VU Magazine 1990 - pagina 387

'Als ik iets weet kan ik iets voorspellen; kan ik niets voorspellen dan weet ik niets.' Deze strenge methodologische regel verdraagt zich slecht met het streven van bijvoorbeeld de psychotherapeut die het uitkomen van een voorspeüing juist tracht te verhinderen. Psycholoog Barendregt ging aan deze gespletenheid te gronde.

Lijden aan de wetenschap KOOS NEUVEL De mooiste bladzijden in 'De regels van het vak' zijn gewijd aan de neurotische paradox in het leven van Johan Barendregt (1924-1982). Haarscherp blijkt hoe een tegenstrijdige ontwikkeling binnen een vakgebied kan leiden tot een verscheurdheid van de beoefenaar ervan, tot een ravage in het individuele gevoelsleven van een academicus, een psycholoog nog wel. Het is zo voor de hand hggend maar toch zo moeilijk voor te stellen: zoals een dokter ziek kan zijn, de psychiater gek kan worden, zo kan ook de psycholoog in de war raken. Het gaat hierom: in de jaren vijftig en zestig kwamen geesteswetenschappelijke benaderingen in de psychologie onder een spervuur van kritiek te staan; iets als het analyseren van iemands handschrift werd verworpen als voorwetenschappelijke charlatannerie. Onder aanvoering van de Amerikaan Eysenck en, in Nederland, A.D. de Groot werd een moderne empirisch-analytische vorm van wetenschap gepropageerd waarbij het onderzoek werd gebonden aan strenge methodologische regels van formaliseerbaarheid, toetsbaarheid en betrouwbaarheid. Het doel daarvan: het kunnen voorspellen van menselijk gedrag. Weten en voorspellen worden eikaars synoniemen, in de gevleugelde woorden van A.D. de Groot: "Als ik iets weet kan ik iets voorspellen; kan ik niets voorspellen dan weet ik niets."

H

aaks op deze tendens tot verwetenschappelijking stond een gelijktijdig

VU-MAGAZINE~OKTOBER 1990

groeiende neiging tot 'vermenselijking' van de psychologie. In de geestelijke gezondheidszorg waren altijd alleen maar medici actief geweest op zoek naar de lichamelijke oorzaak van een geestelijk mankement. Langzamerhand begon de gedachte

post te vatten dat ziektes ook hun oorsprong konden vinden in de ziel, of, zoals de minder religieus geïnspireerden het uitdrukten: "de structuur van de persoonlijkheid". Het werkterrein van psychologen werd op die manier enorm verbreed, ze

33

J.T. Barendregt tijdens een afstudeerfeestje in 1967: 'een radicale, rigoureuze natuur'. Foto H, Hamers

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen