VU Magazine 1990 - pagina 290

Filosofie fungeert niet langer als huisbewaarder van het gebouw der wetenschap. Tussen andere wetenschappers in bewoont de filosoof nu eenflatje.Maar wat valt er voor hem eigenlijk nog te doen?

LoUe Nauta ö >

cd O Ö

OJ

^ ^ De rol van de filoso^ 1 fie is altijd tijd- en y plaatsgebonden. Hetzelfde geldt voor de maatschappelijke functie van haar beoefenaars. De taakopvatting van de Grieksefilosoofwas een heel andere dan die van de hedendaagse. Tóen behoorde de kennisproduktie als geheel tot zijn terrein; dus ook wat wij nu wetenschap zouden noemen. Deze opvatting heeft lang stand gehouden. Newton, bijvoorbeeld, noemde zijn hoofdwerk nog 'Principes van de Natuurfilosofie', terwijl hij in onze ogen toch geen filo soof maar natuurwetenschapper was. Het proces waarbij de verschillende we tenschappen ontstonden, heeft ook

het karakter van de filoso- tijd mocht hebben, maar fie grondig veranderd. De nu niet meer. filosoof kan nu niet langer pretenderen uit naam van oor mij als filosoof de kennis als geheel te is dit overigens spreken. Filosofie is geen geen reden tot versuperwetenschap. En filo- driet; het is de consequensofen zijn al lang niet meer tie van de democratisering in staat het geheel der wevan het weten. De filosoof tenschappen te overzien. is niet langer de architect Zelfs de gedachte dat zij van hetflatgebouwder de aangewezenen zouden wetenschappen, hij bezijn om de fundamenten heert niet langer de eivan het weten te recongendomsbewijzen, noch is strueren, klopt niet meer. hij de huisbewaarder die In deze opvatting - door de bewoners dwingend retraditionelefilosofentoch gels voorschrijft. Hij is een nog vaak verwoord flatbewoner als alle andere klinkt de echo door van de geworden, met hooguit universele preten- een eigen appartementje. tie, de totaliZelfs over dat laatste kun teitsclaim, die je nog uitvoerig discussiëi de filosoof ren. Want wat voert hij misschien daar eigenlijk uit, nu zijn voorganger, de filosoof met de grote F, die het geheel nog kon overzien en zich specialist van de veronderstellingen mocht noemen, het pand verlaten heeft? Vragen naar zaken als & het wezen van de mens

V

en de zin van het leven, die juist in Nederland de filosofie-beoefening lange tijd bepaalden, behoren niet meer tot het specifieke takenpakket van de filosoof. Daarover kan en mag elke flatbewoner - om die metafoor nog maar even vast te houden - zich tegenwoordig bekommeren, omdat de antwoorden sterk afhankelijk zijn van bijvoorbeeld individuele levensbeschouwing en pohtieke stellingname. Kenmerkend voor onze tijd en onze sterk gesegmenteerde samenleving is, dat dit soortfilosofiemet een grote F nog wel bedreven wordt, maar inmiddels is verhuisd naar het souterrain van wat ik noem 'het para-circuit'; kringen die zich oriënteren op bijvoorbeeld spiritisme en nevi-age. De aantrekkingskracht van dit soort alternatieve levensbeschouwingen is trouwens ook weer typerend voor onze gefragmentariseerde cultuur. Dat defilosoofzich niet langer competent voelt in dit soort totahtaire kwesties, komt niet voort uit louter bescheidenheid. Huiver voor een te sterke betrokkenheid speelt hier ook een rol. De filosoof betracht liever een zekere

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen