VU Magazine 1990 - pagina 103

J.W.H. Beusen die destijds verant- met een stelling waarvan het geschut woordelijk was voor een van de richting Heimat wijst? Bij het keren dieselaggregaten waarmee de stelling van de krijgskansen veranderden zij van stroom werd voorzien. ("D'r van gedachten; een geallieerde aankomen hier wel Duitsers die vragen: val vanaf de Friese waddenkust was 'Sind Sie noch böse?'. Zeg ik: 'Ja, en toch niet helemaal denkbeeldig. En dat zal ik voorlopig wel blijven alsof er nog niet genoeg beton lag ook.' Weten zij veel dat ik zo ingegraven, bouwden de Duitsers er nog een bunker of wat bij. heet...") Het enige dat in de bunkers van Na het Nederiandse leger en de Kornwerderzand insloeg als een Duitse Wehrmacht kwamen soldaten bom, was het bericht van de capitu- in NAVO-verband de Kornwerderlatie, kort na de eerste aanval afge- zandse bunkers bevolken. Jaren dwongen door een onbarmhartig vijftig; hartje Koude Ooriog. En bombardement op Rotterdam. Had- weer verwachtte men een vijand uit den officieren en manschappen - 220 het Oosten. Zo ook de Amerikanen in getal - in de kazematten het voor die steeds meer troepen naar Europa het zeggen gehad, dan was er wel verscheepten. Ter verdediging van wat langer tegenstand geboden. Dat het 'vrije westen' lieten zij een strariepen ze tenminste. Puur overmoed. tegisch oogje vallen op Neêriands Want van een superieure stelling als sterkste veste. Kornwerderzand was er in heel Vanaf het moment dat de yanks het Nederland maar één. Dat wisten zij bolwerk betrokken, en er de gebeter dan wie ook. schutskoepels van hun Shermantanks ingroeven, ontneemt een dikke ij de aanleg van dit bolwerk mist van geheimzinnigheid het zicht kon alles. Geld speelde geen op de militaire activiteiten die zich rol. Een unicum. Want het op het Kornwerderzandse zand project werd gefinancierd uit de pot moeten hebben afgespeeld. Specula'Zuiderzeewerken'. Niet door het ties genoeg. Over klandestien aanMinisterie van Oorlog. Want aan wezige atoomgranaten voor de Sherhet defensiebudget viel in die dagen mans bijvoorbeeld. Over een onniet te morrelen; dat zou onze bord- gelukje daarmee. Niemand weet er kartonnen facade van neutraliteit het fijne van. En de enkehng die op maar in gevaar brengen. Toch moes- de hoogte is, hult zich in ondoorten er verdedigingswerken komen, grondelijk stilzwijgen. De Rus heeft vond Oorlog. Want anders kon er grote oren, wil het gerucht. van een afsluitdijk geen sprake zijn. Begin jaren zestig ontruimden de Groningen? Friesland? Drenthe? De Amerikanen Kornwerderzand. Ze vijand mocht ze hebben. Als de ves- trokken diep de Duitse binnenlanting Holland in kwade tijden maar den in om daar, meer in het zicht potdicht bleef Een achterdeur? van de vijand, de wacht tegen het Okee. Maar dan graag degelijk ver- Rode Gevaar te betrekken. Bij hun vertrek uit de stelling namen ze alles grendeld. mee - de onbruikbaar geworden En zo begon de genie te bouwen aan tankkoepels niet uitgezonderd - wat twee gelijkwaardige verdedigingseen argeloze passant ook maar werken - een (Den Oever) aan enigszins op het spoor zou kunnen Noordhollandse, het andere aan zetten van hetgeen ze in en rond die Friese zijde - die een snelle vijanbunkers hadden uitgespookt. Safety delijke oversteek via de dijk, van het first, nietwaar? En Feind hort mit...! stiefkinderiijk behandelde oosten van ons land naar het rijke westen, zouden verhinderen. En zo bleken nfin, ze staan er nog, de kawe schrijven 1933 - beide bolwerken zematten met hun metersdikbovendien militaire modelstellingen, ke wanden van gewapend bevoorzien als ze waren van de meest ton. Haast ongerept nog, afgezien geavanceerde technieken en hyper- van wat oppervlakkige schrammen moderne strategische snufjes. en blutsen - lidtekens van vijandeNa Hollands overgave liep de Duit- lijk geweld in '40 - die de ongenaakse bezetter aanvankelijk met een baarheid nog benadrukken. Ze zijn boog om Kornwerderzand heen. opnieuw geschilderd in authentieke Slechte herinneringen aan de plek; camouflagekleuren. En voor een dat zeker. Maar ook: wat te doen deel weer ingericht met de spullen

B

E

VU-MAGAZINE—MAART 1990

waarmee, tijdens de vijfdaagse oorlog, het Duitse leger werd weerstaan. Die rehabilitatie is geen gevolg van recent verhoogde militaire waakzaamheid. De ontspanning tussen oost en west geeft daartoe sowieso weinig aanleiding. En mocht het ooit nog tot een mobilisatie (of erger) komen, dan zal dit bolwerk daarin geen rol meer spelen. Deze verdedigingslinie heeft - net als de overige linies in ons land ~ afgedaan. Alle vooruitgang - ook die in krijgskunde en bewapeningstechnologie - is per definitie er op uit zichzelf zo snel mogelijk te achterhalen, uit te schakelen, overbodig te maken.

K

ornwerderzand maakt op dat tragische proces geen uitzondering. Dat besefte begin jaren tachtig ook Defensie die de stelhng afstootte. Rijkswaterstaat - als hoofdsponsor van weleer de eerste erfgenaam - wilde de nutteloze steenpuisten ook niet onderhouden. Zand erover, is in zo'n geval de letterlijke, meest voor de hand liggende optie. Particulier initiatief stak daar een stokje voor en riep een stichting in het leven. Sinds 1985 is het verdedigingswerk museum. Monnikenwerk is het geweest - het restaureren, schilderen en inrichten van de bunkers in overeenstemming met het oorspronkelijke interieur. Vrijwilligers knapten het op. En iedereen mag er vanaf 1 mei weer komen kijken. Daarvoor is aanleiding genoeg. Of men die nu zoekt in de vijftigste verjaardag van de slag om Kornwerderzand, dan wel in meer recente ontwikkelingen in het Oosten die het einde van de Koude Oorlog inluidden, maakt nauwelijks nog iets uit.D

Met dank aan de heer Jongepier en aan oudmajoor Hardes, de heer Gerrits, oud-genist Beusen en de andere vrijwilligers die ik een grijze januari-zaterdag lang van hun werk mocht houden. Vestingwerken en kazemattenniuseum Kornwerderzand, Afsluitdijk, vier kilometer uit de Friese kust. Geopend: tussen I mei en 1 oktober op woensdag en zaterdag; groepen (minimaal 25 personen) eventueel op andere dagen (op afspraak). Telefoon: 05158-1422 (VVV Makkum). Toegangsprijs f 2,50; 65-f en kinderen t/m 15 jaar betalen 1,50.

13

> ^ ^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen