VU Magazine 1991 - pagina 329

1990 en september van dit jaar moest het gehele project gefinancierd, gepland en uitgevoerd worden. En zoiets leidt zelfs bij de meest bedaagde archeoloog tot stress. Bovendien is een gedegen planmatige aanpak van archeologische onderzoek dat zich over meer jaren uitstrekt, haast onmogelijk geworden. De prehistorici komen er gewoon niet aan toe, omdat zij voortdurend, als ziekenbroeders in een ambulance, van hot naar her racen om de meest urgente vindplaatsen van een definitieve ondergang te redden. Even later in het veld zal drs. Hans Kamermans, teamleider en eerste medewerker van Louwe Kooijmans, zijn hoogleraar met nog een ander argument bijvallen. "Het is doodzonde", zegt hij, "dat we zo'n complete nederzetting niet als monu-

'Archeologie is, net als aardolie, uitputtelijk. Op een gegeven moment is het op. Dan is alles opgegraven. Of, nog erger, voor de eeuwigheid vernietigd.' ff"

?:•*".'

ment kunnen bewaren voor de toekomst. Opgraven kun je altijd nog. Maar weg is weg. En als je de geavanceerde technieken en instrumenten ziet die we hier nu al gebruiken, en ze vergelijkt met die van een paar jaar geleden, dan vraag je je af of er in de nabije toekomst, met nog nauwkeuriger methoden, niet nog veel meer informatie uit deze opgraving te halen zou zijn geweest." D

VU-MAGAZINE—SEPTEMBER 1991

at hebben Delphine Delamareen Anna Stepina Piriogova met elkaar gemeen? Dat zij, de ene in 1851 te Rouaan - d e geboorteplaatsvan Flaubertde andere in 1877 in een plaats vlak bij tiet landgoed van Tolstoy, de tiand aan zictizelf sloegen. Hetgeen in vergeteltieid zou zijn geraakt als twee meesterwerken van de westerse literatuur er niet hun aanleiding in hadden gevonden: 'Madame Bovary' en 'Anna Karenina'.

Wl

Veel eigentijdse romanliteratuur, waaraan ik mij onder meer door mijn lidmaatschap van de AKO-prijs-jury in 1989 heb bezondigd, doet weer verlangen naarde klassieken. Zo is het ook goed. Als je ook nog een produkt bent van het oude gymnasium-alpha dan neem je op (niet: met!) vakantie Madame Bovary mee in het Frans, Plus een woordenboekje voor de moeilijke woorden (vooral namen van stoffen en van gebruiksvoorwerpen uit de vorige eeuw). Want dat gym ging ervan uit datje later op de universiteit in staat moest zijn om in het Frans, Duits en Engels wetenschappelijke werken te leien. Wat inderdaad groot nut heeft, ook nu nog op vakantie. Behalve als je een Fransman in een winkel moet uitleggen wat je zoektwant leren spreken in die talen, dat deden we niet. Dat was voor de MMS (Middelbare Meisjes School, het zij voor de jongeren uitgelegd). Bovary dus. Mijn lang geleden aangeschafte Livre de Poche-uitgave

bevatte in een appendix ook de teksten van Officier van Justitie Pinard, en van advocaat Sénard (aan wie Flaubert zijn boek opdroeg) in het strafproces tegen de auteur, in 1857, wegens schennis van de publieke en religieuze moraal en van de goede zeden. De eis: twee jaar gevangenisstraf! De pleidooien bevatten uitvoerige citaten. Heel onkuis vond het OM met name de beroemde scène van het rendezvous "jan Emma Bovary met Léon (nota bene in de kathedraal van Rouaan!), waarna de

spoed", die hij kenmerkend acht voor de burgerlijke cultuur van de negentiende eeuw, en die leidde tot de slachtingen van 1914-1918. Een doodsdrift veroorzaakt door de spanning tussen de sociale immobiliteit van het burgerdom, en de daarbinnen opkomende dynamiek van een industriële revolutie (zie Steiner's onlangs in Nederlandse vertaling herdrukte essay 'In Bluebeard's Castle, Some notes towards a re-definition of culture', uit 1971). Flaubert's afstandelijke,

co z

'Bovarysme' leidt tot oorlog

LJJ

O

CC

CE LU

verleider een rijtuig bestelt, daar met Emma instapt, en vervolgens de koetsier uren laat rondrijden in en om de stad, met neergelaten blinden. Geen woord over wat daarbinnen gebeurt, maar toch, hoogst onzedelijk. Omnia munda mundis (de reinen is alles rein...). Flaubert werd vrijgesproken. Betoogde hij niet dat overspel leidt tot suïcide? Bovary en Karenina gaan beide over vrouwen die zich pogen te ontworstelen aan de verstikkende conventies van die dagen, De literatuurwetenschapper George Steiner, die met alle bewondering voor Flaubert, het boek van Tolstoy hoger waardeert, ziet in Bovary weerspiegeld de "nostalgie naar ramp-

briljante beschrijving van het leven van de vrouw van een piattelands-arts, zoals Eline Vere tot melancholie geneigd, haar hoofd door de nonnetjes op kostschool volgepropt met religieus-romantische rommel dat in het leven geen houvast biedt, doortrokken van ennui, verveling, de plaag van het negentiende-eeuwse burgerdom, vermocht de socioloog-columnist J.A.A. van Doorn in 1987inNRC/Handelsblad tot een dwarse recensie, nadat hij de vertaling van Hans van Pinxteren had meegenomen op vakantie: een monumentale keukenmeidenroman. Stuur geen sociologen op vakantie met een roman!

11

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen