VU Magazine 1990 - pagina 114

CO

Hij was een heel bijzondere klerk want door intensieve studie wist ook hij zich reeds vroeg op te werken tot een algemeen erkend geleerde op de terreinen van de klassieke en de Nederlandse letterkunde, In 1805 won hij de gouden medaille van de Bataafsche Maatschappij van Taal- en Dichtkunde voor een prijsvraag-verhandeling over de Nederlandse dichtkunst. In 1811 kreeg hij een ere-doctoraat van Harderwijk. In 1813 werd hij lid van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen en bij de oprichting in 1808 van het Koninklijk Instituut werd hij tot een der eerste leden gekozen. In 1831 was hij er voorzitter van. Van 1848 tot 1852 was hij de eerste voorzitter van de Raad van Bestuur van het Rijksmuseum. Hij stierf in 1853. Was zijn broer een bibliofiel, Jeronimo was een verzamelaar van gedenkpenningen. Deze numismatische hobby werd voortgezet door zijn zoon mr.dr. Jeronimo de Vries Junior (1808-1880), die kantonrechter was te Amsterdam. Het is uit het voorgaande zonneklaar dat Hugo de Vries' aanleg bepaald niet uit de lucht is komen vallen. Zijn vader, oom, grootvader en diens broer waren allen uitzonderlijke mannen van wetenschap. Als wij echter nog een genealogische stap teruggaan is het ineens afgelopen. De vader van Abraham en Jeronimo, Gerrit de Vries, die leefde van 1744 tot 1810, was namelijk, heel prozaïsch, koopman in ham, gerookt vlees, spek en boter, in "'t huis waar De dry Botertonnen in den achtergevel staan" in de Warmoesstraat (nr 122) te Amsterdam, en ook in de generaties daarvoor treffen we slechts middenstanders, maar geen geleerden meer, aan. In het Gemeente-archief van Amsterdam vond ik dat aldaar op 1 juli 1689 de uit IJlst afkomstige, 39-jarige Doopsgezinde "op 't waater" wonende koopman Wouter Tal<es de Vries in ondertrouw ging met de weduwe Judick van Eycl< uit de Utrechtsestraat.

'Bij mijne thuiskomst vernam ik dat ik van mijn ambt ontzet en liet vertrouwen des Bataafschen Volks onwaardig verklaard was.'

H

et lijkt er dus op dat wij het spoor van Hugo's wetenschappelijke aanleg bijster zijn. Wij hebben echter tot nu toe tot onze schande vergeten dat geleerden ook moeders hebben. En daarom moeten wij, deze fout snel herstellend, vervolgens onze aandacht naar de vrouwen verplaatsen. Tot onze verrassing hebben wij bij Catharina de Bosch, de vrouw van 24

koopman Gerrit, meteen beet. De enigszins mysterieuze stamvader van haar was Jeronimo de Boscli, wiens familie (vandaar de voornaam) uit Spanje afkomstig zou zijn en gezien hun geloofsovertuiging naar de Nederlanden was gekomen. Jeronimo had in Spanje nog bezittingen en verbleef daar ook geregeld: in 1665 te Madrid, in 1666 te Cadiz. Hij is daar zelfs, naar men zegt, door hem toegediend langzaam werkend vergif om het leven gebracht. Hij had grote belangstelling voor de Spaanse letterkunde en vertaalde verscheidene geschriften uit het Spaans in het Nederlands. Hij heeft ook daarnaast zowel in Spanje als hier vrij veel gepubliceerd. In zijn nageslacht treffen we verscheidene Jeronimo's aan. De eerste was apotheker in Amsterdam. De tweeóe volgde hem op. Deze was getrouwd met Catliarina van der Heyden, die in haar voorgeslacht gerelateerd was met Jan van der Heyden (ca. 1640-1712), de uitvinder van de slangen-brandspuit. De vierde Jeronimo de Bosch, een broer van Gerrit de Vries' vrouw, was aanvankelijk ook apotheker, maar in 1773 werd hij Eerste Klerk op het Amsterdamse Stadhuis, een functie die hij tot zijn dood zou blijven vervullen. Wij snappen nu ook aan wie zijn oomzegger Jeronimo de Vries zijn baan te danken had. De Bosch ontwikkelde zich tot een groot kenner van de Griekse en Latijnse letterkunde. Hij publiceerde vele geschriften en was een bekend dichter van Latijnse verzen. Ik vond hem en zijn werk zelfs vermeld in een aantal buitenlandse encyclopedieën. Hij was ook een der eerste medaille-winnaars in de familie en deze victorie begon zelfs hier in Haarlem, want hij verwierf met prijsvraaginzendingen een zilveren medaille van Teylers Godgeleerd Genootschap in 1781 en van Teylers Tweede Genootschap zelfs twee gouden, namelijk in 1779 en 1784, en een zilveren in 1799. Hij werd in 1776 lid van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen. Hij behoorde in 1808 tot het viertal, waaronder ook Van Marum, dat voor Lodewijk Napoleon een plan maakte voor het Koninklijk Instituut van Wetenschappen, Letterkunde en Schoone Kunsten en hij werd de eerste voorzitter van de Tweede Klasse hiervan, die der Hollandsche Letterkunde en Geschiedenis. Hij was voorts sinds 1798 curator van de Leidse universiteit. Hij stierf ongehuwd in 1811. Het behoeft geen betoog dat hij een zeer grote invloed heeft gehad op de letterkundige vorming van zijn neven Abraham en Jeronimo de Vries.

u wij zo succesvol zijn geweest bij Catharina de Bosch, zijn wij natuurlijk ook nieuwsgierig geworden naar Hillegonda van Geuns, Hugo's grootmoeder, die op 14 september 1814 als 23-jarige weduwe te Haarlem trouwde met de 41-jarige ds Abraham de Vries. Zij stamde uit een Doopsgezinde Groningse koopmansfamilie. Haar grootvader, Jan van VU-MAGAZINE—MAART 1990

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen