VU Magazine 1987 - pagina 35

Balancerend in het tijdperk tussen de Romantiek en het Impressionisme bevond zich Gustav Mahler. Over een weemoedig componist. ROELEKEVUNDERINK

'Het belangrijkste van de muziek staat niet in de noten'

A

ls een van de laatsten der romantici heeft Gustav Mahler in zijn werk altijd iets laten doorschijnen van de enorme gedrevenheid en ambivalentie die zijn werk en denken beheerste. Aan de ene kant spreekt daaruit een enorme expres-

siviteit, maar blijkt tevens de technisch veelzijdig geschoolde en geroutineerde dirigent. Uit het feit dat alle vertolkingen van zijn oeuvre in niet geringe mate van elkaar verschillen, mag afgeleid worden dat er dan ook geen eenduidige mening bestaat over de interpretatie van het werk van Mahler. De vele contrasten en klankopstapelingen maken de muziek van Mahler voor sommigen moeilijk verteerbaar, terwijl anderen juist diep onder de indruk zijn van de bewogenheid die daarin doorklinkt. De in 1860 in Oostenrijk geboren componist is de laatste van een rij componisten die de symfonie als muziekvorm verder perfectioneerden. Joseph Haydn was degene die de basisvorm van de symfonie ontwierp, zoals Ludwig von Beethoven die verder ontwikkelde; na hem hebben Franz Schubert en Anton Bruckner deze lijn doorgetrokken. Mahler is uiteindelijk degene die de reeks afsluit. Zijn oeuvre bestaat uit negen symfonieën, het adagio voor een nooit voltooide tiende symfonie, en een aantal liederen met orkest.

mingen in Boedapest en Hamburg werd hij in 1897 uiteindelijk dirigent van de Weense hofopera. In 1907 legde hij dit werk neer omdat de hoogspanning waaronder hij werkte en de compromisloze eisen die hij aan zichzelf en anderen stelde de oppositie tegen hem teveel voedsel gaf. De laaste jaren van zijn leven - hij overleed in 1911 - werkte hij in New York waar hij onder andere de Metropolitan Opera leidde. Over de filosofie die aan Mahlers werk ten grondslag lag, wordt soms nog wel eens neerbuigend gesproken. Zijn joodse afkomst heeft hij nooit verloochend, maar hij bleef op zoek naar een gedachte die lag buiten de ideeën van zijn jeugd. Die zoektocht - het thema van de teleur-

Hij bleef op zoek naar een gedachte die lag buiten de ideeën van zijn jeugd.

gestelde mens op zoek naar de waarheid was overigens een der idealen van de Romantici - ontlokte Mahler de volgende uitspraak: "Ik ben drie maal zonder thuis: als Boheem tussen de Oostenrijkers, als Oostenrijker tussen de Duitsers, en als jood in de rest van de wereld.'' Later ging Mahler over naar het roomskatholieke geloof, maar die overstap had meer sociale dan religieuze redenen. Zijn Van de liederen filosofie had vooral betrekking op de zijn de Kinderto- jeugd: bij het ouder worden, zo contenlieder, de Lieder stateerde Mahler, verliest de mens veel eines fahrenden Gesellen van de visionaire glans van de jeugd. Het en de liederen uit Des zijn dan ook de ogen van de jeugd waarKnaben Wunderhorn waar- door Mahlers werk bekeken moet worden. schijnlijk de meest bekende. Mahler studeerde aan het conservatorium in Wenen en tegelijkertijd e eerste vier symfonieën vorgeschiedenis en filosofie aan de men tezamen een geheel; echter universiteit aldaar. Op twintigjarige meer op psychologische dan op leeftijd begon hij zijn carrière muzikale of technische gronden. Het zijn als dirigent. Via een aantal benoeintense, persoonlijke getuigenissen over

D

33

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen