VU Magazine 1990 - pagina 452

letterlijk weergegeven. Een daarvan gaat zo: P(seudoverkoper): "Koop je ook radio's? Autoradio's?" H(andelaar): "Nee." P: "Koop je er geen op?" H: "Ja..." P: "Ik heb er een bij me." De tas

'Op een gegeven moment ging bij wijze van spreken zelfs een stuk wc-papier met een stempel erop voor een rekening door.' met radio wordt overhandigd. "Ik was net bij je buurman, maar die wilde er maar dertig gulden voor geven. Dat is een beetje weinig voor deze. Wat is hij jou waard?" H: "Is het geen pikker?" P: "Hij is goed hoor." H blijft de radio in de tas bekijken en proberen. "Alleen de slede heb ik er niet meer bij. Wat geef je ervoor? H: "Vijfendertig gulden." P: "Dat is een beetje weinig. Niet meer? Dan kijk ik even verder. Daag."

E

en paar weken later gooide de assistent het over een andere boeg. In keurig pak bood hij een autoradio aan die nieuw meer dan duizend gulden kostte. Zijn prijs: 350 gulden. Daarbij liet hij terloops weten over een hele partij te beschikken. "Beetje hete waar", zei hij, "ik moet er vanaf." Twee kooplieden wilden de hele partij in een keer hebben en onder hun collega's bestond ook meer dan normale interesse. "Maar, één ding zat moeilijk", vertelt Van Oers. "Kort daarvoor was nog een uitgebreide controle op de markt geweest. We waren bang dat deze actie toch een wat verwrongen beeld gaf." Bij een tussentijdse rapportage, begin dit jaar, kreeg hij toestemming om zich nogmaals van de pseudoverkoper te bedienen. Deze tweede keer, opnieuw met een smoezelige en een nette verkoper, leverde opnieuw het beeld op dat verschillende marktkoopheden bereid waren om zich in een duidelijk stinkende handel te begeven. 10

Toch, zegt Van Oers, bleek de registercontrole invloed te hebben gehad. Veel van de kooplui vroegen om een rekening en een legitimatiebewijs. In het onderzoek spreekt hij van 'angstweigeraars', die veruit in de meerderheid zijn. Dat zou erop duiden dat een Hchte vorm van controle al de nodige vruchten afwerpt. De onderzoeker beaamt dat, maar vreest tegelijk dat veel illegale handel nog buiten het gezichtsveld blijft. Hij noemt de zogenaamde 'kofferbakhandel', waarbij spullen buiten de markt om van eigenaar verwisselen. En hoe er ook verder gecontroleerd mag worden, het achterhalen van gestolen waar blijft een bijzonder moeilijke zaak. Van Oers pleit ervoor dat bij diefstal alleen nog volledige aangiften kunnen worden gedaan, dus met serienummers. Maar als dat voorstel ooit zou worden ingevoerd, dan staat de politie nog vaak machteloos. De meeste serienummers zijn met een stickertje op video, stereo-installatie of autoradio geplakt. De dief of de heler kan zich gemakkelijk van dit bewijsmateriaal ontdoen. "Je zult het ooit heel grootschalig moeten aanpakken, met gebruikmaking van landelijke registratie. Dan wordt de spoeling vanzelf dunner." Van Oers gelooft dat rommelmarkten door het aanpakken van de kleine gelegenheidshelertjes langzaam een heel ander karakter zullen krijgen. Van 'rommel' is dan geen sprake meer, er zal hoofdzakelijk in nieuwe spullen worden gehandeld. Al dan niet bonafide. Van Oers: "We hebben het nu alleen nog maar over elektronica gehad. Maar wat dacht je van dekbedden? Of sportschoenen? Die hebben helemaal geen nummers. De importeur van een bepaald merk sportschoenen miste op een gegeven moment een hele container. In Kasterburg dook een grote voorraad op, maar de pohtie kon niets bewijzen."

D

e grote helers zijn ongrijpbaar. Er zijn gevallen bekend van helers die een container videorecorders laten stelen en dan, om in elk geval één rekening te kunnen laten zien, tegelijk een grote partij van hetzelfde merk legaal inkopen. Dat doen ze uiteraard alleen als er grote vraag naar die apparatuur is. Voordat er, in het uit-

zonderlijke geval, controle komt, is al een hele partij doorverkocht en kan de politie niet meer achterhalen of er iets niet pluis is. Van Oers heeft zich als antropoloog zeer thuis gevoeld in deze vorm van onderzoek. Hij hield zijn rol aanvankelijk geheim, maar na een paar maanden werd hij bekend bij de organisator van de markt en vanaf dat moment speelde hij open kaart. "Soms werd ik wel met argwaan bekeken. Handelaren konden zich niet voorstellen dat ik daar puur voor onderzoek was. Het kon niet anders of ik was een handlanger van de politie. En inderdaad trok de pohtie wel eens aan ons, vooral toen we hadden ontdekt dat een bepaalde groothandelaar aan marktkooplui nieuwe goederen leverde zonder rekening. Ik heb uiteraard geen inlichtingen verstrekt, dat is nu eenmaal geen wetenschappelijke taak. Ik geloof ook dat ik mijn leven dan niet zeker was geweest." Dat laatste is serieus. Hij toont een 'vlugschrift' van de markt waarin een onheilspellend dreigement aan het adres van onderzoeker Van Oers wordt geuit. Zo genoeglijk was het dus ook weer niet. De reacties op het rapport waren achteraf nogal teleurstellend. Alleen in de landelijke dagbladen is het behandeld als serieus nieuws, maar een columnist in Het Parool sprak van een krakkemikkig onderzoek. Hij had, volgens Van Oers, een tabel verkeerd gelezen. Helaas baseerde de regionale pers zich hoofdzakelijk op die kritiek. En de ministeries? Die moeten nog reageren als het totale project bij de gemeente is afgerond. "Maar misschien verdwijnt het wel op de grote stapel." Hij acht het rapport vooral zinvol voor gemeenten waar ook dergelijke rommelmarkten worden gehouden of waar in het algemeen gewerkt wordt met registercontrole bij opkopers. Verder benadrukt Van Oers opnieuw dat het hoog tijd wordt dat aangiften geoptimaliseerd worden. "Niets blijkt op dit moment eigenlijk meetbaar te zijn."D

John G.F. van Oers, 'Rondedans om de heling. Onderzoek naar de effecten van de registercontrole op de markten in Kasterburg.' M.m.v. Marcel Scholtes. Vrije Universiteit Amsterdam, Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Vakgroep Criminologie en Rechtssociologie.

VU-MAGAZINE—DECEMBER 1990

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen