VU Magazine 1990 - pagina 273

ontaarding, decadentie, dat er geen samenbindend element meer was. Daar had hij voor een groot deel misschien gelijk in. Door de afkeer van het christendom was er bij veel mensen een luchtledig ontstaan, dat het fin de siècle bepaalde en tot op de dag van vandaag nog nawerkt.

gelijkertijd wilde speculaties doet over spiritisme." De gevolgen van de spiritistische belangstelhng zijn bijzonder tragisch. "Ik heb ook met de zoon van Van Eeden uit zijn tweede huwelijk gesproken. Die heeft geen opwekkende jeugd gehad. Zijn vader was be-

droom. Maar toch blijft er altijd enige onzekerheid bestaan." De biograaf noemt vervolgens twee momenten in Van Eedens leven, waarop hij agressief reageerde: na de breuk met Henriëtte Ortt en eenmaal tijdens zijn relatie met Betsy van Hoogstraten. Toen de echtgeno-

Van Eeden hamert er op dat er opnieuw een samenhangende moraal moet ontstaan." Met het conflict tussen geloof en wetenschap, dat destijds heerste, was Van Eeden letterlijk opgegroeid. In het gezin woedde een 'dertigjarige oorlog' tussen zijn christelijke moeder en zijn vader, die zich ontplooide als wetenschapper en wiens cynische levensbeschouwing op Schopenhauer stoelde.

hekst en deed samen met zijn moeder allerlei experimenten. Hij kreeg hallucinaties, meende bepaalde wezens te zien, zoals duivels die op iemands schouder zaten. Voor een kind moet dat een angstige toestand zijn geweest."

te van Betsy, de Utrechtse spoor- Betsy van wegsecretaris Sam van Hoogstraten, Hoogstraten: schuldgevoelens. in 1892 overleed, noteerde Van Eeden opgetogen in zijn dagboek: "De Groepsfoto van de kolonisten op grootste tijd van mijn leven." Van Eeden had sinds 1889 een ver- Walden. houding met Betsy, die Fontijn in de betreffende hoofdstukken vrij uitvoerig beschrijft. Ondanks twee zomerse 'martelnachten', tijdens welke

O

p één onderwerp wil Fontijn tijdens het interview niet ingaan. Het wordt wel aangeroerd op de laatste pagina van zijn proefschrift, waar Fontijn zich Niet zomaar raakte Van Eeden, na- afvraagt of Van Eeden wellicht iets dat hij als psychiater had kennis- voor hem verborgen hield. De laatgemaakt met nieuwe methoden als ste jaren van zijn leven moet Van hypnose, onder de bekoring van het Eeden behekst zijn geweest door de spiritisme: "Dat was een vermenging herinnering aan een daad. Wat prevan geloofsverlangens en het zoeken cies is niet bekend. naar bewijzen. Van Eeden beroept Fontijn schrijft: "Het ligt misschien zich op de wetenschap en wil empi- het meest voor de hand om zo'n inrisch te werk gaan, maar hij heeft formatie af te doen als een hallucidaar eigenlijk het geduld niet voor natie van een demente, oude man, en doet aan wishfull thinking. Soms die nu eenmaal permanent de neiloopt dat door elkaar heen: je ziet ging vertoont zichzelf te beschuldihem serieus bezig empirisch bewijs- gen en die bovendien op dat momateriaal te verzamelen voor een ment in een werkelijkheid vertoefde psychiatrisch congres, terwijl hij te- met het karakter van een boze VU-MAGAZINE-^ULI/AUGUSTUS 1990

'Een belangrijke metafoor in de negentiende eeuw was die van liet beest. Ze staat voor het animale, de arbeider, het driftleven.' Betsy haar seksuele verlangens kenbaar maakte, bleef de relatie waarschijnlijk platonisch. Niet omdat Van Eeden Betsy's verlangens niet deelde, maar hij wilde zijn liefde juist bewijzen door te lijden en niet 7

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen