VU Magazine 1990 - pagina 466

nen worden, en welke van de drie uiteindelijk de belangrijkste rol speelt. Men denkt nog wei eens, dat peuters en kleuters niet goed kunnen waarnemen en zich slecht kunnen concentreren; dat zou verklaren, waarom jonge kinderen zulke bizarre tiguren op papier zetten. Niet alleen oplettende ouders maar ook mensen die beroepsmatig met kleine kinderen te maken hebben, weten uit eigen ervaring dat deze gedachte ongegrond is: juist jonge kinderen kunnen uitstekend waarnemen. Ook kunnen zij zeer geconcentreerd bezig zijn met een activiteit. Het is ook onjuist krabbels te beschouwen als het resultaat van een ongecontroleerde motoriek. Reeds in een vroege fase openbaart zich in tekeningen en schilderingen van peuters een structuur die niet het gevolg kan zijn van willekeurige bewegingen. Belangrijk is het door Fröbel onder woorden gebrachte besef dat jonge kinderen niet tekenen en schilderen wat ze zien, maar wat ze voelen. Illustratief is een experiment waarbij kinderen, die in hoge flatgebouwen wonen, werd gevraagd het eigen huis te tekenen. Alle kinderen tekenden een huis met een puntdak en een schoorsteenpijp. Een aantal terugkerende vormen in tekenen schilderwerk van peuters en kleuters bestaat in werkelijkheid niet en kan er dus ook niet aan ontleend kan zijn. Uiteraard hebben visuele indrukken, zeker van indrukwekkende gebeurtenissen, wel invloed op een tekening of schildering. Behalve vanuit de psychologie en de pedagogie bestaat er ook vanuit de kunst grote belangstelling voor de creatieve produkten van kinderen. Deze interesse beperkt zich tot het teken- en

voor de artistieke kwaliteit van het werk van met name jonge kinderen. Zijn belangstelling kreeg vorm tegen de achtergrond van de Jugendstil en de opkomst van de abstracte kunst. Een aantal in de Jugendstil gebruikte decoratieve vormen en ook het kenmerkende gebruik van gebogen lijnen, zouden zo ontleend kunnen zijn aan tekeningen en schilderingen van peuters.

schilderwerk van kinderen tot ongeveer het achtste levensjaar; hierna blijken veel kinderen niet meer de behoefte te voelen om spontaan te gaan tekenen of schilderen. De Oostenrijker Franz Cizek (1865-1946), die internationale bekendheid kreeg met zijn Jugendkunstklasse, had vooral belangstelling

\

24

Volwassenen komen zelden op het idee dat jonge kinderen tekenen en schilderen omwille van het plezier. Wie bepaalt dat het resultaat iets zou moeten voorstellen?

Drie tekeningen van HannahMartha van der Stel: 'Een babietje met twee ogen en beentjes', dat zij tekende toen zij tweeëneenhalf ,aar oud was (links), 'Kindje in een boodschappenkar met een mamma die duwt' (boven), getekend toen zij drie jaar en negen maanden was, en een tekening zonder titel, die zij viereneenhalf jaar oud op papier zette (rechts). Foto's ter beschikking gesteld door Jaap van der Stel

U

de interesse voor het creatieve werk van kinderen gestimuleerd. In tegenstelling tot de vorige generatie bewaren veel ouders nu de tekeningen en schilderingen van hun peuter of kleuter. Herben Read, een bekende kunstkenner,

^-^^

VU~MAGAZINE—DECEMBER 1990

O

p zoek naar oorspronkelijke vormen was Wassily Kandinsky (1866-1944), een van de grondleggers van de abstracte kunst, zeer geïinteresseerd in kindertekeningen. Dat gold nog sterker voor Paul Klee (1879-1940). Tllman Osterwold heeft dit aspect uitgewerkt in 'Paul Klee; ein kind traümt sich' (1979). Van Klee zijn niet alleen tekeningen uit zijn eigen kindertijd bewaard gebleven, ook volgde hij met grote interesse de creatieve verrichtingen van zijn zoon Felix. Hij liet zich hierdoor sterk inspireren bij het maken van eigen werk. In sommige schilderijen zijn de oorspronkelijke tekeningen van Felix gemakkelijk te herkennen. In de laatste jaren van zijn leven leek Paul Klee zich soms zo zeer te identificeren met de typische teken- en schilderstijl van jonge kinderen, dat er ogenschijnlijk geen herkenbaar verschil meer is. In tegenstelling tot de gangbare mening, moet dit beschouwd worden als een uitzonderlijke artistieke prestatie. Ook hedendaagse kunstenaars hebben vaak interesse voor kindertekeningen, waarbij niet alleen gedacht moet worden aan de Cobra-groep. Ontwikkelingen in de kunst in deze eeuw hebben op hun beurt

DECEMBER 1990

25

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen