VU Magazine 1990 - pagina 459

bommenwerper en een verkeersvhegtuigje; twee van de vijfendertig vliegmachines waarover dit Nationaal Luchtvaartmuseum beschikt. Aan het plafond van de entree bungelt alvast een selectie van de honderden modellen die het museum ook bezit. Ze doen denken aan het bordkartonnen bouwplaatmodel dat, bij gebrek aan televisie, in de jaren vijftig door vlijtige vaders en dito zonen aan de huiskamertafel in elkaar werd gezet. Een verkleinde versie van 'Hans Kijk-in-de-lucht' het beeld van Albert Plesman waarvan het origineel voor het voormahg KLM-gebouw in Den Haag staat tuurt ernaar met de versteende bhk van tijdloze bewondering. Het parcours langs het tentoongestelde is cirkelvormig uitgezet, met aan het eind de opgang naar een sous-sol waar de afdeling ruimtevaart is ingericht. De expositie is chronologisch opgebouwd en omvat de nagenoeg volledige, betrekkelijke jonge, maar turbulente geschiedenis van lucht- en ruimtevaart: van het principe van de hete-luchtballon tot en met een op schaal nagebouwd spacelab.

gemotoriseerde, door propellers voortgedreven vliegmachien zich voltrok, illustreert een handjevol jaartallen uit de vaderlandse luchtvaartgeschiedenis. In 1909 vindt de eerste vlucht boven Nederland plaats. Vijfjaar later landt voor het eerst een vliegtuig op Schiphol. Nog eens vijf jaar later - 1919 dus schaft de KLM het eerste eigen toestel aan, in 1920 gevolgd door een heus kabinevliegtuig waarin de passagiers gevrijwaard blijven van het ongerief van windkracht 10 en bittere koude. De eerste vlucht op Indië is de kroon op deze korte maar opwindende episode; de vhegeniers worden op 18 april 1925 als helden ingehaald op 'vliegterrein' Schiphol.

O

ok de oorlogsjaren krijgen aandacht in de Aviodome; geen wonder gezien het feit dat de ontwikkeling van de burgerluchtvaart veel baat heeft gehad bij de koortsachtige inventiviteit waarvan de militaire vliegtuigindustrie in de eerste helft van deze eeuw blijk gaf. Een omvangrijk diorama behelst de militaire verdediging van een half gecamoufleerde Fokker C5, door in veldtenue gestoken, met mie inhoud van de eerste vitri- trailleur en dienstfiets toegeruste ne leert dat niet de vogel etalagepoppen. De tastbare bewijzen het voorbeeld is geweest van hun inspanning liggen rondom van Icarus c.s., maar de pterosau- verspreid: tientallen onherkenbaar riër; een voor-historisch monster dat verwrongen brokstukken die, blijhet geringe lichaamsgewicht gedra- kens de begeleidende teksten, afgen wist door vaste vleugels met een komstig zijn van neergeschoten - gespanwijdte van wel zeven meter. De lukkig voor het merendeel Duitse menselijke lichaamsbouw is niet be- jagers en bommenwerpers. rekend op langdurig klapwieken, Bij de meeste originele gevechtszoals de fatale afloop van alle expe- vliegtuigen, hier tentoongesteld, is rimenten in die richting uitwees. een trapje gezet, zodat de bezoeker Vandaar dat de niet-beweegbare een blik in de cockpit kan werpen; vleugels van deze pterosauriër de in de meeste gevallen een uiterst zweefvluchtpioniers tot imiteren in- krap bemeten ruimte, vol wijzertjes, knoppen en hendels, waaruit men spireerden. kan opmaken dat piloten angst Vaste vleugels zijn in de luchtvaart noch vrees hebben, en vooral ook het basisprincipe gebleven, al vorgeen last van claustrofobie. Dat men de luchtballon en het hefkoelbloedigheid niet zelden omslaat schroefvliegtuig daarop een niet onin onbekommerde overmoed, blijkt belangrijke uitzondering. Het was uit bijvoorbeeld de handgeschilderafter all een hete-luchtballon waarde Donald Duck op de zijkant van mee de mens - we schrijven 1783 een Spitfire, die, ondeugend kijkend, voor het eerst het luchtruim koos. de ene bom na de andere naar beneDaarna volgde een eeuw van experiden werpt. menteren met uit hout en textiel opgetrokken glijvliegtuigen. De afloop De ontwikkehng van straaljagers daarvan was meestal komisch, soms voor mihtaire doeleinden, heeft ook tragisch, en zelden succesvol. het gebruik van de straalmotor ten Hoe duizelingwekkend snel de ont- behoeve van verkeersvliegtuigen wikkeling na de uitvinding van de sterk bevorderd. Het propellerprin-

D

VU^MAGAZINE—DECEMBER 1990

cipe - aanvankelijk weinig meer dan een luchtschroef gemonteerd op een cirkel van bovenmaatse bromfietscihnders - is inmiddels achterhaald. Straalmotoren van diverse afmetingen staan hier, al dan niet opengewerkt of in dwarsdoorsnede, te kijk.

De werking ervan is simpel, bedrijfszeker en zelfs voor leken te begrijpen. Achter het mysterieuze gat voorin, huist een schoepenrad waarvan de schoepen in achterwaartse richting steeds kleiner worden. Deze compressor, die veel weg heeft van een stekelvarken, zuigt lucht aan die naar achteren toe wordt samengeperst en in die toestand in de verbrandingskamer terechtkomt. Daar wordt kerosine ingespoten, waarop het explosieve mengsel tot ontbranding komt. De hete gassen zetten sterk uit, maar kunnen slechts achterwaarts ontsnappen. Daardoor stuwen ze het vliegtuig vooruit, terwijl ze tegelijkertijd het schoepenrad voorin in beweging zetten, waarop de procedure zich kan herhalen.

B

ij het zien van al die nostalgische toestellen - de zwart glanzende Fokker 7A, bijvoorbeeld, die met z'n gouden biezen oogt als een bijouteriewinkel, en de Fokker Spin uit '35 die, nog altijd vliegklaar, aan de zoldering hangt - en vooral van alle cockpits met bijbehorend instrumentarium, bekruipt de bezoeker onwillekeurig het verlangen zelf achter zo'n instrumentenpaneel plaats te nemen. Dat kan, al blijft het surrogaat. Bij de uitgang staat een vluchtsimulator. Tegen betaling van een gulden mag men proberen, met behulp van een beeldscherm, een stuurknuppel en wat knoppen, de kist op Schiphol aan de grond te zetten. Als mijn bruusk ingezette landingsmanoeuvre in een kamikaze-actie dreigt te ontaarden, wordt deze door ingrijpen van een onzichtbare macht voortijdig afgebroken. Gelukkig, denk ik roekeloos, heb ik meer verstand van stukjesschrijven.D

Aviodome, Schiphol-Centrum, is dagelijks geopend van 10.00 tot 17.00 urn-. Van olitober tot en met april is de openingstijd op zaterdag en zondag van 12.00 tot 17.00 en is het museum 's maandags gesloten.

17

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen