VU Magazine 1991 - pagina 411

en religie een rol spelen. Maar de wetenschappelijke uitwerking van dit gegeven was volgens hem zo mager, dat de test 'een koekoeksei in het nest van de psychiatrie' bleef. In de jaren zeventig volvoerde John Exner met een groep Amerikaanse psychologen een grootscheepse inventarisatie van de vele Rorschachonderzoekingen uit het verleden. Hij concludeerde dat de test wel degelijk een zekere betrouwbaarheid kon hebben. Toen dit eenmaal duidelijk was, begon Exner te werken aan een

Inktvlekken dienden als inspiratiebron voor gedichtjes en verhalen, om er vrij op te fantaseren of om er 'charade' mee te spelen. gestandaardiseerde versie van de test op basis van alle waardevolle elementen die de inventarisatie had opgeleverd. Het is deze versie: het Comprehensive System, waar de moderne aanhangers van de test mee werken.

I

waren volgens hem degenen die in de vlekken veel beweging zagen, introvert en creatief. Een jaar na de publikatie van zijn boek in 1921 stierf Rorschach. Zijn navolgers raakten echter in de problemen met de notaties, die er exact uitzagen, maar die vaak subjectief of niet nauwkeurig genoeg waren. Als een proefpersoon in een roze vlek een varkentje zag, was het dan de kleur of de vorm die dat antwoord ingaf? De test was intussen zeer populair geworden, en werd gebruikt voor zowel diagnostische doeleinden als beroepskeuze en selectie. De gebruikers stoorden zich niet aan het gebrek aan uniformiteit van de test. Sommigen beperkten zich tot louter een impressionistische, intuïtieve interpretatie. Het succes van de Rorschach-test in de jaren veertig en vijftig hield waarschijnlijk verband met de destijds heersende psycholoVU-MAGAZINE—NOVEMBER 1991

gische ideeën. Men wilde de mens zien als een uniek, ondeelbaar geheel. De Rorschach-test leek ideaal om een afdruk of afspiegeling van die samenhangende persoonlijkheid te maken.

E

ind jaren vijftig kwam een krachtige tegenbeweging op gang. In het kader van de empirisch-analytische school ging al het oude Rorschach-onderzoek genadeloos onder het mes. Rorschach zélf, ontdekte men, had al op ontoelaatbare wijze zitten knoeien met zijn onderzoek; hij had antwoorden van zijn proefpersonen en zijn tabellen aan de wenselijkheid aangepast. Er kwam ook kritiek op de gebrekkige theoretische fundering van de test. Jan van Riemsdijk concludeerde in zijn diepgaande studie van 1966 dat de test van groot belang is, omdat hij raakt aan essentiële menselijke ervaringen die ook in kunst

n hoeverre komt deze nieuwe versie van de test tegemoet aan de wetenschappelijke kritiek uit het verleden? Prof. dr. P.J. Drenth, hoogleraar aan de Vrije Universiteit, Dr. Leo Cohen: 'Ik pas de vlekkentest heeft er wel een oordeel over. Hij is toe bij mensen met de auteur van een veelgebruikt boek slaapstoornissen.' over testtheorie en was lange tijd Foto Nico Boink voorzitter van de Commissie voor Testgebruik in Nederland. Hij is altijd zeer kritisch geweest ten aanzien van 'subjectieve' en 'intuïtieve' onderzoeksmethoden en heeft er voor geijverd om de tests op een controleerbare, wetenschappelijk gereglementeerde leest te schoeien. Niettemin is Drenth genuanceerd in zijn oordeel: "De vlekkentest vind ik een interessant fenomeen. Ik heb zelf in mijn opleiding veel Rorschach-tests afgenomen en geïnterpreteerd, en het is fascinerend om te zien hoe totaal verschillend mensen erop reageren. Schizofrenen bijvoorbeeld geven heel gecompliceerde antwoorden, zonder enig verband met de vlekken. Er zijn mensen die niets in de vlekken zien: die zijn veel te perfectionistisch en geremd om 5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen