VU Magazine 1991 - pagina 487

medische voorzieningen voor andere ziekten, zoals kanker. En de druk op de sociale sector neemt ook toe: mensen zullen langer gebruik maken van pensioenvoorzieningen. Dat khnkt hard, maar het is wel de economische werkelijkheid van onze maatschappij."(.) Dat er bezuinigd moet worden is nauwelijks nog een discussiepunt; het gaat veeleer om de vraag waarop dan wel, en - in het verlengde daarvan - wat de gevolgen van ingrijpende bezuinigingen zullen zijn. Een van de meest in het oog lopende en ook meest schrijnende consequenties zijn de steeds vaker gehanteerde wachtlijsten. Sommige ingrepen zijn zo kostbaar dat niet iedereen direct geholpen kan worden, waardoor wachttijden vaak flink uitlopen. Zo heeft de nieuwe technologie dus nieuwe problemen geschapen. Want is eenmaal met veel tamtam aangekondigd dat tegen een tot voor kort ongeneeslijke kwaal een remedie is gevonden, dan staan de lijders aan deze kwaal uiteraard de volgende dag in de rij voor het ziekenhuis. Als blijkt dat ze niet allemaal tegelijk kunnen worden geholpen, verschijnen vervolgens de tenhemelschreiende verhalen in de media, in de trant van: 'Zonder die wachtlijst had moeder nog geleefd!'(.) Een andere consequentie van de per definitie beperkte middelen is de noodzaak tot selectie van patiënten die wel, en zij die niet voor behandeling in aanmerking komen. In de gezondheidszorg zijn overigens nu al op vele terreinen momenten ingebouwd waarop bepaald wordt of iemand wel of niet tot een behandeling wordt toegelaten. Een strikt medisch criterium ligt natuurlijk voor de hand, maar er zijn stilzwijgend ook andere maatstaven binnengeslopen, die met medische geschiktheid helemaal niets te maken hebben. Harttransplantieteams in ons land ontwikkelden onlangs een intern document waarin de voorwaarden stonden op grond waarvan men in aanmerking komt voor zo'n ingreep. Toen het document uitlekte bleek, dat het hier niet langer strikt gaat om de medische geschiktheid van de persoon in kwestie, maar om zijn maatschappelijk functioneren. Zo maakt iemand die ouder is dan vijfVU-MAGAZINE—DECEMBER 1991

^ ^

tig weinig kans evenals degene die regelmatig een beroep heeft gedaan op de psychiater. Iemand die anderszins blijk geeft van emotionele problemen, komt evenmin hoog op de ranglijst. Alcoholisme en drugsmisbruik zijn ook al geen aanbeveling, en alleenstaanden zullen minder snel voor een operatie in aanmerking komen dan gehuwden met kinderen. En tenslotte moet de betrokkene, naar verluidt, de Nederlandse taal machtig zijn.(.)

worden geholpen. Maar dat druist in tegen de fundamenteelste ethische intuïties. Een tweede mogelijkheid is degenen te behandelen die zich het eerst meldden. Een nadeel hiervan is dat dan het recht van de sterkste gaat gelden; dat tijdstip is bovendien afhankelijk van de huisarts die een bepaalde ziekte bij de een eerder dan bij een ander onderkent. Brons kiest uiteindelijk voor een derde systeem: loten. Voordelen zijn dat dan geen selectie plaatsvindt op grond van sym- of antipathieën, dat Dat het uiterst dubieus is als artsen artsen worden ontheven van de zwaop die manier gaan bepalen wie re beshsverantwoordelijkheid, dat voor een samenleving het meeste nut de verwarring rond de 'sociale criteheeft, behoeft geen betoog. Maar ria' wordt opgeheven, en iedereen ook de vraag naar rechtvaardigheid evenveel kans heeft. Tegenstanders is gemoeid met een dergelijke selec- van dit lotingsysteem vinden het een tie die voortvloeit uit de noodzaak 'ontmenselijkt beshssingssysteem'; de schaarse middelen in de gezond- voorstanders wijzen op het tegenheidszorg zo eerlijk mogelijk te ver- deel: de weigering om een keuze te maken berust volgens hen juist op delen. Het afwegen van de verdiensten van een consequente ethische afweging. afzonderlijke patiënten voor de In geval van een schaarse levensredsamenleving is onmogelijk en ontoe- dende behandeling komt het geen laatbaar, meent bijvoorbeeld de arts mens toe een keuze te maken omen filosoof Edzerd Brons. Een keuze trent de waarde van een mensenlevalt volgens hem alleen te maken op ven. Loten sluit niet uit dat iemand grond van gelijkheidscriteria. Een een slechtere kans heeft dan een anmogelijkheid is om niemand meer te der, wèl dat iemand helemaal geen helpen, zolang niet iedereen kan kans heeft. D

WETENSCHAP. CULTUUR

EN SAMENLEVING

i G E H E l N i m VAN DAVID CHAUWl HfTWlONOPOUEVANDEPn H A M I DE UNIVERSITEIT 2000? NEWTON'S DUBBELE REVOLUTIE WOORD EN BEELD EEN HOLLANDER IN JAPAN

OEOMZEKERETOEKW GQOHDHHD^SË

De omslagfoto werd gemaakt door Michel Claus en Marius van de Plas.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen