VU Magazine 1990 - pagina 171

dichterbij ook een schilderachtig, gecultiveerd landschap en neoklassicistische parkgebouwen. En tenslotte kon je vol ontzag gaan zitten bij een romantisch begroeide kasteelruïne. Met de industrialisatie trokken steeds meer mensen van het platteland naar de stadjes en steden. Bestaande kerkgebouwen waren niet berekend op zoveel gelovigen. Een inderhaast opgerichte nationale kerkbouwcommissie plande in 1818 een intensief kerkbouwprogramma. Dat ging, net als in andere landen, gepaard met een hevige controverse over de ware stijl. Tenslotte won de met nationale geschiedenis en met middeleeuwse vroomheid geassocieerde gotiek het voor de meeste kerkgebouwen. Ook in Bath schoten de neogotische kerktorens als paddestoelen uit de grond. Lockey, vanzelfsprekend geïnteresseerd, richtte zijn lens op verschillende nieuwe kerkgebouwen. Een foto toont de toren van de St.-Mary's kerk, heuvelafwaarts aan het eind van een brede, verlaten straat. We zien hoe een huizenrij rechts in beeld als een harmonica perspectivisch inzwenkt in de richting van de toren. Regelmatig geplaatste gaslantaarns doen ritmisch mee langs de straatkant. De kerktoren, die veel weg heeft van een kasteel met hoektorentjes en kantelen, gaat in de hoogte de strijd aan met een schoorsteen boven de huizenrij.

V

anaf de eerste wederopleving van het klassicisme werd de grillige en stakige gotiek

door aanhangers afgewezen. Zij wezen op het internationale karakter van hun favoriete stijl en op de robuuste en harmonieuze eenvoud, die erin tot uitdrukking werd gebracht. Tegenover de vermeende decadentie van hun tijd moedigden zij een teruggang aan naar de oorsprong van de westerse beschaving. In Bath wisten zij vooral burgerlijke opdrachten te krijgen. De architect John Wood ontwierp er de Royal Crescent: een terras van huizen achter een doorlopende gevel met klassieke zuilen en hoofdgestel, gelegen in een bocht, niet om een plein, maar om een park met veel gras. Hij werd er wereldberoemd mee en in Londen werd hij geïmiteerd. Toen het steengroeve-eigenaar Ralph Allen nog helemaal voor de wind ging, liet hij dezelfde John Wood het Prior Park aanleggen, met centraal een groot huis als een Romeinse villa en verspreid verschillende gebouwtjes in de stijl van architect Palladio, het grote voorbeeld uit de ItaUaanse renaissance. Als bouwmateriaal werd natuurlijk overal de goudgele steen uit Allen's eigen groeve gebruikt. Een bruggetje, overdekt als een luchtig tempeltje, fotografeerde Lockey toen Allen alweer lang gestorven was en de meedogenloze tijd haar sporen had nagelaten. Het bouwseltje, dat langzaam overgroeid raakte, doet denken aan de zwaar begroeide ruïnes die Lockey elders vastlegde. Het zijn bij uitstek onderwerpen die passen bij de melancholie van de romantiek. Lockey was geen objectieve buiten-

staander, maar maakte in zijn keuzes onmiskenbaar deel uit van zijn eigen tijd. Want aan de ene kant waren veel onderwerpen, die hij met behulp van zijn splinternieuwe techniek wilde vastleggen, zeer eigentijds, zoals de ijzeren hangbrug, de gaslantaarns en de fabrieken. En aan de andere kant liet hij zich - net als de bouwers in neostijlen - steeds leiden door een romantisch verlangen naar vroegere tijden en koos hij niet alleen schilderachtige parken en bouwwerken uit, maar

Hinderlijke details, zoals een stok bij een kapperszaak die het beeld diagonaal doorkruiste, schilderde hij weg. liet hij ook alles zo schilderachtig mogelijk op zijn foto's uitkomen.

H

ij bekeek zijn foto's met ogen die meer gewend waren naar schilderijen te kijken. Dat blijkt bijvoorbeeld niet alleen uit de compositie, maar vooral ook uit het feit dat sommige negatieven zwaar bewerkt zijn. Hinderlijke details, zoals een stok bij een kapperszaak die het beeld diagonaal doorkruiste, schilderde hij weg; op veel opnames van bouwwerken die afstaken tegen lege luchten, heeft hij grillige wolkenpartijen ingeschilderd. De fotografie werd indertijd beschouwd als een soort wetenschappelijke kunst. Voor ons getuigen De nieuwe brug Lockey's foto's van een breekpunt (1857). in de geschiedenis, tussen een landelijke en een stedelijke, industriële cultuur. Voor de fotografen van toen werden alledaagse onderwerpen plotseling belangrijk. Of zoals een lid van de toenmalige Royal Photographic Society formuleerde: "ledere vorm die met licht is nageschetst, is de afdruk van een moment, of een uur, of een eeuw, in de gang der tijden." D De tentoonstelling 'Shadows and Light: negentiende-eeuwse foto's van Bath' wordt gehouden van 6 mei tot 18 juni in het Stedelijk Museum in Alkmaar, Doelenstraat 3-9. De (Engelstalige) catalogus kost f 30,-.

VU-MAGAZINE—APRIL 1990

37

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen