VU Magazine 1990 - pagina 361

GERT J. PEELEN

Fysici

vijgeblad

Wetenschappelijke opvattingen over oorsprong en toekomst van het heelal, spreken tot de verbeelding van velen. Nog leuker lijkt het kennis te nemen van de alledaagse eigenaardigheden van pioniers op dat gebied. Maar is er eigenlijk wel verband tussen leven en werk? Ontwikkelingen in de natuurwetenschap hangen van toevalligheden aan elkaar. Als - we nemen een willekeurig voorbeeld ~ mevrouw Reilly nou eens niet had geleden aan multiple sclerose, dan zou de mensheid wellicht nog steeds in het duister tasten over de oorsprong der sterren; een stelling die - waar of niet waar - enige toelichting behoeft. Ze wilde zo graag, Edith Reilly, toen ze in 1946 naar de sterrenwacht van Harvard kwam. Maar niemand wist een passend karwei voor haar te bedenken. De ziekte had haar zenuwstelsel al zodanig gesloopt dat ze niet meer lopen kon. Schrijven en spreken ging moeizaam. En men kon haar toch moeilijk met glazen platen laten manoeuvreren, die in VU-MAGAZINE—OKTOBER 1990

het sterrenkundig onderzoek voor fotografische doeleinden werden gebruikt. Uit medelijden bedacht men voor haar een eigenlijk overbodig geacht werkje: het classificeren van foto's uit boeken en tijdschriften, waarop ijle stofwolken zijn afgebeeld, die her en der door de ruimte zweven. Dat werk was al vaker gedaan. En men had op de foto's nooit iets anders ontdekt dan wat zwarte vlekjes ter grootte van een speldeknop, die men aan de nonchalance van de betreffende fotografen tijdens het ontwikkelen van het negatief had geweten. Edith ontdekte dat de fotografen geen blaam trof. De speldeknoppen bleken bij nader inzien bolvormige stofwolken te zijn die, onder druk

van de eigen zwaartekracht, op een hoop waren gedreven, en die tegen de achtergrond van bijvoorbeeld een sterrennevel zwart afsteken. Naar weer zoiets alledaags! - de vetbolletjes die soms op de melk drijven en die in Amerika butter-globules heten, werden de stofbollen 'globules' genoemd. Nog vóór haar dood heeft Edith Reilly het genoegen mogen smaken dat uit nader onderzoek bleek hoe belangrijk haar vondst was, en dat de door haar ontdekte globules de embryonale fase van de sterren vertegenwoordigen. In een proces van honderdduizenden jaren neemt, door het aantrekken van steeds Maarten van meer stofdeeltjes, de temperatuur Heemskerck's allegorie op de van zo'n globule voortdurend toe, dwaasheid van teveel tot deze zo hoog wordt dat water- wereldse kennis.

7

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen