VU Magazine 1990 - pagina 84

Samenstelling: Janneke Vonkeman

Belrijders Net als alcohol heeft de autotelefoon invloed op het rijgedrag. De 'belrijders' nemen snel in aantal toe - vroeger stootte je elkaar nog aan als iemand al telefonerend langs scheurde - en PTT-telecom achtte de tijd rijp om zelf een onderzoek naar de veiligheid in te stellen. Het verkeerskundig studiecentrum van de Groningse universiteit kreeg de opdracht en stelt vast dat rijdend bellen niet per se van invloed hoeft te zijn op het rijgedrag. Met andere woorden: wie op de snelweg telefonisch een echtelijke ruzie uitvecht, gaat niet per definitie slingeren of honderdzestig rijden. Maar wat doet iemand die per autotelefoon hoort dat hij zojuist de honderdduizend heeft gewonnen? Het met de hand - hoe moet het anders? - intoetsen van een telefoonnummer heeft echter wel nadehge gevolgen voor de verkeersveiligheid, weten de onderzoekers. Sterker nog, als deze handeling de nodige aandacht opeist, kunnen de gevolgen desastreus zijn. Maar ook hier een onverwacht lichtpuntje: wie telefoneert op een saai weggedeelte, krijgt automatisch weer meer aandacht voor de weg. Het zal de PTT gunstig ge38

stemd hebben dat de Gro- uit: c,h - SJ / - a,u. Dat ningse onderzoekers de wil zeggen dat de combihand-free versie en het nog natie van de letters 'c' en duurdere apparaat met 'h' wordt uitgesproken als voice-activated dialing aan- 'sj' wanneer ze voor de letbevelen. Praktische tips: ters 'a' en 'u' staan, zoals tijdens het telefoneren kun in het woord chauffeur. je het best in een rustig Op grond van de regel a,u tempo op de rechter - oo/sj - spreekt de comrijbaan gaan rijden en afputer de combinatie van stand nemen van wie voor een 'a' en een 'u' na een je rijdt. Trouwens, hoe 'sj'-klank uit als 'oo'. Dus meer ervaring, des te minals hij chauffeur leest, zegt der risico lopen de belhij sjooffeur. Een kind kan rijder en zijn medewegde was doen. Het compugebruiker. terprogramma is ook toepasbaar voor computers die spraak in schrift omzetten, of gewone tekst in braille.

Uitspraak

Nederlands leren als vreemde taal valt niet mee. Om wanhopig van te worden: een woord als 'kenteken' heeft al drie verschillende e-klanken. Ook de computer heeft er moeite mee, in alle talen. Ingenieur Hugo van Leeuwen, medewerker van Phihps, promoveerde onlangs aan de Technische Universiteit Eindhoven op een systeem van taalkundige regels voor computers. Het proefschrift 'TooLiP: a development tool for linguistic rules' gaat er van uit dat het aantal woorden in een taal zo groot is dat het onzin zou zijn om de computer de uitspraak van alle afzonderlijke woorden bij te brengen. Het apparaat zou beter een paar regels kunnen leren voor de omzetting van bepaalde lettercombinaties in spraakklanken. Onbewust gaan mensen ook zo te werk met woorden die ze niet kennen. Van Leeuwens vinding bestaat niet zozeer uit regels die nodig zijn om letters in klanken om te zetten, maar uit een systeem dat een taalkundige kan helpen bij het opstellen van zulke regels. Een voorbeeld van een regel voor omzetting van letters in klanken ziet er zo

Jezelf Een zestienjarig meisje passeert een spiegel en schrikt. In eenflitsziet ze haar brede heupen, haar lange benen. Ze herkent zichzelf nauwelijks. Hoewel ze beter weet, voelt het meisje zich veel kleiner en smaller dan ze in werkelijkheid is. Een voorbeeld van een 'verkeerd' lichaamsbeeld. Volgens D. Tiemersma, gepromoveerd aan de Erasmusuniversiteit, is de kennis van'het eigen lichaam therapeutisch van groot belang. In 'Body scheme and body image; an interdisciplinary and philosophical study' ontwikkelt hij "de theorie van het levensveld". Een inventarisatie van wetenschappelijke literatuur laat zien dat er een grote verscheidenheid is in ervaring, kennis en waardering van het eigen lichaam. Bij patiënten kan het 'verbeelde' lichaam absurde vormen aannemen en een deel van de kennis over het Uchaam uitvallen. De ervaring en kennis van gezonde mensen, aldus Tiemersma, varieert echter ook aanzienlijk. Hij noemt het veld van onderzoek

naar dit verschijnsel erg onsamenhangend en gebruikt zelfde fenomenologie van Merleau-Ponty om methodologische en filosofische problemen te bespreken. Tiemersma concludeert dat we het lichaam wehswaar op verschillende wijzen ervaren en kennen, maar dat het uiteindelijk steeds draait, ook in de wetenschap, om een persoonlijk contact met de verschijnselen, een "inclusieve fenomenologie". Hij benadrukt het belang van bewustwording van ideologischefixatiesop lichaamsschema en lichaamsbeeld. Meer kennen betekent in dit verband: meer zijn.

In vochtige huizen komt de pissebed vaak ongewenst met zijn hele familie op bezoek. En wie heet een mijt, worm, zilveraaltje of springstaart hartelijk welkom? Nee, ze zijn niet populair, maar maken zich intussen wel onmisbaar. Zoals mosselen zich laten gebruiken voor onderzoek naar zeeverontreiniging, is een mijt of een pissebed een uitstekende indicator voor de toestand van de bodem. De vakgroep Oecologie en Oecotoxicologie aan de Vrije Universiteit heeft bijna negen ton subsidie gekregen voor een project waarbij, in samenwerking met instituten als TNO en RIVM, wordt onderzocht hoe bodemdiertjes gebruikt kunnen worden voor het meten van verontreinigde grond. Voor wormen, zilveraaltjes en ander gedierte is de grond tenslotte het belangrijkste leefmilieu. Ze eten de grond soms letterlijk op: per hectare gaat jaarlijks VU-MAGAZINE—FEBRUARI 1990

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen