VU Magazine 1990 - pagina 163

hier onderwerp, wij lijdend voorwerp. De geschiedenis staat ons in het geheugen gegrift. We worden er elke dag aan herinnerd. Maar het is goed dat zwarte mensen eens met eigen ogen zien hoe in de loop der eeuwen, eerst openlijk en later psychologisch geraffineerd, de zwarten zijn vernederd. Verontmenselijkt." De entertainer zou meer zwarten in het Tropenmuseum willen zien. "Wat zwarten vermoeden, als ze het al niet wisten, wordt hier bevestigd.

En dan vallen de schellen pas goed van hun ogen." Chudi Upkabi, Nigeriaan, publicist en al jaren in Nederland woonachtig, vindt de tentoonstelling bijzonder pijnlijk, ook voor witten. Hij meent bovendien dat Wit over Zwart een gevaar inhoudt voor Surinamers en Antihianen. "Door de speciale band geven Nederlanders aan die groepen het idee dat zij deel uitmaken van de Nederlandse samenleving. Daarom voelen zij zich door deze tentoonstelling meer slachtoffer. Afrikanen zijn minder geneigd de slachtofferrol op zich te nemen. Zij willen respect afdwingen. Gebrek aan respect leidt tot superioriteitsgevoelens en dat is waar de tentoonstelling over gaat, respect. it Wit over Zwart blijkt dat kleur niet zo belangrijk is. Ik heb mijn eigen identiteit. Daarom kan ik altijd terug. Dat is een verschil met sommige zwarte Surinamers en Antihianen. Die kozen voor de Nederlandse samenleving, zij moeten hun identiteit aan die samenleving ontlenen. Zwarten moeten niet afwachten tot witten hen in staat stellen iets aan hun zelfrespect te doen. Ze moeten zelf aan het werk. Deze tentoonstelhng kan daartoe bijdragen. Want wat maar niet duidelijk wordt, is wie en wat zwarte mensen zijn! Deze beelden zijn schokkend, een aanval op het establishment." Kregen de zwarte verzamelaars de tentoonstelhng die zij wilden? Laat Wit over Zwart zien wat de maatschappij met zwarten doet? Upkabi: "Ik denk dat zij hun doel niet helemaal bereiken. Het onderwerp ligt buiten de kennis van de gemiddelde Nederlander. Wat je wilt is dialoog, maar die komt niet als mensen zich afsluiten door te grote schokken. Mijn eerste reactie op de tentoonsteUing was: Wat mooi, wat indringend voor een multiculturele gemeenschap. Maar waarom zo gepresenteerd? Door weerstanden kan aan de essentie worden voorbijgegaan." Upkabi vraagt zich af of een tentoonstelling wel het meest geëigende medium is. Het is toch vooral de bovenlaag die interesse toont.

dat Wit over Zwart vandaag in het Tropenmuseum te zien is. Samen met zijn vrienden Rufus Collins en Norman de Palm is hij verantwoordelijk voor de collectie negrofilia. Verontwaardigd over het voortbestaan van oude beelden in de hedendaagse cultuur, en met het besef dat deze beelden zo ingeslepen zijn dat ze niet als racistisch herkend worden, begon hij ooit te verzamelen. De inrichting van de tentoonstelling heeft zijn verontwaardiging niet ge-

'U!

Wit over Zwart laat zien dat binnen het witte superioriteitsdenken in ieder geval weinig verandering valt te bespeuren." In de media hebben nauwelijks zwarten gereageerd. Saïuki: "Zwarte mensen herkennen zich en houden er gemengde gevoelens aan over. Ze kunnen daardoor niet beschouwen, geen afstand nemen. Daarnaast hebben zwarten weinig kans om zich in de witte media te manifesteren. Gebeurt dat wel dan lopen ze kans gecensureerd te worden. "Het is wel aardig dat wit nu geconfronteerd wordt met eigen beeldvorming, maar er loert gevaar. Wit over Zwart mag niet werken als bewijs van inzicht voor kritische en tolerante Nederlanders. Daarom moet er een Zwart over H^;7-vervolg komen. Zwarten zijn altijd veel te bescheiden geweest in hun beeldvorming over witten. Bij een tentoonstelling Zwart over Wit zullen de reacties pas goed loskomen. De witten gaan op hun achterste benen staan! VU-MAGAZINE—APRIL 1990

Felix de Rooy, bevlogen doorzetter, heeft dat establishment waar Upkabi over sprak, zover weten te krijgen

blust. De samenwerking met het Tropenmuseum was er een van horten en stoten. "Ik begrijp wel dat het museum als instituut flink na moest denken voordat het het risico van deze tentoonstelling aandurfde. Dat Wit over Zwart er nu staat, is voor ons maar ook voor het Tropenmuseum een overwinning. Hoewel de collectie voor zich spreekt, wilde het museum eerst de zekerheid van wetenschappelijk onderzoek voor het besloot om de collectie binnen haar muren ten toon te stellen.

'A

Is je de beelden uitsluitend historisch plaatst .dan laten ze je vrij. Dan hoef je niet betrokken te raken, maar kun je afstand nemen. Hou je ze tegen het licht van de dagelijkse omgangsvormen, dan maak je er deel van uit. Dat is de confrontatie: dat mensen zich afvragen in hoeverre zij hedendaagse beelden over zwarten 'gewoon' vinden. Waren het alleen je voorouders die zich machtig en superieur opstelden? Of 29

Ray Saïuki (links): 'Bij een tentoonstelling Zwart over Wit zullen de reacties pas goed loskomen.' Foto Frans Welman

Felix de Rooy: 'Neem nou het Chiquitameisje!' Foto Frans Welman

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen