VU Magazine 1991 - pagina 393

Was Calvijn een systematicus met een sterke wil? Of was zestiende-eeuwse angst zijn drijfveer? HANNEOBBINK

Het doolhof van de hervormer "Alle mensen zijn wel eens bang." Een diepzinnigheid als deze verwacht je in rubrieken als 'Margriet weet raad'. Ze komt echter uit een baanbrekend kerkhistorisch werk. Het is de eerste zin uit het sleutelhoofdstuk van een veelgeprezen studie over Johannes Calvijn, in de onlangs verschenen vertaling. "Calvijn was een uitzonderlijk angstig man", luidt de volgende zin. En even later: "Calvijn was door niets zozeer met zijn tijd verbonden als juist door deze angst." Deze zinnen kenmerken de werkwijze van de auteur, William J. Bouwsma.

H

oewel de naam Calvijn van alles oproept, is er over hemzelf en zijn leven niet al teveel bekend. Natuurlijk, de kerkhistorische handboeken schetsen trouwhartig zijn levensloop. Calvijn wordt geboren in 1509 in het Franse stadje Noyons. Hij studeert in Parijs en komt er terecht in een groep die zich, onder invloed van Erasmus en VU-MAGAZINE—OKTOBER 1991

andere humanisten, sterk maakt voor een hervorming van de katholieke kerk. De grond in het kathoHeke Parijs wordt hem en enkele medestanders al gauw te heet onder de voeten, en in 1534 ontvlucht hij Frankrijk om, na enkele omzwervingen, in Geneve terecht te komen. Met zijn werkzaamheden in deze stad zal hij zijn naam als kerkhervormer vestigen. Calvijn wordt in Geneve aanvankelijk met open armen ontvangen. De stad is bezig zich te ontworstelen aan de heerschappij van het katholieke hertogdom Savoien. Dat is de achtergrond van de keuze die de Geneefse bestuurderen gemaakt hebben voor de godsdienst van de hervormers. Calvijn krijgt de taak deze politieke keuze gestalte te geven en hij doet dat door de bevolking een strenge tucht op te leggen. Zo streng dat de weerstanden ertegen Calvijn al na twee jaar nopen de stad te verlaten. Terwijl Calvijn is uitgeweken naar

Straatsburg, gaat in Geneve de strijd tussen zijn voor- en tegenstanders door. Als in 1541 Calvijns aanhangers opnieuw de overhand krijgen, wordt Calvijn gevraagd terug te keren. Hij geeft gehoor aan dit verzoek en begint met harde hand zijn gedachten over kerk en godsdienst aan Geneve op te leggen. Een tegenstander als de koopman Ameaux wordt gedwongen in zijn hemd en blootsvoets op het plein in de stad boete te doen. Anderen treffen het nog minder en worden ter dood gebracht.

P

as na meer dan tien jaar is de strijd gestreden. De laatste tien jaar van zijn leven kan Calvijn al zijn aandacht richten op de verbreiding van de door hem voorgestane hervorming, niet alleen in Zwitserland, maar ook in de rest van Europa. In 1564 overlijdt hij. Calvijn komt in de gangbare beschrijvingen van de handboeken naar voren als een man met "een 31

Calvijn: haast holistisch.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen