VU Magazine 1990 - pagina 369

Er heerst onenigheid rond fractals. Volgens Benoit Mandelbrot markeert het rumoer een keerpunt in de stille, in zichzelf gekeerde wereld van de wiskunde. In gesprek met de geestelijke vader. MARK MIERAS EN BRAM VERMEER

Fractals doorbreken het isolement van de wiskunde "De enorme publiciteit over de fractal-theorie heeft geleid tot schadelijk overheidsbeleid ten opzichte van de wiskunde. In sommige kringen is het makkelijker om geld te krijgen voor apparatuur voor het afbeelden van fractals dan voor de studie naar algebraïsche geometrie", aldus een geruchtmakend artikel dat eind vorig jaar in een wiskundig vaktijdschrift verscheen. Wat eigenlijk een recensie had moeten zijn van twee populaire boeken pakte uit als een frontale aanval op dit nieuwe wiskundige vakgebied. Het schotschrift riep reacties op die weer de nodige tegenreacties opriepen. Daarna heeft het tijdschrift 'Science' de hele discussie onlangs samengevat. Met dat alles groeit sinds een half jaar de onrust. En dat mag opmerkelijk heten voor een vakgebied dat zelden in het nieuws komt, laat staan met tweespalt.

boek 'The beauty of fractal-images' dat in de recensie wordt gehekeld, hij wordt ook gezien als de geestelijke vader van het bewuste vakgebied. Hij doceert op Yale University en heeft een eervolle wetenschappelijke positie bij IBM. Daar werkte hij tien jaar geleden ook al toen hij geïntrigeerd raakte door het grillige gedrag van een bepaalde wiskundige vergelijking. De vergelijking zelf is kinderlijk eenvoudig en het was bekend dat deze zonderling gedrag kon vertonen. Nieuw was echter dat Mandelbrot dat gedrag met behulp van de computer visualiseerde. Op het beeldscherm van zijn computer verschenen oogstrelende figuren: patronen die kristallen, planten, schelpen en wolken verbeeldden en die met hun kaleidoscopische herhaling van patronen vaak uit de etsnaald van Escher leken voortgekomen. Visuele schoonheid zou van af het eerste e persoon om wie zich de moment Mandelbrots inspiratiebron discussie concentreert is en leidraad zijn. prof. Benoit B. Mandelbrot. Al experimenterend ontdekte hij dat Hij is niet alleen de auteur van het de meest bijzondere patronen optre-

D

VU-MAGAZINE—OKTOBER 1990

den kort voor de formule chaotisch wordt en de figuur op het beeldscherm tot stof uiteen valt. Op het wankele randje tussen statische ordening en vormeloze chaos bleek een opmerkelijke wiskunde schuil te gaan die men fractals doopte. Behalve dat het onderwerp via vaak prachtig uitgegeven prentenboeken een ongebruikelijk grote belangstelling voor wiskunde bij het grote publiek wist te wekken, bleken de ideeen ook in wetenschappelijke kringen aan te slaan. Natuurkundigen, geografen en biologen gingen er mee aan de haal. Los van de theorie kreeg het woord fractal een overdrachtelijke betekenis, toepasbaar op complexe verschijnselen op allerlei gebied.

E

en succes dat plotseHng verstoord lijkt te worden, want de kritiek op de fractal-theorie liegt er niet om. Wiskundige Stevan Krantz, auteur van de controversiële recensie, schrijft onder meer: "Deze liefdesaifaire met de fractal is verontrustend voor wis15

Benoit Mandelbrot: 'Ik ben een buitenstaander die wagen stelt.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen