VU Magazine 1990 - pagina 168

Ontmoeting tussen Pauli en Chien Sliiung Wu in 1941. Wu zou later experimenteel aantonen dat bij zwakke wisselwerking de spiegelsymmetrie gebroken

Jiet psychische spiegelt zich in het materiële en het materiële in het psychische. Door deze spiegelsymmetrie was Pauli zeer gefascineerd. Zo koesterde hij grote bewondering voor de oude Chinese filosofie die van deze spiegelsymmetrie tussen natuur en geest doordrongen is. Zelfs droomde Pauli herhaaldelijk

Een van de consequenties van deze zienswijze is dat er geen absolute scheiding bestaat tussen binnen- en buitenwereld.

Pauli als

Mephistopheles

van Chinezen of van lezingen die hij moest houden over 'zijn Chinese inhouden'. Het merkwaardige is nu dat Pauli na zijn breuk met Von Franz in de natuurkunde op pijnlijke wijze met spiegelsymmetrie en met Chinezen geconfronteerd werd. In 1956 opperden twee jonge Amerikaanse Chinezen, Tsung Dao Lee en Chen Ning Yang, de mogelijkheid dat bij bepaalde natuurkundige processen de spiegelsymmetrie verstoord zou kunnen zijn. Het ging hierbij om processen die geregeld worden door o

voor het verschijnsel van radio-activiteit.

D

irect gingen verschillende experimentatoren in de Verenigde Staten, onder wie de vermaarde Chinese mevrouw Chien Shiung Wu, op zoek naar een experimentele bevestiging van de opzienbarende ideeën van Lee en Yang. Maar Pauli dacht het antwoord reeds te weten. Aan zijn vroegere assistent Victor Weisskopf schreef hij: "Gott ist kein schwacher Linkshander!" Vrij vertaald: "God gedraagt zich bij de zwakke wisselwerking niet linkshandig!" Op 21 januari 1957 bereikte hem echter het nieuws dat bij de zwakke wisselwerking spiegelsymmetrie wel degelijk gebroken was. Pauli was hierdoor diep geschokt. Een drietal Chinezen had hem in de natuurkunde de loef afgestoken en nog wel op een terrein dat hem zelf vanwege de psychologische bijbetekenissen zo dierbaar was.

Binnen twee jaar na deze Chinese revolutie in de natuurkunde sterft Pauli onverwacht aan kanker. Het is ontroerend om de brieven te lezen die hij in deze laatste periode van zijn leven aan Jungs secretaresse Aniela Jaffé schrijft. Hoewel hij met haar een heftige ruzie gehad heeft over de betekenis van Jungs dieptepsychologie, blijft hij Jafïé trouw brieven schrijven die een licht werpen op zijn innerlijke gemoedstoestand. Zo schrijft hij op 7 oktober 1958 aan haar: "Vandaag ben ik niet in een goede stemming, wat mij soms overkomt, wanneer ik eindelijk zaken afgerond heb die mij al lang beziggehouden hebben... Bovendien zit ik helemaal 'stuck' met mijn natuurkunde - 'Kleiner Mann, was nun?'" Twee maanden later wordt Pauli tijdens het geven van college door heftige pijnen overvallen en wordt hij met spoed opgenomen in het Rode Kruis Ziekenhuis van Zurich. Op 15 december sterft hij. Aniela Jaffé herinnert zich daar het volgende over: "Franca Pauli het mij weten dat een van de laatste dingen die Pauh sprak het volgende was: 'De enige die ik nu zou willen zien is C.G. Jung.' Toen ik dit aan Jung vertelde, zweeg hij vol spijt." Pauli's vriend in Zurich, de nu bejaarde dieptepsycholoog Carl Alfred Meier, ontkent dit verhaal, maar ik ben geneigd er geloof aan te hechten. Want Jung heeft veel voor Pauli betekend. Daarom hoop ik van harte dat Meier haast zal maken met het uitgeven van de correspondentie tussen Pauli en Jung. Dan zal eindelijk Pauh's geestelijke erfenis aan de wetenschappelijke wereld bekend raken. D

Dit artikel is gebaseerd op de brieven van Pauli die in de dossiers Hs 176, Hsl056 en Hsl091 van de ETH-bibliotheek in Zurich te vinden zijn.

o

Cartoon van George de zogeheten zwakke wisselwerking Samov die onder meer verantwoordelijk is

34

VU-MAGAZINE—APRIL 1990

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen