VU Magazine 1988 - pagina 423

"Economie is voor mij een heel bruikbare wetenschap. Je zou deze bruikbaarheid uiteen kunnen leggen in drie onderdelen. Ik begin met het simpelste: het boekhouden. Daar zou ik uren over kunnen doorpraten. Ik geloof namelijk dat in de cultuurgeschiedenis van Europa de uitvinding van het boekhouden, en daarmee de opkomende functie van het geld, een enorme betekenis heeft gehad. Als zodanig is die uitvinding een typische exponent van de rationalisatieprocessen die eeuwen geleden in gang zijn gezet, en die uiteindelijk uitmondden in de ontwikkeling van de burgerij; in - zo u wilt - de bevrijding van mensen na een lange periode van horigheid. In boekhoudkundig opzicht heeft de economie me natuurlijk een aantal primaire technieken en inzichten bijgebracht. Zoals de wetenschap dat je een gulden maar één keer kunt uitgeven. Dat is toch nuttig, en niet alleen in de politiek." "Tweede, niet onbelangrijk onderdeel naar mijn smaak: de monetaire macro-economie. Die heb je in dit vak toch ook nodig, niet alleen voor de economische politiek in eigen land, maar vooral ook bij het doordenken van wereldeconomische vraagstukken, Derde component - voor mij persoonlijk de belangrijkste - is de mogelijkheid die de economische wetenschap biedt om economische processen te bestuderen. Niet modelmatig maar reëel, in de tijd: de veranderingen, de dynamiek, hoe je die kunt bewerkstelligen en wat voor uitwerking ze hebben. Dat heeft dus niets te maken met de modellen die tegenwoordig zo populair zijn binnen de economie; het gaat om een dynamisch, en zeker ook historisch concept." "Economie is een heel prettige wetenschap om er de historie mee te analyseren. Natuurwetenschappen hebben die eigenschap niet; die zijn in dat opzicht statisch. Ik heb in mijn gymnasiumopleiding nogal wat aan theologie en filosofie gedaan; in eerste aanleg zijn ook die statische wetenschappen. Ze worden pas dynamisch wanneer je naar het concept kijkt van menselijke generaties die zich ontwikkelen in een veranderende wereld."

sen, die weten hoe je de overgang van de ene beweging naar de andere vloeiend en vlekkeloos kunt laten verlopen. Zonder een stuk techniek en discipline lukt het dus niet. Hetzelfde geldt voor de nadruk die ik leg op het belang van de historische analyse. Want wil je de resultaten daarvan bruikbaar maken voor de toekomst, dan zul je ook de puur mechanische aspecten in het oog moeten houden; je zult verbanden moeten leggen, dingen moeten bijstellen." Hoe belangrijk ook, deze kennis zal altijd maar een deel van de werkelijkheid betreffen. De meeste economen zal dat niet deren, maar voor een politicus lijkt me dat niet genoeg. "Akkoord, maar eerst nog even dit. Ik heb al een hele tijd geleden - niet in dit vak dus - geleerd dat het een misvatting is te denken dat in de economie het historische deel onzeker is terwijl het mechanische gedeelte vast zou liggen. Het mechanische deel, met z'n waarschijnlijkheidsgraden en dergelijke, lijkt namelijk heel exact. Het biedt desondanks geen zekerheden. Naar mijn

'Als alle economische analyses toereikend zouden zijn, leefden we in een bevroren wereld.' gevoel om twee redenen niet. In de eerste plaats - en u zinspeelde daar al op in uw vraag - omdat de economie altijd maar een deel van de realiteit zal beschrijven; daar zitten ook andere aspecten in die grotendeels onvoorspelbaar zijn, zoals het gedrag van mensen. En in de tweede plaats: omdat die mens zélf sterk aan veranderingen onderhevig is."

En die blijft in de economische wetenschap nu juist buiten beschouwing. pmerkelijk dat u uitgerekend deze ele"Precies. Je moet nu eenmaal abstraheren. Het is menten van de economische wetenschap net als in de natuurwetenschap. We weten dat de eruit pikt. Het lijken me namelijk niet de aarde rond is. Maar als u en ik gaan wandelen meest courante onderdelen van de hedendaagse nemen we gemakshalve even aan dat de weg academische economie. waarop we lopen recht is. Dit terwijl de realiteit is "U vraagt zich af; is die man nog wel econoom?" dat ook in dat korte stukje al een kromming zit. In de economische wetenschap doe je iets soortgelijks; je fixeert als het ware de realiteit. Pas dan Bijvoorbeeld. is het mogelijk via statistische analyse een me"'t Kan best zijn dat veel beoefenaars van de chanische wet te formuleren. Zo'n wet heeft naeconomische wetenschap mijn voorkeur voor de tuurlijk nut en betekenis, maar het neemt niet historische analyse maar bijzaak zullen vinden. weg dat de aarde rond blijft. Wat dat betreft geHet sluit overigens niet uit dat ik vind dat bijvoorbeeld de modellenbouwers met hun analyses van loof ik dat men ook wel eens té kritisch is over economische analyses die niet toereikend zouverbanden, heel nuttig werk doen. Het is eigenlijk den zijn. Ik ben daar altijd weer verheugd over! net als bij een mooi ballet. Met een prachtige Want als alle economische analyses toereikend choreografie alléén, ben je er niet. Je hebt óók zouden zijn, leefden we in een bevroren wereld." mensen nodig die het technisch detail beheer-

O

VU-MAGAZINE—NOVEMBER 1988

13

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen