VU Magazine 1990 - pagina 368

deze woongroepen wonen gemiddeld twintig mensen tussen vijfenvijftig en tachtig jaar. Zij hebben een eigen woonruimte met kook- en wasgelegenheid en daarnaast is er een gemeenschappelijke huiskamer met keuken en tuin. Het voorkómen van eenzaamheid was het belangrijkste doel van de initiatiefnemers. Leefgemeenschappen blijken voor ouderen ook aantrekkelijk vanwege de veiligheid en geborgenheid die ze bieden: als je ziek bent zijn er men-

'Je moet een bepaald karakter hebben om je thuis te voelen in een leefgemeenschap.'

Foto Bram de Hollander

sen om je te helpen. Ouderen vinden het ook belangrijk dat ze minder afhankelijk van hun kinderen worden als ze in een groep wonen. Veel van de woongroep-pioniers hebben gemerkt dat het contact met de kinderen prettiger wordt, als de kinderen zich minder 'verplicht' en bezorgd voelen in het contact met hun ouders. De meeste oude mensen die kiezen voor een woongemeenschap willen

geen bindende afspraak om elke dag samen te eten en samen koffie te drinken. Zij willen de mogelijkheid hebben mensen te zien en samen dingen te doen, maar dat mag geen verphchting zijn. Dit leidt wel eens tot conflicten met de minderheid van bewoners die wèl belang hecht aan altijd samen eten, televisie kijken, uitgaan of feestdagen vieren. In de meeste woongemeenschappen wordt de behoefte aan privacy van de bewoners wel gerespecteerd. Leefgemeenschappen lijken de ideale oplossing voor het probleem 'oud en eenzaam'. Maar gek genoeg blijkt uit een onderzoek van het Nijmeegse Instituut voor Toegepaste Sociale wetenschappen, dat deze manier van wonen helemaal niet populair is bij ouderen. De vier leefgemeenschappen die het onderzoeksrapport beschrijft, hebben geen wachtlijst. Integendeel, ze hebben allemaal met leegstand te kampen gehad. De vier leefgemeenschappen waren bij hun start van plan om nieuwe bewoners streng te balloteren: ze wilden alleen kandidaten die echt gemotiveerd waren voor het groepswonen. De ballotagecommissies hebben hun eisen echter moeten versoepelen gezien het geringe aantal belangstellenden!

Praatlijn Eenzame oude mensen kunnen iedere avond vanaf tien uur tot twee uur 's nachts, als de televisie is afgelopen, bellen met de Praatlijn van Humanitas. Ieder avond bellen er vier tot elf mensen, uit heel Nederland. "Veel mensen die bellen zijn de hele dag alleen geweest. Ze willen eindelijk weer eens een stem horen. Of ze beginnen over koetjes en kalfjes en dan blijkt later dat ze ruzie hebben gehad met hun zoon of dochter. Er bellen ook veel mensen die invaUde of bedlegerig zijn", vertelt een vrijwilligster, die een avond per maand de telefoontjes beantwoordt. Eenzame opbellers krijgen niet te veel adviezen. Soms vertellen de vrijwilligers, die veelal zelf ook oud zijn, iets waar ze zelfhaat bij hebben gehad. Soms vragen ze: Ben je wel eens naar een buurthuis geweest? "Maar daar hebben die eenzame mensen vaak geen zin in." Luisteren is het belangrijkste. Humanitas zoekt ook vrijwiUigers, die eens op bezoek willen gaan bij de mensen die opbellen, omdat ze zich alleen voelen. "Ik doe dit niet omdat ik zo altruïstisch ben", zegt de vrijwilligster. "Je doet dit niet omdat je zo'n nobel karakter hebt. Je doet het omdat je het graag doet. Je bent er zelf ook bij gebaat." D

14

Voorzitter B.J.Fris van de Landelijke Vereniging Groepswonen van Ouderen ontkent dat groepswonen niet populair is bij ouderen. "Vorige week stond er een artikel in de Telegraaf over een nieuwe leefgemeenschap. Toen heb ik tweehonderdvijftig telefoontjes gehad van mensen die ook in zo'n groep wilden." De voorzitter zegt zich totaal geen zorgen te maken over de vraag of de vijftig nieuwe woongemeenschappen, die in aanbouw zijn, wel vol komen. Kan Jenny de Jong verklaren waarom er toch op z'n minst wel enige aarzeling bestaat bij het grijze deel van de bevolking om zich in een groepswoon-avontuur te storten? "Ik moet daarover speculeren. Het zal wel te maken hebben met het feit dat je een bepaald karakter moet hebben om je thuis te voelen in zo'n gemeenschap. Je moet vaardigheden hebben om contacten aan te gaan, maar je moet ook de vaardigheden hebben om je eigen privacy af te schermen. Dat is een moeilijk evenwicht. Verder weet ik het niet, daar is nog geen onderzoek naar gedaan, maar dat gaat nu wel gebeuren." Enthousiast vertelt ze over een grootscheeps longitudinaal onderzoek dat is opgezet aan de vakgroepen sociologie en methoden en technieken van de Vrije Universiteit, in samenwerking met het NIDI. Vierduizend ouderen zullen vijfjaar lang gevolgd worden. "We willen weten waarom mensen kiezen voor een bepaalde woonvorm. Waarom blijven ze alleen wonen of waarom kiezen ze voor een leefgemeenschap? We willen ook weten wat voor invloed die woonvorm heeft als iemand ziek wordt. Wordt zo iemand opgevangen? Hoe reageert het netwerk? Wie meldt zich waarom bij een bejaardentehuis?" De Jong-Gierveld is ingenomen met de gelden die sinds kort beschikbaar zijn voor wetenschappelijk onderzoek naar de gevolgen van de vergrijzing. De ministeries van WVC en Onderwijs en Wetenschappen hebben daartoe een stimuleringsfonds ingesteld. "In het verleden was er alleen aandacht voor de medische aspecten van veroudering. Ik ben blij dat er nu ook aandacht is voor de netwerken en de zorg die mensen nodig hebben en elkaar moeten geven." D VU-MAGAZINE—OKTOBER 1990

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen