VU Magazine 1990 - pagina 461

Tekeningen van oudere kinderen zijn vaker het object van wetenschappelijk onderzoek geweest dan de krabbels van peuters. Een praktische oorzaak van de geringe belangstelling voor het werk van de allerkleinsten is het feit dat het benodigde materiaal doorgaans wordt verzameld op peuterscholen en kinderdagverblijven, In veel landen is de minimumleeftijd hiervoor twee jaar. De eerste fase (van anderhalf tot twee jaar) van de 'krabbelperiode' is dan al voorbij. Kinderen tussen anderhalf en twee bedekken het hele vel papier met een mengsel van kleuren, dat samen een soort vuile tint oplevert. In een onderzoek uit Uruguay, waar kinderen van anderhalf jaar wèl naar de speelzaal gaan, zijn dit soort tekeningen beschreven. Dat onderzoek is van 1982 tot 1984 op kleinere schaal in Nederland herhaald bij kinderen vanaf hun tweede levensjaar. De Nederlandse peu1 Dot ters en kleuters bleken vrijwel dezelfde ontwik2 Sing vertical line keling door te maken als hun leeftijdsge3 Single horizontal line nootjes in Uruguay.

kende, maar in wetenschappelijke kringen niet onomstreden onderzoekster, fl/ioda Kellogg, wist wel raad met de krabbels van de allerkleinsten. Zij verzamelde en analyseerde bijna een miljoen tekeningen van kinderen van twee tot acht jaar; ruim de helft hiervan maakt deel uit van de 'Rhoda Kellogg Child Art Collection' in San Francisco. Haar jarenlange analyse resulteerde in de conclusie dat er 20 'basiskrabbels' zijn. Met behulp van 17 'oer-patronen' ontstaan hieruit 7 elementaire figuren, zoals bijvoorbeeld een cirkel, een kruis of een rechthoek, die door onderlinge combinaties weer tot karakteristieke vormen leiden, zoals 'mandala's' (cirkel met hierdoor een recht of schuin kruis), zon- en sterachtige structuren.

E

en vergelijking tussen de 'basis-krabbels' en de letters van het alfabet ligt voor de hand. In 'Analyzing Children's Art' (1969) iaat Kellogg zien, dat een aantal letters uit ons alfabet herleid kan worden tot een combinatie van slechts vier 'basis-krabbels'. Kinderen, die

Twintig basiskrabbels en de ontwikkeling van krabbel tot menselijk figuurtje van beneden naar boven in beeld gebracht. De illustraties zijn ontleend aan Rhoda Kellog's studie 'Analyzing Children's Art'.

Single diagonal line 5

Single curved line

6

Multiple vertical line

7

Multiple horizontal line

8

Multiple diagonal lines

9

Multiple curved line

10

Roving open line

11

Roving enclosing line

u 10

f ff f ff ff

Zigzag or waving line Single loop line Multiple loop line 15

Spiral line

16

Multiple-line overlaid circle

17

Multiple-line circumference circle

18

Circular line spread out

19

Single crossed circle

20

Imperfect circle

In het Nederlandse onderzoek ontbrak echter werk met één specifiek kenmerk: het met een vuile kleur volgemaakte stuk papier. Als het werk van oudere kinderen bestudeerd wordt gaat vrijwel altijd alle aandacht uit naar de figuratieve elementen die de inhoud bepalen. Serieuze wetenschappers weten zich dan ook soms geen raad met het gekras van kleine kinderen, dat niets concreets voorstelt. Een in Amerika beVU-MAGAZINE—DECEMBER 1990

alle gelegenheid krijgen om te tekenen kunnen op latere leeftijd dan ook sneller letters 'maken' en eerder schrijven; omgekeerd zou het tegengaan van woordblindheid ondersteund worden door het stimuleren van tekenactiviteiten. Voor het intrigerende gegeven dat peuters en kleuters de neiging hebben hoofden van menselijke figuren relatief zo groot te tekenen, zijn in de loop van de tijd allerlei verklaringen gegeven. De 19

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen