VU Magazine 1990 - pagina 161

ger zingt, de druk. Van het aanzetstuk van de stembanden tot aan de lippen bestuderen we hoe de zanger zijn stem kleurt, hoe de stem krachtig wordt, hoe hij speelt met de akoestiek. De toepasbaarheid van dit soort onderzoek is nog niet zo groot, maar we ontdekten bijvoorbeeld hoe sopranen met zo weinig luchtverbruik, zo hoog kunnen zingen. Behandeling van patiënten blijft vooral een kwestie van experimenteren, ledere stem is uniek. De bouw van het strottehoofd is zo individueel verschillend dat het eigenlijk niet mogelijk is een uniforme maatregel te vinden om alles te behandelen. En behalve de bouw van het strottehoofd, met alles wat daar omheen Hgt, zijn er nog heel veel andere factoren van invloed op stem en spraak. Dat is ook de reden dat we hier in Groningen zo hameren op een combinatie van medische en pedagogisch-psychologische diagnostiek. Vroeger bestond veel meer de neiging om een stem- en spraakarts alles te laten doen, ook de psychologische en de hnguïstische kant. Ik doe de fysiologische kant - dat interesseert me ook meer - voor zover het de stemvorming betreft, maar het vormen van de klank, het articuleren, dat is nou net het grensgebied waar ik graag met een psycholoog of een pedagoog samenwerk. Het is zelfs zo dat we op het spreekuur bij elkaar zitten. Alle patiënten in dit centrum worden bekeken door de pedagoog-spraakpatholoog, de logopedist en door mij. Dat gebeurt nergens anders. Ik ben heel blij dat ik hier niet de rol van almachtige wijsheid hoef te vervullen. VU-MAGAZINE—APRIL 1990

Prof.dr. H.K. Schutte (47) studeerde geneeskunde in Groningen, waar hij in 1980 promoveerde op zijn onderzoek naar de fysiologie van de stembanden. Hij werkt sinds 1969 in het Centrum voor Stem-, Spraak en Taalstoornissen in het Academisch Ziekenhuis in Groningen en is sinds oktober vorig jaar bijzonder hoogleraar stem- en spraakgeneeskunde. Interview: Janneke Vonkeman Foto: Ehner Spaargaren

S

temproblemen ontstaan vaak bij onderwijzers. Na een dag spreken worden ze hees. Waar hgt dat aan? Wat heel veel voorkomt en dat is ook een nieuwigheidje wat ik probeer te propageren - is een toch niet helemaal volwaardige strottehoofdbouw. De ene leraar heeft een krachtige stem, de ander moet er meer moeite voor doen om vier of vijf uur te spreken. Dat verschil wordt in de leraarskamer vaak met gelach van tafel geveegd. Ga maar oefenen bij een logopedist, wordt er dan gezegd. Kijk, daar ben ik nou tegen. Een sportleraar verwacht niet dat iedereen de honderd meter in minder dan tien seconden kan lopen. Voor de stem geldt ook datje eigenlijk aanleg moet hebben. We hebben wel eens tegen iemand gezegd dat-ie beter geen leraar kon worden. En een dominee die stottert kan een hele goede pastorale instelling hebben, maar als dat stotteren storend is tijdens de preek dan is het wel een probleem. Zo gemakkelijk is stotteren niet te verhelpen. Spreekstemmen beginnen meer en meer mijn interesse te wekken. Wat laat de toehoorder eigenlijk toe? Hoever kun je gaan voordat iemand zegt: bah, wat een rotstem! Naar de emo-

tionele karakteristieken van de stem is wel wat onderzoek gedaan, maar ik zou zo graag weten wat zich in normale gesprekken afspeelt. Voor de radio kun je een enorme verscheidenheid aan stemmen horen. Soms moetje echt je oren spitsen en denk je: hoe kunnen ze deze nou nog een programma laten presenteren? Maar ook een slechte stem kan je aanspreken. Waarom? Dat is nauwelijks te benoemen. De stem van André van Duin, die intrigeert me mateloos. Ik hoop nog steeds dat ik een keer dat strottehoofd mag zien. Hij heeft zo gigantisch veel mogelijkheden. Ik denk dat ik er niks bijzonders aan zal zien, hoor, maar het is een stem waar heel clever mee wordt omgegaan. Hij kan een mooie, lyrische baritonstem laten horen en ook de afschuwelijkste geluiden produceren, zonder ongunstige gevolgen. André van Duin heeft enorm

enorm veel in een stem. maar het is tegelijk ontzettend gevaarlijk om uitspraken te doen als: dat is nou typisch de stem van een neuroot. Dat zou ik niet durven. Maar mijn oren spitsen zich wel bij bepaalde symptomen. Verdriet kun je soms horen. tranen in de stem. Daar moetje natuurlijk voorzichtig mee omgaan. Als me zoiets opvalt bij een patiënt zal ik beshst vragen of er, eh, reden voor mij is om rekening te houden met verdriet, of iets dergelijks. De meeste klachten gaan over heesheid, vermoeidheid, wegvallen van de stem, pijn aan de hals na veel spreken. Soms berust dat gewoon op een poliepje op de stem. Nou, dat moet er dan afgehaald worden en daarmee is het klaar. Heesheid is een rekbaar begrip. Het raakt aan dat onderzoek van de spreekstem wat ik zojuist noemde. Soms hoor ik iemand iets zeggen en denk

'De stem van André van Duin, die intrigeert me mateloos. Ik hoop nog steeds dat ik een keer dat strottehoofd mag zien,' veel reserves, hij gaat verstandig met zijn stem om en neemt op tijd rust, denk ik. Maar het hangt ook samen met de bouw van zijn strottehoofd. De kinderen die vroeger om het hardst probeerden 'Ome Joop' na te doen, die vernielden hun stem.

J

e kunt horen wanneer een stem moeilijkheden heeft. Ja, er zit

ik: die móet ik in de keel kijken, want ik vertrouw het voor geen cent. In zo'n geval denk ik dan echt aan kanker. Terwijl ik andere mensen gewoon laat lopen, omdat ik zeker weet dat het om een onschuldige, slechte bouw gaat. Daar kun je in sommige gevallen iets aan doen met stemlessen, maar verwacht er niet te veel van.

5 27

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen