hoeven niet voor alle toepassingen begrip te hebben. Ik vraag daarvoor begrip.

VU-MAG AZI NE — MAART 1987

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen