VU Magazine 1991 - pagina 32

Sociologie bleek in de jaren tachtig een gemakkelijke bezuinigingsprooi. Het einde van een tijdgebonden studierichting.

Sociologie: een tijdvak afgesloten Het was allemaal heel anders dan ik mij had voorgesteld. Toen ik in 1976 sociologie ging studeren, dacht ik de solide wereld van de wetenschap te betreden; in contact te komen met een vak dat kon terugzien op een eerbiedwaardig verleden, een gestaag opgebouwde kennisvoorraad, enkele beproefde verklaringsmodellen, en wellicht met enig benul waar het in de toekomst met onze samenleving heen zou gaan. In plaats daarvan heerste vooral veel twijfel en chaos. Al in het allereerste vak - Inleiding Sociaal-Culturele Wetenschappen werd mij duidelijk gemaakt dat de sociologie geen eenheidswetenschap was, dat er geen uniformiteit maar meervoudigheid heerste. Sterker nog, het kwam mij voor dat er bijna net zoveel sociologieën als sociologen waren. Elke benadering leek op gespannen voet te staan met iedere andere, en alles af te te wijzen wat in naam van die concurrerende vorm van sociologie tot dan toe gepresteerd was. In plaats dat de geschiedenis zich kalm maar onverbiddelijk ontvouwde, moest de geschiedenis telkens opnieuw herschreven worden.

M

KOOS NEUVEL

30

aar ook die chaos was schijn. In de wirwar van benaderingen kristalliseerden zich voor mijn ogen snel enkele patronen uit. Je had een aantal stromingen die ieder voor zich aanspraak maakten de juiste vorm van sociologie te beoefenen. Die stromingen werden genoemd: het functionalisme, het symbolisch interactionisme, kritische theorie en historisch materialisme, de laatste twee soms samengenomen onder de noemer 'marxisme'. Elk van die stromingen had zo zijn eigen beschermengel, een grote voorvader die ga-

rant stond voor de eerbiedwaardigheid van die benadering; het functionaHsme zocht het vooral bij Durkheim, de symbolisch interactionisten liepen nogal weg met Max Weber en voor de marxisten was uiteraard ieder woord van Marx heilig.

Op die manier werd de pluraliteit gestructureerd en in vaste banen geleid. Maar tussen die banen leek geen onderbroken streep te bestaan, het was eerder of je door een tunnel reed: uitwijken naar de andere weghelft strikt verboden. Bovendien was onduidelijk of reisgeschiedenis en reisdoel wel identiek waren, wie garandeerde dat de wegen zich zodadelijk niet zouden splitsen en de naast elkaar rijdende stromen elkaar nooit meer zouden zien? Het eigenaardige was dat niemand onder dit soort vragen vreselijk gebukt leek te gaan. De pluraliteit werd gezien als iets moois, als iets wat je moest koesteren. Werd er aan het einde van de jaren zestig nog veelvuldig gerept over de crisis van de sociologie, in de tweede helft van de jaren zeventig was de min omgezet in een plus. De pretentie van de sociologie om definitieve, onbetwistbare kennis van de samenleving te kunnen ontwikkelen werd als aanmatigend ontmaskerd. Nee, de veelvoudigheid van de samenleving zou zich in een veelvoudige sociologie moeten weerspiegelen. Heel nobel en democratisch eigenlijk.

M

aar opnieuw bedroog de schijn. Wat mij op het eerste gezicht voorkwam als een royaal democratisch gebaar was in werkelijkheid een wat verkrampt compromis. Het pluralisme dat in het onderwijs gepropageerd werd, berustte bij niemand op een werkelijke innerlijke overtuiging. VU-MAGAZINE—JANUARI 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen