VU Magazine 1990 - pagina 415

N

og tijdens de oorlog kwamen mensen in actie om te protesteren tegen de voornemens van de regering in Londen. Op 3 januari 1945 schreef de hervormde predikant van Epe, ds W.F.H, ter Braak, namens zijn kerkeraad de andere hervormde gemeenten aan met het volgende: "Van verschillende zijden en bij herhaling vernomen hebbende dat de ministerraad der Nederlandse regering bij terugkeer in het Vaderland direkt zal besluiten tot wederinvoering van de doodstraf, dat daarbij van hoger beroep zelfs geen sprake zal zijn, doet een eerbiedig maar ernstig beroep op de Synode alles in het werk te willen stellen, om te verhinderen dat zulke besluiten tot uitvoering komen." Tijdens de bezetting hoorde mevrouw Hedwig Meijers-Kehrer (1892-1967) uit Bussum op de BBC dat na de oorlog de doodstraf zou worden ingevoerd voor collaborateurs. Zij besloot tot actie over te gaan. Ze schreef in oktober 1944 een folder, getiteld 'Nulla poena sine praevia lege' en liet die in vijfduizend exemplaren drukken en verspreiden. Zij schreef daarin onder andere: "de doodstraf (is) het Nederlandse volk onwaardig; ten tweede versterkt het de haat bij de tegenstander, ten derde snijdt men de mogelijkheid van informatie af en ten vierde mag men geen straf ten uitvoer brengen volgens een wet die pas na de daad uitgeschreven is." Dit laatste argument verwijst naar artikel 1 van het Nederlandse Wetboek van Strafrecht dat door het Besluit Buitengewoon Strafrecht van 1943 buiten toepassing werd verklaard. Dit straf-

NuUa poena sine praevia lege. (Oeen straf tonder voorafgaande strafbepaling). Zoals bekend Ut heeft onze regering in Engeland In Art. 1 van ons Wetboek van Strafrecht e^n verandering aangebracht, die het mogelijk maakt de doodstraf in ons land wederom In te voeren. Deze verandering achtte men noodzakelijk om de grote oorlogsmisdadigers htm gerechte straf te kunnen toedienen, opdat pnze Maatschappij van deze aciiadelijke Indlvidnen gezuiverd worde. Levenslange gievangenschap houdt altQd de mogelijkheid van amnestie hl, en daarmede de kans, dat velen door hen geestel^k worden beïnvh>ed en vergiftigd. De berechting der ernstigste gevallen zal dan niet geschieden door een militaire rechtbank, noch door de jory, die de kleine delicten zal behandelen, maar door een speciaal daartoe samengesteld rechtskundig college. Deze ingrijpende en prlnci|deele wijziging van ons W e t boek van Stoafrecht, zal zeker op grote tegenstand hi ons volk stuiten. WQ zijn er trots op ge-weest, dat reeds bijna een eeuw de doodstraf in ons land werd afgeschaft. Mag nu onze drang naar gerechtigheid ons ertoe brengen, onze beginselen te verloochenen en af te dalen tot het peil van Nazi rechtspraak? Want wij wQzen de doodstraf af, Ie. omdat zij onherroepelijk is en geen mens een onfeilbaar oordcel kan vellen t 2 c omdat zij strijdt met de grondslagen van CSulatcndom en humanlame) «n 3e. omdat -geen mens, ook de overheid niet, het recht heeft het leven te nemen, wat Qod den mens heeft geschonken.

VU-MAGAZINE—NOVEMBER 1990

rechtelijk adagium gaf mevrouw IVIeijers ook als titel aan de folder mee: geen straf zonder voorafgaande wettelijke strafbepaling. Ze kreeg adhesiebetuigingen onder andere van de schrijver Hilbrandt Boschma, maar ook kritiek. Een vriend riep zelfs op om de "kleine meeningsverschillen" die voortspruiten uit "die verschrikkelijke Hollandsche kleinpolitiek" nu eindelijk te vergeten en zich eensgezind te scharen achter de regering in Londen. Anders is "al het illegale werk tevergeefsch geweest."

D

e folder kwam ook terecht bij predikanten in de omgeving die in hun prediking al aandacht hadden besteed aan de doodstraf. Mevrouw Meijers werd uitgenodigd voor een geheime bijeenkomst in het Diaconessenhuis te Naarden. Daar spraken mr. Rutgers van der Loef, de remonstrantse predikant ds H.J. Heering

'Voor de oorlog was gemiddeld 1/3 van de studenten voorstander van de doodstraf. Na de oorlog was 2/3 er voor.' uit Bussum en een achttal andere predikanten met elkaar over wat hen te doen stond. Mevrouw Meijers was over deze vergadering zeer teleurgesteld. Eind november schreef ze aan hieering dat ze de volgende bijeenkomst niet wilde bijwonen. Van de eerste vergadering vond ze dat daar "predikanten als verstarde schriftgeleerden de gehele tijd verdoen aan het debatteren over de vraag, of hetgeen waar zij voor gevoelen, wel of niet in de bijbel te vinden is." Ze had de bijbel niet nodig, meende zij, om te weten wat Jezus nu van haar vroeg. En ze had verwacht dat men meteen tot actie zou overgaan. De anderen wilden blijkens Heering's antwoord van 6 december wel degelijk iets doen. Maar eerst wilden ze weten wat de inhoud van het Besluit Buitengewoon Strafrecht precies was en onderzoeken of ook de gereformeerden voor hun standpunt te winnen waren, hetgeen erg moeilijk leek. Later zou mevrouw Meijers toch weer met Heering samenwerken. Direct na de oorlog stuurde zij de folder aan allerlei personen toe, waaronder prinses Juliana, en aan de media met het verzoek de tekst over te nemen of zelf op de radio te mogen spreken over het onderwerp doodstraf. In ieder geval het dagblad 'Stad en Lande' nam de integrale tekst van de folder op in zijn editie van 19 september 1945 als aankondiging van een discussie over de doodstraf. Radio-omroep 'hierrijzend Nederland', dat toen nog onder de sectie voorlichting van het 17

Een pagina uit de folder van mevrouw MeijersKehrer, waarin zij zich principieel keert tegen het opleggen van straffen op basis van achteraf geformuleerde strafbepalingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen