VU Magazine 1991 - pagina 136

nog een jaar worden gepriegeld met de electronica. Zal hij daarna echt op de markt komen? Philips heeft in ieder geval al interesse getoond.

Knijpers

Samenstelling: Johan de Koning

Hoorbril Sinds de contactlens zien we steeds minder brillen, maar mogelijk is er binnenkort een come back. De bril blijkt namelijk niet alleen uitkomst te kunnen bieden aan slechtzienden, maar ook aan slechthorenden. In Delft is iemand gepromoveerd die zo'n bril heeft ontworpen. In allebei de pootjes zitten vijf miniscule richtinggevoehge microfoontjes verstopt. Met behulp daarvan onderdrukt de bril het geroezemoes uit de omgeving en versterkt hij het geluid afkomstig uit de richting waarin de drager kijkt. Volgens de promovendus, ir. W. Soede, is zo'n bril bij uitstek geschikt voor ouderen. Op recepties en verjaardagen, en op het werk, hebben zij vaak zoveel hinder van het omgevingslawaai dat ze niemand meer verstaan. Ook kan de bril zijn diensten bewijzen in de kerk, als de dominee of het orgel te veel galmt. In het verkeer is het echter oppassen geblazen, daar zijn omgevingsgeluiden namelijk wel belangrijk, maar gelukkig kan de brildrager de microfoontjes ook uitschakelen. Voordat deze bril van een ontwerp tot een tastbaar feit is geworden, moet er

Een vies praatje, maar het moet even. Want je zult er maar toe behoren: de naar schatting 18.000 Nederlandse kinderen van onder de twaalf die problemen hebben met de stoelgang en een laxeermiddel sHkken. Knijpers, worden ze genoemd. Vaak hebben ze last van verstopping en soms poepen ze in hun broek. De problemen kunnen zo ernstig zijn dat wordt overgegaan tot ziekenhuisopname of- soms jarenlange - psychosociale hulp. Uit Amerikaanse literatuur blijkt dat 60 procent van dit soort problemen niet wordt veroorzaakt door een lichamelijke afwijking, maar door een verkeerde techniek. In plaats van de sluitspier op het juiste moment te ontspannen, spannen deze kinderen haar juist aan. Een arts van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, Mare Benninga, heeft een verkennend onderzoekje gedaan om te zien wat er aan te doen is. Bij een klein aantal kinderen deed hij een instrumentje ter dikte van een potlood in de anus. Aan het einde ervan zit een ballonnetje dat kan worden opgeblazen en door de sluitspier samengeknepen. Via electrodes wordt gemeten wat de sluitspier precies doet en het kind krijgt dat zelf op een monitor te zien. Sommige kinderen bleken al naar vier sessies normaal te kunnen poepen.

Bij anderen duurde het wat langer, maar in bijna alle gevallen werd uiteindelijk resultaat geboekt. Dankzij een subsidie van de Kinderpostzegels kan nu een uitgebreider onderzoek worden opgezet, om te onderzoeken of deze bio feedback training het gebruik van laxeermiddelen kan vervangen.

Kleintjes Iedereen is bang voor de stijgende zeespiegel, maar wat dacht u hiervan: tussen 1965 en 1980 is de gemiddelde lengte van meisjes met twee centimeter toegenomen tot 168,3 cm? De stijging van de jongenslengte is nog forser: 4 centimeter, waardoor zij gemiddeld op 182 cm uitkomen. Er zijn echter pubers die dat bij lange na niet halen Zij blijven achter tijdens de groeispurt (bij meisjes tussen de 10,5 en de 12 jaar; bij jongens tussen de 12,5 en de 14 jaar). Een optimale groeispurt is het resultaat van een zorgvuldige afstemming van de afgifte van de geslachtshormonen en het groeihormoon door respectievelijk de geslachtsorganen en de hypofyse. Als de puber door gebrek aan groeihormoon niet snel genoeg groeit, is het momenteel gebruikelijk om hem 's avonds voor het slapen gaan extra toe te dienen. Dat is niet genoeg, vindt de kinderarts Johanna Wennink, die onlangs promoveerde aan de Vrije Universiteit. Ook overdag moet het kind groeihormoon krijgen. Wennink onderzocht namelijk 66 gezonde kinderen van tussen de 7 en de 15 jaar oud. Daaruit bleek dat tijdens de pubertijd

ook overdag meer groeihormoon aanwezig is. Die natuurlijke situatie moet zo goed mogelijk worden nagebootst.

Oudjes Het toedienen van extra groeihormoon was vroeger een lastige zaak, want het moest worden gewonnen uit de hypofysen van overledenen en was dus schaars. Tegenwoordig wordt het echter langs biotechnologische weg geproduceerd. Dat maakt het ook mogelijk om eens wat zorgelozer met het spul te gaan experimenteren. Wat heeft het groeihormoon bijvoorbeeld voor invloed op veroudering van het lichaam? In de Verenigde Staten bleken

Illustratie Aad Meijer

zestigplussers er een steviger huid, meer spieren en meer bot van te krijgen. In Nederland gaat men toch wat voorzichtiger te werk. Het VU-ziekenhuis is eerst eens gaan kijken wat de kenmerken zijn van volwassenen die zelf weinig groeihormoon produceren. Zij zijn gemiddeld dikker, minder behaard en kinderlijker. Niet alleen hun lichamelijk, maar ook hun geestelijk prestatievermogen blijft achter bij het gemiddelde. Een relatief groot deel van deze mensen is werkloos en ongehuwd. Wat daar met groeihormoon aan te veranderen valt, gaat men nu ook onderzoeken. Daarnaast wordt bekeken wat het groeihormoon voor invloed heeft op patiënten met een shock. Bij hen kan door eiwitafbraak ernstige

weefselbeschadiging plaatsvinden, en het groeihormoon gaat dit tegen. Maar een van de onderzoekers,/^ro/.ti/-. E.A, van der Veen wil nog meer. In het maandblad Iota zegt hij dat hij veel zin heeft om over een tijdje "dat Amerikaanse onderzoek na te doen".

Schaatsen Sterke sprinters, zijn sterke starters. Dat geldt voor het schaatsen. Bewegingswetenschapper Jos de Koning analyseerde voor zijn proefschrift aan de Vrije Universiteit de verrichtingen op de 500 meter schaats tijdens de Olympische winterspelen te Calgary. Daaruit bleek dat er een zeer groot verband be-

staat tussen de versnelling in het begin van de race en de behaalde eindtijd. Wie het snelst start, wordt niet in de eerste plaats bepaald door de techniek. Alle schaatsers voeren ongeveer hetzelfde bewegingspatroon uit. De afzettechniek lijkt eerst op lopen en pas bij een bepaalde snelheid gaan de schaatsers over op een glijdende afzet. (Wel blijkt er verschil in techniek te zijn tussen topschaatsers en gewone schaatsers. De topschaatsers houden het bovenbeen horizontaler, waardoor de per slag geleverde arbeid beter benut wordt.)

verschillende- schaatsers. Daaruit bleek dat topsprinters niet over bijzonder grote hoeveelheid energie beschikken, maar dat zij wel in staat zijn de beschikbare energie aan het begin van de race snel vrij te maken.

Vliegen

Mens, durf te vliegen! Alle uit elkaar vallende Boeings ten spijt, blijkt het reizen per vliegtuig de laatste twintig jaar driemaal zo veilig te zijn geworden. Het aantal doden Beslissend tijdens de sprint per miljard vliegtuigkilometers daalde van zes naar is de verdeling van de energie. Om dit te weten te twee. Dit werd uitgerekend door prof.ir. P.A. komen, bepaalde de provan der Schee, die in jamovendus in laboratonuari inaugureerde als riumtests de energieprohoogleraar vliegtuigconduktie (het vermogen) van structies te Delft. Hij is tevens chef van de 'sterkteafdeling' van Fokker. Er worden steeds betere vliegtuigen gebouwd, verzekerde Van der Schee. Dat er toch nog ongelukken mogelijk zijn, komt voor 85 procent door menselijk falen, door bemanningsleden, verkeersleiders of onderhoudspersoneel. De 11 procent tengevolge van militaire acties of sabotage is hierbij inbegrepen. Resteert: 15 procent door technische mankementen en extreme weersomstandigheden. Een opvallende kanttekening plaatste de hoogleraar bij het gebruik van koolstof composieten. Dit materiaal wordt vaak geprezen om de sterkte en 'vermoeiingsongevoeligheid'. Maar volgens Van der Schee kan het aanzienlijke schade oplopen door hagel- of steeninslag, of zelfs door vallend gereedschap tijdens de constructie. En die schade is aan de buitenkant niet zichtbaar.

39

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen