VU Magazine 1991 - pagina 296

'De rattehond' bevat een sprekend voorbeeld van een principe dat in meer moderne sagen een rol speelt, dat van de sterke tegenstelling: wat onschuldig lijkt, is juist gevaarlijk. Een hulpbehoevend hondje ontpopt zich als een bloeddorstige rat. De symbolische strekking van dit verhaal is ook andere vakantiesagen eigen: achter het verleidelijke decor van het vakantieland verbergt zich een sinistere werkelijkheid.

O

ngedierte en ziektes worden in moderne sagen groter en gevaarlijker naarmate de vakantieganger zich verder van huis verwijdert. Een vriendin van een tante van een vriendin van me keerde van vakantie in Afrika terug met een spinnebeet in haar gezicht. De beet werd een bult, die na verloop van tijd openbarstte: er kwamen allemaal kleine spinnetjes uit. • 'De spinnebeet' spookt sinds de jaren zeventig rond in Nederland. De afloop varieert: soms barst de bult open als de vrouw haar haar wast, soms als ze in de spiegel kijkt. Soms verliest ze haar verstand door de aanblik van de krioelende babyspinnetjes. Een ander element is onveranderlijk: de slachtoffers van deze (niet-bestaande) spin - en de vertellers van het verhaal - zijn bijna altijd vrouwen. Dat is geen toeval. Behalve een plastische verbeelding van de angst voor gebrekkige hygiëne en een overvloed aan ongedierte in warmere landen, is deze sage een uiting van

vrouwelijke angst voor het verlies van lichamelijke schoonheid. Daarom verschijnt de bult doorgaans in het gezicht, en barst hij vaak open als de vrouw in de spiegel kijkt. Over het gruwelijkste aandenken van een vakantiereis gaat het volgende verhaal. "Een meisje gaat naar Portugal op vakantie. Het is de eerste keer dat ze alleen op vakantie gaat. En ze heeft zich nog zo voorgenomen om niet verliefd te worden, maar ze ontmoet een schone Portugese jongen, en ze wordt toch verleid. Ze gaat terug naar huis, nog helemaal opgetogen over die jongen, en na een tijd krijgt ze een pakje over de post. Daar zit een dode rat in met een briefje dat het haar net zo zal vergaan als die rat, want die man is aidspatiënt. Dus zo moet ze boeten voor dat plezier." Op het ogenblik is dit een van de populairste moderne sagen. Het is ook een van de jongste, in Nederland waarschijnlijk verschenen in 1989. Volgens sommige vertellers geeft de minnaar al bij het afscheid het pakje mee; het meisje mag het niet openmaken voor ze thuis is, maar - hoe gaat dat met dergelijke taboes - ze kijkt al in het vliegtuig wat erin zit. De boodschap is meestal niet langer dan de pregnante mededeling: 'Welkom bij de aids-club'. Deze sage waart sinds 1989 ook rond door Denemarken, Engeland, Duitsland, Zwitserland en de VS. In de VS bevat het pakje meestal een miniatuur-doodskist met het gebruikelijke briefje.

De dode duiker In de rubriek 'Waar gebeurd verhaal' van Radio Rijnmond werd op 4 april een brief voorgelezen van Pefer Post, gedateerd 1 april 1991. De briefschrijver was vorig jaar met zijn vrouw op vakantie in Italië. Op zekere dag arriveren zij in het donker op een camping, De volgende ochtend blijkt dat zij hun tent hebben opgezet in een bos dat in de as is gelegd door een van de vele bosbranden die Italië in het droge seizoen teisteren. "Juist toen we teleurgesteld onze terugweg wilden vervolgen, bleef mijn vrouw stokstijf staan. () Na een paar stappen tussen as en afgebrokkelde stammen gelopen te hebben kon ik na ingespannen turen nog net iets ontwaren wat op een donker geschrompeld monster leek dat ongeveer mijn lengte had, maar dan met zwemvliezen! "Ik moest echt al mijn moed verzamelen om nog dichterbij te gaan kijken. Kitty schreeuwde al dat zij weg wilde, maar ondanks het kippevel op mijn armen was ik toch nieuwsgierig naar die doodstil liggende zwarte gedaante. Toen ik echt heel dichtbij was schrok ik me wezenloos, want daar

22

lag een man in duikerpak zo dood als een pier! "Kitty en ik zijn toen als razenden naar de carabinieri in het dorp gerend. Daar wilde men ons eerst niet geloven, hoewel er drie weken geleden wel een sportduiker vermist was. Maar niemand snapte hoe de man op zo'n vreemde plaats terecht was gekomen!" Het mysterie wordt bijna een jaar later bij toeval opgelost, wanneer de vakantiegangers op de televisie een Australische documentaire over bosbranden bekijken, Plotseling begrijpen ze wat er gebeurd moet zijn, als ze zien dat de brandweer helicopters gebruikt om vanuit een meer met enorme schepnetten van zeildoek al vliegende water op te pakken om dit over de brand heen te storten. Dit gegeven, onder meer bekend in Australië, Frankrijk en Italië, werd door Harry Mulisch gebruikt als ontknoping van 'De elementen' uit 1988, De hoofdpersoon uit die roman komt om het leven doordat hij opgezogen wordt door een blusvliegtuig en gelost wordt boven een bosbrand op Kreta, D

VU-MAGAZINE—JULI/AUGUSTUS 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen