VU Magazine 1990 - pagina 340

'

Sir Thomas Browne; geen fanatieke rationalist.

•

~ -

—

--^-.

• T"-^

"

.

•

-

,

-

^*5<—

^

^Ë""-

^ S3HS^\

T>feudo.doxU Epidmica,

BESCHRYVINGE ,an v«rcb=y<ic Algemene

DWALINGEN aes Volks : Ofte °"'"Svoor«.kelew.arhcdenwor^ den aangenomen. X. ^...nettike muien tnt Engels gedrukt > Voor deun ^'^r' , ^,„ den Mtbm veil**'*''* 1 " - - •

JOHANNES

t'A M S

C R I N D A L.

X E R D

A ^i' •tWa-

'^^ " „ i n . Nieuwe Brugh > i66S

»C"".ï=S*u.eB,u,H 30

te

den maar de oorzaken, en dat Philips een eeuwigbrandende gloeilamp zou kunnen produceren, maar dat nalaat met het oog op de winst. Dergelijke gemeenplaatsen werden in de vorige eeuw verzameld door Flaubert, die er een 'Dictionnaire des idees recques' mee hoopte samen te stellen, een 'Woordenboek van Pasklare Ideeën'. Daarin zou, schreef hij in een brief, alles te vinden zijn "wat je in gezelschap moet zeggen om voor een fatsoenlijk en beminnelijk mens door te gaan. () Het zou zo moeten zijn dat er in het hele boek geen woord van mezelf stond en dat je, wanneer je het eenmaal gelezen had, niet meer zou durven praten uit angst een van de zinnen die erin staan uit te spreken." Hoewel het woordenboek dat Flaubert voor ogen stond onvoltooid bleef, werd het opgenomen als bijlage in de roman 'Bouvard et Pécuchet'. Enkele citaten: "Begrafenis Over de overledene: 'En dan te bedenken dat ik een week geleden nog met hem gedineerd heb.' Begroting Is nooit sluitend. Brood- Ah je eens wist wat voor rommel ze in brood stoppen. Chirurgen - Hebben geen gevoel: noem ze slagers. Kreupelhout - Altijd dicht en ondoordringbaar. Matras - Hoe harder, hoe gezonder."

Anders dan voor de misvattingen die hiervoor beschreven werden, is het onderscheid tussen juist en onjuist voor Flauberts pasklare ideeën eigenlijk niet van belang. Het zijn immers meningen zonder betekenis, noem hier slechts Bergen Evans die zonder consequenties door ieder('The natural history of nonsense', een gedachteloos te berde kunnen 1946, vertaald als 'De bastions van worden gebracht. Door de ironische het onverstand', 1961), Tom Burnam aanbeveling van Flaubert worden ze ('The encyclopedia of misinforma- doeltreffender onschadelijk gemaakt tion', 1975) en /. Allen Varasdi dan door een geleerde ontkenning: de 'Dictionnaire des idees recques' is ('Myth information', 1989). een omgekeerd etiquetteboek. parte vermelding verdient Karel van het Reve met laderen in de boeken van 'Uren met Henk Broekhuis' Browne en diens opvolgers (1978), niet alleen omdat hij een van leert dat polemiseren tegen de weinige landgenoten is die een de domheid vaak vergeefse inspandergelijk werk hebben geschreven, ning is. De hardhoofdigheid van de maar ook door de aard van de mis- mens blijkt juist uit het feit dat devattingen die hij bestrijdt. Van het zelfde misvattingen telkens opnieuw Reve maakt zich namelijk vrolijk bestreden moeten worden. De opover modieuze misvattingen - ge- vatting dat het hart links zou zitten meenplaatsen als: dat massaproduc- (onder meer gecorrigeerd door Actie leidt tot grauwe eenvormigheid, kermann, Evans en Van Maanen) dat we in een haastige tijd leven, dat werd zo'n drieënhalve eeuw al weerje niet de symptomen moet bestrij- sproken door Browne, die het als

A

B

VU-MAGAZINE—SEPTEMBER 1990

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen