VU Magazine 1990 - pagina 254

niet erg druk maken over het verwijt van de particuliere vervoerders dat zijn onderneming met verlies werkt. "Ze zijn er niet zo blij mee dat wij bestaan," zegt hij droogjes. "Maar vervoer is een basisvoorziening, en dus werk voor de overheid. Bijna overal ter wereld is dat zo. En nergens ter wereld wordt daarbij winst gemaakt. Ik ben in Europa en Azië geweest, in Egypte en de V.S.: ze werken overal met verlies, dat met subsidies wordt opgevangen. Die subsidies moeten er hier dus ook komen. Anders kunnen we over tien jaar ons voertuigenpark niet vernieuwen. Bij de particuliere ondernemers is de chauffeur tegelijkertijd monteur, elektricien, secretaresse... geen wonder dat ze goedkoper werken. De EMT werkt heel anders."

Tussen 1970 en 1985 verzesvoudigde het autobezit in Quito zich. En dat de EMT vooral béter werkt, daar is iedereen het over eens: zelfs de middenklasse waagt zich, zonder een vies gezicht te trekken, in de als 'elegant' omschreven bussen.

M

aar voorlopig kan ook de EMT in zijn eentje het Quiteense vervoersprobleem niet oplossen. Dat is ook de conclusie van een artikel dat onlangs verscheen in een Ecuadoriaans tijdschrift over stedelijke kwesties. Merkwaardig was wel dat de schrijver in zijn lijstje van mogelijke alternatieven er één straal over het hoofd zag: de fiets. Terwijl Quito toch redelijk befietsbare afmetingen heeft. En al zijn sommige delen van de stad op dit moment te gevaarlijk voor tweewielers, de nieuwere wijken lenen zich er zeker wél voor, maar deze vorm van vervoer is in Ecuador een non-topic. Behalve bij de milieu-organisatie Acción Ecológica, lijkt het. Zij voert een fiets in haar logo. Maar desgevraagd bekennen de medewerksters dat ook zij meestal met de auto, en anders met de bus, naar hun werk komen. D Gaston Dorren is freelance journalist.

32

B

esmuikt las de actrice het voor "Wronke bij Poznan, 2 mei 1917, Lieve Sonitschka... Wij zaten vorig jaar stil (in de Berlijnse plantentuin) om naarde nachtegaal te luisterenen hoorden plotseling een zo eentonig klagende roep 'klieklieklie'.,. Ik dacht dat het een soort moerasvogel was, en Karl was het daarmee eens,.. Nu hoorde ik dezelfde roep hier... Ik had geen rust, tot ik het vandaag te weten kwam: het is geen watervogel maardedraaihals (der Wendehals), een grauw soort specht." Wendehals: de naam die cynische DDR-burgers geven aan degenen die een jaar geleden nog Honecker volgden, en nu om het hardst de democratie omarmen. Meer dan een derde van de kiezers stemden in maart op de Ost-CDU, die veertig jaar een gedulde kleine bondgenoot van de communistische SED was geweest. De moedigen die de omwenteling op gang brachten staan op een zijspoor. Het is de tijd der Wendehalse. Al heeft natuurlijk eenieder zich op een of andere wijze moeten compromitteren. Veertig jaar is lang. Liederen van Hugo Wolf (1860-1903) hoorde ik in de kleine zaal van het prachtig gerestaureerde Schauspielhaus in Berlin (Oost). En tussen de liederen excerpten van de brieven van... Rosa Luxemburg (Zamosc bij Lublin 5 maart 1870-Berlijn 15 januah 1919), de verpersoonlijking van het revolutionair socialisme, die de onverzoenlijke klassenstrijd verkondigde, die stakingen en opstandige bewegingen steunde, die betoogde dat de parlementaire politiek op een kinderlijke illusie berustte, de geniale schrijfster, horzel van de gevestigde orde (1). Zij was het die de draaihals bezong, vanuit

haar 'Schutzhaft' in Duits Polen, al zou ze voor die moderne Wendehalse geen sympathie hebben gehad. En wie was die Karl? Dat was LiebknechL sociaal-democratisch lid van de Rijksdag, die in augsutus 1914 tot woede van Rosa mee voor de oorlogskredieten stemde, maar in december-als enige!-tegen, en in 1916 uit de SPD trad: om dat voorjaar mee naar een nachtegaal te gaan luisteren in de Zoo.,. Karl kwam vlak daarna wegens antimilitahstische opruiïng ook in het gevang. Het was zijn vrouw, Sonja, aan wie Rosa deze brief schreef, om haar op te beuren. In de brieven komen telkens verwijzingen voor naar liederen van Wolf, waarmee zij dweepte. Toen de Vlaamse sociaaldemocraat Camille Huys-

co ai

cc LU

mans haar op 31 juli 1914, na de laatste zitting van het Bureau van de Internationale, in Brussel thuis ontving, speelde en zong hij Mozart en Schubert voor haar en zij Hugo Wolf voor hem. Kom daar nog maareensom! In Rosa Luxemburg had ik nooit iets gezien. Door haar felle optreden ondergroef ze het werk der gematigden. Zoals toen haar Spartakusbund naarSovjetvoorbeeld de revolutie uitriep tegen de jonge, republiekvan Eberten Scheidemann, Haar lot was afschuwelijk: gevangen genomen tijdens de straatgevechten werd zij te

zamen met Karl Liebknecht door de militie vermoord en in de Spree geworpen. Hoe de communistische agitatie in de jaren daarop in de Weimar Republiek de reactie in de kaart speelde weten we. Voor mij totnogtoe geen Rosa. Trouwens ook geen Hugo Wolf, Rosa had hem leren kennen via zijn vhend en bevorderaar Hugo Faisst, Zij was al goed thuis in de Duitse klassieken (wat voor een in Russisch Polen getogen vrouw toch al niet voor de hand lag). Met name ook in lyrischesensitieve gedichten als die van Goethe en Mörike: zulke had Wolf uitgezocht voor zijn Lieder-composities. "'Hij schiep het paradijs met eeuwig licht. Hij schiep de aarde,,, en jouw aangezicht!' Ach Sonitschka, wanneer je dat niet op de muziekvan Wolf ge-

Revolutionaire lielleveeg? hoord hebt, dan weet je niet hoeveel gloeiende hartstocht in deze twee eenvoudige slotwoorden ligt" Ontroerende bheven van een sterke, gevoelsrijke vrouw (zoals bij ons de communiste en dichteres Henriëtte Roland Holst, die Rosa gekend heeft). Prachtige liederen. Dus toch niet alleen de revolutionaire helleveeg en de overromantische musicus.

(1) J.de Kadt, Rosa Luxemburg, inleiding bij een bloemlezing uit de Brieven, vertaald door M. Verdaasdonk, Amsterdam, 1958.

VU-MAGAZINE—JUNI 1990

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen