VU Magazine 1990 - pagina 75

spelletjes en vertelt ze, hoe gebrekkig geformuleerd ook, verhalen die niet in de lijn der dingen liggen. De vrouw wil dus geen omgangsregeling meer, maar de rechter dwingt haar om door te gaan. Dat duurt nog even. In de tussentijd wordt dat kleine meisje door ik weet niet hoeveel deskundigen onderzocht, en op een goed ogenbhk weigert die moeder nog om dat kind naar die vader toe te laten gaan. Ze duikt onder en verbergt het kind. Korte tijd later stapt ze naar de rechter en wordt vastgezet. Ze weigert de verblijfplaats te noemen en dus - dit is typisch voor Amerika pleegt ze contempt of court. Ze zit nu al twee jaar vast. Voila. Nou zegt iedereen te handelen in het belang van het kind, maar het groeit op zonder moeder en zonder vader. Oftewel: waar je terecht kunt komen als je, weliswaar vanuit het belang van het kind redeneert, maar allemaal wat anders op het oog hebt.

N

ee, ik had dit soort dingen natuurlijk absoluut niet kunnen bedenken toen ik destijds dat proefschrift schreef. Toentertijd zat er in Nederland al helemaal geen beweging in dat personen- en familierecht. Er is inmiddels veel meer over geschreven, er zijn allerlei nieuwe proefschriften. De deur is praktisch gesproken wat verder opengeduwd en dat wilde ik ook. Maar wat ik nooit heb voorzien is dat een verdrag voor de rechten van de mens - dat voor Europa geldt en dat Nederland al in 1950 ondertekende - zo'n enorme rol gaat spelen in familierechtprocedures. Dat op dit ogenblik een niet-gehuwde man en een VU-MAGAZINE—FEBRUARI 1990

Prof. mr. M. Rood-de Boer (1923) studeerde rechten in Leiden, werlite voor die tijd in liindertehuizen, na die tijd als docente aan hogere beroepsopleidingen, en promoveerde in 1962 op het proefschrift 'Ouders en kinderen, aspecten van het familierecht'. Ze werd begin jaren zeventig hoogleraar in Tilburg en Utrecht en nam als zodanig onlangs afscheid. Zij is lid van internationale organisaties, had zitting in verschillende staatscommissies, was vooral invloedrijk in de commissie-Wiarda, was lid van het bestuur van de Partij van de Arbeid, presidente van het Nederlandse Vrouwencomité en voorzitter van Pro Juventute in Amsterdam. Ze geldt als autoriteit op het gebied van omgangsregelingen. Interview; Janneke Vonkeman Foto: Werry Crone/HH

niet-gehuwde vrouw, die samen een baby hebben, over dat kind de ouderlijke macht kunnen krijgen, is alleen maar te danken aan het feit dat de rechter artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens toepast. Want op grond van Nederlandse rechtsregels zou dat nooit kunnen. Dat is een ontwikkeling waarvan ik langzamerhand denk: nou begint er een storm te loeien. In artikel 8 wordt gezegd dat iedereen recht heeft op family life. En dat wordt-veel ruimer geïnterpreteerd dan, zoals tot voor kort in Nederland, een huwelijk. Ik ben het met die ontwikkeling van harte eens, maar ik moet wel toegeven dat het ingewikkeld aan het worden is. 't Was altijd heel duidelijk: als je getrouwd was dan kon je van alles, alsje niet getrouwd was niks. Maar nu is het allemaal los. 't Mooiste voorbeeld is dat de Hoge Raad zo ver ging om te menen dat een omgangsregeling ook mocht worden toegewezen aan de biologische vader. Al had

de man het kind niet erkend en was niet getrouwd met de moeder dan kon hij toch, op grond van dat artikel 8, aan de rechter vragen om een omgangsregeling. Dat noem ik family life in wel zeer uitgerekte vorm, want dan zou je dus ook de spermadonor een omgangsregeling geven. Voor Europa was dat nieuw. Kort geleden is de Hoge Raad weer wat teruggekrabbeld. Nu zeggen ze: die biologische band is één ding, maar daar moet toch wat bij komen. Een zeker feitelijk gezinsleven. Ze schrijven het niet, maar ikzelf heb een beetje het gevoel dat die hele, toch eigenlijk onfrisse geschiedenis in het oosten van het land daarop van invloed is geweest. De vader die met zijn eigen dochter ontucht heeft gepleegd en vervolgens tracht omgang te krijgen met het daaruit geboren kind. Zijn advocaat bepleitte dat deze biologische vader op grond van vorige uitspraken van de Hoge Raad een omgangsregehng met zijn kleinkind moest hebben. Dat die consequentie getrokken kon worden uit - overigens - een heel ander geval, daar is de Hoge Raad, denk ik, van geschrokken.

de consequenties toch wel -jede Konsequenz führt zum Teufel - ver gaan. Iemand die zich op deze manier onwaardig heeft betoond mag in mijn ogen ook geen omgangsregeling krijgen. Ondertussen is die moeder natuurlijk wel geconfronteerd met een advocaat die probeerde om het toch gedaan te krijgen. Dat is dan weer een ernstige inbreuk op haar ƒ«mily life. Ik zie toch wel steeds duidelijker dat het belang dat een moeder heeft bij een bepaalde regeling een ander soort belang is dan dat van het kind of dat van de vader. En dat het dus voor rechters buitengewoon moeilijk is om een beslissing te nemen. Er is heel lang gedacht dat datgene wat de vader zei tegelijkertijd in het belang van zowel zijn vrouw als zijn kind was. Een onaantastbaar iets. En er is vervolgens een periode geweest, korter, waarin men dacht: als de moeder dat wil dan is dat dus in het belang van het kind. Dat men het belang van het kind als iets zelfstandigs beschouwt, dat is nog maar betrekkelijk kort. Dat maakt het ingewikkeld. En als ik dus zeg: nu loeit er een storm door-

'Als er maar één ouder is met wie het kind een grote hechting heeft, bij wie het die basic security kan vinden'

D

e Hoge Raad is in zijn rechtspraak heel ver gegaan bij het interpreteren van het Europees Verdrag, maar komt nu weer een klein beetje terug, omdat

heen, dan bedoel ik dat door deze nieuwe ontwik kelingen, vooral ook in Europees verband, het ne^ men van een beslissing steeds moeilijker wordt.

5 29

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen