VU Magazine 1990 - pagina 473

Goff en Duby maken een zeer uitbundig gebruik van literaire bronnen. "Een literaire bron geeft een speciaal soort informatie, juist door die vertekeningen. De literatuurhistoricus moet de aard daarvan zien aan te geven, het gebruik van retorica. Dat

'Ik kom uit de revolutietijd: vanuit de Middelnederlandse letterkunde staken wij Mao de helpende hand toe.' zou een historicus ook best kunnen, maar daarin moet de literatuurhistoricus hem helpen. Dan kan een literaire bron brandhaarden in een maatschappij aanwijzen. "In hoofse ridderromans bijvoorbeeld zijn goede tafelmanieren heel belangrijk. Toch kun je niet zeggen: de hoofse manieren waren erg en vogue, want dat staat in al die twaalfde- en dertiende-eeuwse ridderromans. Het kan net zo goed betekenen dat ze in de praktijk juist niet zo met elkaar omgingen, dat het een ideaal is. Dat moet je afmeten door gegevens uit andere bronnen te gebruiken. Maar uit het feit dat ridderromans zo veel van dergelijke scènes bevatten kun je wel afleiden wat er als beschavingsstreven leeft in zo'n milieu.

1500 ons informeert over de verhouding tussen boer en burger, over ijspret en angst voor de winter, over huwelijksmoraal en stadspolitiek. Niet alle historici waren gewonnen voor deze vorm van literatuurgeschiedschrijving. Pleij: "Je doet het nooit goed. Je gebruikt gegevens uit een ander vak, dus je zoekt de recente standaardwerken. Maar daar is men het in dat vak op dat moment nooit mee eens, anders hoeft dat vak niet meer te bestaan. Je bent dus erg afhankelijk van de hulp die je krijgt, maar bij de historici ontbreekt de bereidheid daartoe. Historici zeggen niet: wat aardig dat die neerlandici met hun materiaal ineens onze richting opkomen. Vooral ik (maar het overkomt ook anderen) word nogal eens afgeblaft, vaak door jonge historici. VU-MAGAZINE—DECEMBER 1990

"Ik probeer daar in mijn werk steeds voorbeelden van te geven. De die luid keffend over hun erf gaan manier waarop ze op het eind van en vaststellen dat je er helemaal de middeleeuwen Adam portretteniets van begrijpt. Het wordt niet ren, bijvoorbeeld, in het rehgieuze expliciet uitgesproken, maar je voelt drama, in preken, in historiebijbels; dat er een hele sterke territorium- teksten waarvan je kunt aantonen uit welk miUeu ze komen, want je drift is." moet natuurlijk wel externe geiteratuur gebruiken als histo- gevens hebben. Adam wordt steeds rische bron, is dat dan niet ris-vaker werkend voorgesteld in het kant? Is het niet zo dat litera- Paradijs, dus al voor de zondeval. tuur vertekent en daardoor inferieur Dat heeft te maken met de positivering van de arbeidsmoraal: arbeid is is aan rekeningen en ander 'hard' mageen straf na de zondeval, alleen de teriaal? "Dat literatuur een bron is die je bij arbeidscondities zijn gewijzigd, de gebrek aan beter moet gebruiken, sociale voorwaarden. Werken op dat vind ik zo'n stompzinnige op- zich was de bedoeling in de schepmerking. Historici hebben dat pro- ping. Daarom zie je op afbeeldingen bleem al heel lang onderkend. Al in een steeds grotere hark in de handen de negentiende eeuw kun je historici van Adam." aanwijzen die gebruik maken van literaire bronnen, en die daar de at- 'Literatuur nam een centralere tractie van zien. Ook mensen als Le plaats in dan nu. Rond 1500 was li-

L

31

Herman Pleij: 'Je stelt reconstructies voor in afwachting van betere.' Foto Henk Thomas

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen