VU Magazine 1991 - pagina 84

Wanneer ben je eigenlijk zigeuner? De Nederlandse rijksoverheid gaf in het verleden het antwoord en zette aan tot stigmatisering van uit het buitenland afkomstige, zwervende ketellappers, bereleiders, paardenhandelaren en muzikanten. Aan de grens bij Vaals, 1928. Foto Spaarnestad Fotoarchief

HEIN GUPPEN

30

Tot na de Tweede Wereldoorlog heeft alleen de dierenbescherming kritiek geuit op het overheidsbeleid inzake zigeuners. Zij beperkte zich echter tot de gevolgen van het beleid voor de paarden van de zigeuners. Veelzeggend, noemt de Leidse historicus Leo Lucassen dit, in een wrange, maar rake stelling bij zijn proefschrift 'En men noemde hen zigeuners...'. In oktober vorig jaar promoveerde hij cum laude.

D

e invloed van de overheid op de geschiedenis van de zigeuners in Nederland, die in 1420 begint, is volgens Lucassen bijzonder groot. Zonder de overheid zouden de zigeuners als groep niet eens hebben bestaan. Dankbaarheid is echter misplaatst: veel van de nieuwkomers die zigeuner werden genoemd, zouden beter af zijn geweest als dat niet gebeurd was. Om maar meteen het ergste voorbeeld te geven: van de 245 Nederlandse zigeuners die de nazi's in

1944 naar Auschwitz-Birkenau voerden, behoorde 85 procent tot de Sinti, zoals ze zich in hun eigen taal noemen. Lange tijd stonden deze uit Duitsland en Frankrijk afkomstige, nomadisch levende muzikantenfamilies niet als zigeuners bekend bij de Nederlandse rijksoverheid. Pas in 1928 werden ze bij toeval als zodanig 'ontdekt' en daarmee was hun doodvonnis, naar later bleek, getekend. Het waren immers Nederlandse ambtenaren die in 1944 in opdracht van de Duitsers bepaalden wie wel en wie niet als zigeuner naar Auschwitz moest worden gedeporteerd. De manier waarop de Sinti in Nederland zigeuners werden, kon door Lucassen worden herleid uit de aantekeningen van kolonel F.CA. van der Minne, Administrateur voor de Grensbewaking en de Vreemdelingendienst (AGVD) van de Koninklijke Marechaussee. Deze zag tijdens een dienstreis een in zijn ogen opvallende zigeunerin de tram VU-MAGAZINE—FEBRUARI 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen