VU Magazine 1990 - pagina 236

van dit dier simpelweg weinig bekend omdat het onder genetici niet courant is. Wordt er nou nooit geprobeerd deze muur, die de disciplines scheidt, te slechten? Jawel. Eén van de grotere projecten op dit gebied vond zelfs in

Een gedragsonderzoeker die zich afvraagt wat er bekend is over de erfelijke eigenschappen van zijn stekelbaars, vangt bot.

Prof.dr. Jos van Damme: zwaartepuntkindje. Foto Bram de Hollander

Nederland plaats. In de jaren zeventig staken Nederlandse genetici, fysiologen en ecologen de hoofden bij elkaar en deden een gezamenlijke onderzoeksaanvraag bij de Stichting voor Biologisch Onderzoek in Nederland (BION), een onderdeel van het huidige NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek). In de biologische wereld kwam dit, vanaf 1978 voor tien jaar gesubsidieerde, onderzoek bekend te staan als het Plantago zwaartepunt. Onder de directe betrokkenen meestal kortweg aangeduid als 'het zwaartepunt'. Zijn volledige naam heeft het zwaartepunt te danken aan een in Nederland vrij veel voorkomend plantengeslacht, waarvan de in bermen vaak aangetroffen Grote weegbree {Plantago major) en Smalle weegbree {Plantago lanceolata) het meest bekend zijn. Nu het project eind vorig jaar werd afgesloten, kan de balans worden opgemaakt. Wat zijn nou eigenlijk de meerwaarden van zo'n multi-discipHnair onderzoek?

zoekslaboratorium Weevers' Duin, een vestiging van het Instituut voor Oecologisch Onderzoek (100). De toespitsing van het onderzoek van het zwaartepunt op de weegbree is volgens hem vrij vroeg ontstaan: "Het zwaartepunt was vooral groot door de breedheid aan disciplines en dan moet je niet daarnaast ook nog een waaier aan plantesoorten hebben. Je kunt natuurlijk een beperkt aantal soorten - uit verschillende geoen het Plantagoproject werd slachten - uit een ecosysteem nemen opgezet, werd het doel vrij en onderling vergelijken. Maar er is algemeen geformuleerd. Er hier gekozen voor de andere mozou vergelijkend onderzoek worden gelijkheid: verwante soorten vergedaan naar (demografische, fysio- gelijken, kijken hoe die verschillen." logische en genetische) eigenschap- De keuze voor de weegbree werd pen van plantesoorten in relatie tot vooral ingegeven door praktische hun standplaats in graslanden. overwegingen. Het weegbree-geProf.dr. J.J.M. (Jos) van Damme slacht in Nederland bestaat uit een werd als een van de eerste onderzoe- uiterst overzichtelijke groep van kers bij het project aangesteld en slechts vijf soorten. Naast de Smalle werkt als populatie-geneticus nog en Grote weegbree: de Hertshoornsteeds aan weegbree's. Nu is hij weegbree {Plantago coronopus), de hoogleraar in Utrecht en hoofd van Zeeweegbree {Plantago maritima) en het in Oostvoorne gevestigde onder- de Ruige weegbree {Plantago me-

T

14

dia). De soorten zijn reeds op het oog van elkaar te onderscheiden en hebben ieder hun eigen voorkeur voor bepaalde standplaatsen. Anderzijds zijn ze ook weer niet té verschillend: ze vormen alle vijf net als de paardebloem een rozet en hebben de karakteristieke aar als bloeiwijze. Verder was in voorafgaand onderzoek al gebleken dat de weegbree goed in laboratoria en proefveldjes gekweekt kan worden. Niet onbelangrijk was ook dat dit plantengeslacht in vrij grote aantallen wordt aangetroffen in zogenaamde weinig kwetsbare gebieden, zodat de onderzoekers niet beticht konden worden van het vernielen van natuurgebieden of het wegkapen van zeldzame plantjes. Volgens Van Damme is bovenal een historische component van belang geweest: "We hadden natuurlijk ook een ander geslacht kunnen kiezen, maar over dit genus was nou eenmaal reeds de nodige kennis beschikbaar." VU-MAGAZINE—JUNI 1990

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen