VU Magazine 1991 - pagina 427

symptoom van het verval van de verantwoordelijkheidszin? Is het niet een grote verworvenheid van deze tijd, stel ik daartegenover, dat die overheid zo onpersoonlijk en anoniem functioneert en dat de directe zorg in handen is van mensen die ervoor doorgeleerd hebben; we willen toch niet terug naar de negentiende-eeuwse filantropie waarbij de weldoener zichzelf feliceert met zijn eigen goedheid wanneer hij een stuiver voor een arme donder over heeft? "We moeten de institutionele verantwoordelijkheid niet afschaffen", vindt Van Zuthem. "Maar wat doen we wanneer mensen zeggen: laat de overheid maar zorgen en van mijn geld afblijven. Dat wordt gezegd. Het is iets anders wanneer men redeneert: de overheid maakt mijn persoonlijke verantwoordelijkheid waar. Ik moet mij er zeer van bewust zijn, gedacht vanuit de verantwoordelijke mens, dat ik ook belasting betaal met het oog op de derde wereld." En als ik mij daar niet bewust van ben? "Dan ben je geen verantwoordelijk mens." Er is toch geen sprake van eigen verantwoordelijkheid voor wat betreft de besteding van over-

stateerd dat de industriële revolutie het geloof dreigde plat te walsen. Er vond een trek plaats van het platteland naar de stad, naar grote arbeiderswijken waar mensen in betrekkelijk anonimiteit leefden. De aloude gezagsverhoudingen verloren daar hun kracht. Een dergelijke toestand van desintegratie is niet bevorderlijk voor een stabiel godsgeloof. Tot overmaat van ramp begon de socialistische beweging zich steeds krachtiger te ontwikkelen en op sommige chrisUe g e h a v e n d e anti=these.

^f- K u y p e r : ,,Mijn dierbare schepping heeft in het tien-uren=debat Sekregen. Hoe lijm iR het ding w e e r aan e l k a a r : "

VU-MAGAZINE^NOVEMBER 1991

esnMeelijhe^Knauv,

heidsgeld. Mensen die bijvoorbeeld tegen het leger zijn, betalen door hun belastinggeld toch ook mee aan de instandhouding ervan? "Als die situatie inderdaad bestaat, geeft dat een zeer ernstig manco van onze samenleving weer. Het basisdocument heet niet voor niets 'bedreigde verantwoordelijkheid'. Instituties functioneren kennelijk zodanig dat mensen geen boodschap aan ze hebben en zich vervreemd voelen ten aanzien van de doelen van de politiek. Een consequent en consistent denken over politiek zou daar juist protest tegen moeten aantekenen en zou mensen moeten stimuleren wel na te denken

Armoedebestrijding en terugdringing van werkeloosheid; het zijn prachtige doelstellingen, maar ze vormen niet de eerste zorg voor het bedrijfsleven. telijke werklieden een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit te oefenen. Door middel van het ontwikkelen van eigen christelijke organisatievormen moest voorkomen worden dat die ontwikkeling zich doorzette. Vanuit socialistische hoek is altijd met veel wantrouwen naar die christelijke organisaties gekeken: ze werden gezien als stakingsbrekers, als mensen die verhinderden dat in gesloten front werd opgetreden tegen werkgevers. Daartegenover staat dat op het eerste christelijk-sociaal congres de werkliedenstaking als strijdmiddel nadat al het andere gefaald heeft - geaccepteerd werd. Maar het is wel zo dat door Abraham Kuyper, in de rede die hij hield tijdens het congres, de verhouding tussen werkgever en werknemer als een organische werd gezien. De werkgever werd aangespoord zich wat meer 'verantwoordelijk' te gedragen tegenover zijn personeel, zich als het ware wat 'vaderlijker' op te stellen ten opzichte van zijn kinderen en de nodige christelijke barmhartigheid te betrachten. Kapitaal en arbeid waren voor Kuyper geen tegenpolen maar eikaars bondgenoten, De hiërachische verhouding tussen werkgever en werknemer werd niet ter discussie gesteld. In die zin verschilt de christelijke organisatiepraktijk van de socialistische, die veel sterker gericht was op materiële belangenbehartiging en politieke strijd. Het gevolg van die concurrentiestrijd tussen christenen en socialisten was evenwel dat de sociale problemen van die tijd steeds serieuzer werden genomen,D

21

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen