VU Magazine 1991 - pagina 302

Vaak kregen de gedeporteerden geen enkele juridische steun, ondanks het feit dat de bewijzen tegen hen flinterdun waren. "Wat komt er terecht van die onschendbare vrijheid van gedachten, als er mensen worden verbannen en vervolgd die zich inzetten voor de zaak waarvoor de pioniers van dit land hun leven gaven?", vroeg Emma Goldman, Russisch-joods anarchiste en een van de beroemdste slachtoffers van

een staatsburgerschap van de VS steeds kleiner.

I

n 1928 werd Elhs Island definitief afgedankt als immigratiestation. De deportaties gingen wèl gewoon door, met hoogtepunten in de crisisjaren, toen de jacht op vreemdelingen tot ongekende hoogte werd opgevoerd, en in de Tweede Wereldoorlog, toen Duitsers, Japanners en Italianen werden geïnterneerd. Pas in 1954 werd, met de vrijlating van de laatste gedetineerde buitenlander (een Noorse zeeman die te lang verlof had genomen), een voorlopige streep gezet onder de functies van het eiland. Gedurende tientallen jaren erna heerste er een diepe, spookachtige rust. Lange tijd was het eiland zelfs verboden terrein. Pas in 1976 werd een deel van het vervallen hoofdgebouw weer voor bezoekers opengesteld. de Red Scare, zich tijdens haar deIn de vroege jaren tachtig leefde de portatieverhoor op EUis Island af. belangstelling voor Ellis Island weer Het mocht haar overigens niet baop. Het vrijheidsbeeld op het nabuten. Ze werd op de boot naar de rige eilandje, dat in een deplorabele Sovjet-Unie gezet. staat verkeerde, zou haar honderdDe toegenomen weerstand tegen de jarig bestaan gaan vieren, en een immigratie leidde ook tot striktere grootscheepse renovatie werd voorwetgeving. In 1921 kwam de eerste bereid. Dankzij een enorme inzameQuota Law tot stand, die het maxi- lingsactie kon in 1984 ook met de mum aantal landverhuizers op renovatie van EUis Island worden 385.000 per jaar stelde. In 1924 aangevangen. Totale kosten: ruim daalde het quotum tot 154.000. Van 140 miljoen dollar. elke nationaliteit mocht bovendien Anno 1991 doen de veerbootjes vannog slechts drie procent binnenko- af de zuidpunt van Manhattan weer men van het aantal dat al in de Ver- beide eilanden aan. De eerste halte enigde Staten aanwezig was. Omdat is op Liberty Island - pas daarna men een volkstelling uit 1910 han- legt de boot aan voor de majestuteerde, waren Noord- en Westeuro- euze ingang van het renaissancistipeanen daarbij in het voordeel. sche gebouw op Ellis Island. Voor Grieken, Italianen en Russen, In de bagagezaal, direct na de entree die als het meest on-Amerikaans op de eerste verdieping, heeft men werden beschouwd, werd de kans op nog tientallen koffers en manden uit

Het moet een gekkenhuis zijn geweest, met huilende kinderen, wanhopige, onzekere mensen - een onbeschrijflijke chaos.

Het hoofdgebouw vroeger.

28

die tijd bewaard. Vandaar uit loopt de trap naar de Registry Room, die volgens de overlevering door vele immigranten biddend werd bestegen. De zaal zelf is nu volstrekt leeg, op een paar houten bankjes na. Er is geen tentoonstelling. Het is er stil, doodstil. Het moet een moeilijke keuze zijn geweest voor de restaurateurs: wat te doen met deze enorme ruimte waar ooit, in het jaar 1907, op één dag 11.747 mensen doorheen werden geloodst - het moet een gekkenhuis zijn geweest, met huilende kinderen, wanhopige, onzekere mensen - een onbeschrijflijke chaos.

D

e keus die is gemaakt - een grote, stille leegte - blijkt helaas niet goed te werken. De rust is zo indringend, dat het bijna onmogelijk is voor te stellen hoe het er hier tientallen jaren lang moet zijn toegegaan. Wat had een bandopname van het gekrakeel destijds in die grote hal kunnen verduidelijken! Het is niet het enige moment waarop er iets lijkt te ontbreken aan het opgeknapte Ellis Island. Het is weliswaar allemaal prachtig opgeknapt, maar het is té prachtig. Het hout glimt onder een dikke laag glanslak, de tegels zijn fris geboend en het koper glimt je tegemoet. Ellis Island is te netjes geworden, te steriel, en dat is onverenigbaar met de sfeer die hier moet worden herbeleefd. Ook het museum zelf heeft zich dat achteraf gerealiseerd. In enkele kamers is een deel van de oude eilandinventaris - verroeste bedspiralen, gebroken keukengerei, uiteenvallende archiefkasten - bijeen gebracht. Weggeborgen achter glas, getuigt alleen nog deze aandoenlijke rommel van de taferelen die zich hier, nog geen eeuw geleden, hebben afgespeeld. In die kamers kun je je wat voorstellen bij de woorden van een Russische die als dertienjarig meisje op het eiland terechtkwam: "Oh, ik heb wat afgehuild. Vreselijk. Al mijn zusjes en broertjes huilden. Er was daar gewoon zoveel verdriet dat je wel moest huilen. Op Elhs Island hebben tien mensen meer tranen dan honderd mensen ergens anders. Overal tranen, iedereen had tranen." D

VU-MAGAZINE—JULI/AUGUSTUS 1991

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen