VU Magazine 1991 - pagina 349

Hella Haasse is terug in Amsterdam. Na een verblijf van bijna tien jaar in Frankrijk, bij Parijs, woont ze nu vlakbij het Leidseplein, met uitzicht op het Vondelpark. Om de kinderen, vanwege de nabijheid van het culturele leven en de bibliotheken en omdat zij en haar man zich prettiger voelen in eigen land, nu ze ouder worden. In haar mooie nieuwe appartement - zo'n keuken vol moderne machines heeft ze nog nooit eerder gehad, zegt ze - praten we over haar historische romans 'Mevrouw Bentinck' en 'Schaduwbeeld of Het geheim van Appehern'. 'Mevrouw Bentinck' is het levensverhaal van Charlotte Sophie von Aldenburg (1715-1800), een onconventionele vrouw met een pre-feministische gevoelswereld, zoals HeUa Haasse dat noemt. Zij verlaat haar echtgenoot Willem Bentinck omdat zij met haar minnaar wil leven. Op fiere wijze leidt zij het leven van een gescheiden vrouw met buitenechtelijke kinderen.

"Als ik nu jong was, dan zou ik heel graag geschiedenis willen studeren. Maar dat verschrikkelijke precisiewerk, waarmee veel historici zich de laatste decennia bezighouden, dat inspireert mij minder. Ik heb er geen kritiek op, dat kleine onderzoek is een goudmijn van informatie voor wie de grote verbanden wil zien. Maar dat ongelooflijk grondig uitspitten van deelgebieden houdt de belangstelling van een groter publiek voor geschiedenis tegen. Meestal zijn pubhkaties op dat gebied alleen voor vakgenoten bestemd, en niet zó geschreven dat ze de leek kunnen boeien. "Wat mij het meest interesseert is om iets te zien in groter verband. Zoals bij Joan Derk van der Capellen, dat die man in Overijssel als eenling in zijn wezen iets manifesteerde dat ook in andere landen aan de gang was. Zijn anti-autoritaire gedachten liepen parallel aan wat zich elders in Europa ontwikkelde. Dat vind ik het boeiende. Het staat niet op zichzelf.

ricus zegt hoogstens: men zou zich kunnen voorsteUen dat... Zijn doel is ook niet het schrijven van een meeleefbaar verhaal. Zijn doel is het op een rijtje zetten van de historische feiten." Denkt u ook wel eens: het zou zus kunnen zijn, maar het zou ook zó kunnen zijn; ik kies het alternatief dat ik het leukst vindl "Nee, ik ben echt voortdurend afgegaan op de indruk die ik kreeg uit

'Ik denk dat als er veel verliefdheid en glans en glorie aan de geboorte van zo'n kind voorafgaat, dat je dan ook anders tegenover zo'n kind staat.'

het materiaal. Mijn intuïtie helpt me daarbij. Over het huwelijk van Joan "Ik hoop dat mijn boeken een Derk bijvoorbeeld, is weinig bestimulans kunnen zijn voor mensen kend. Ik dacht op grond van hele die zich met geschiedenis bezig hou- kleine dingetjes de conclusie te kunden, om vakmatig iets te onderzoe- nen trekken dat dat een goed huweken wat ik aanstip, maar waar ik lijk was. Iemand zou die gegevens zelf niet dieper op in ga. Met name ook op een andere manier kunnen dat Bentinckarchief, dat is een bron interpreteren, en zeggen: dat was eivan informatie voor de petite histoi- genlijk een mariage de raison, hij eide boeken zijn collages van re. Daar is zoveel in te vinden over wilde getrouwd zijn..., hij vond het historische documenten - het dagelijks leven in die tijd, over best een aardige vrouw, maar die brieven, dagboekaantekenin- de aanleg van tuinen, over het be- vrouw heeft zich haar hele leven ongen en geschreven zelfportretten -, zoek aan badplaatsen met bronwa- dergeschikt gemaakt aan de idealen door Hella Haasse tot een verhaal ter, over reizen, over het sociale ver- van die man..." gemaakt. 'Mevrouw Bentinck' is een keer..." zeer levendig boek, omdat de brieat heeft Hella Haasse niet ven in dit boek heel boeiend en Waarom noemt u 'Mevrouw Bengedaan. Zij heeft Joan spannend zijn. Het boek over Van tinck' en 'Appeltern' geen wetenDerk geen koel verstandsder Capellen ontleent zijn kracht schappelijke werken"^. huwelijk willen toedichten. In een vooral aan de passages die HeUa "Ik pas wel de onderzoeksmethode eerder interview heeft zij eens geHaasse zelf heeft geschreven. van de historicus toe. Dat is mijn zegd, in navolging van Tolstoi, die uitgangspunt. Ik bestudeer alle be- schreef dat alle gelukkige gezinnen Had u graag geschiedenis willen stu-schikbare bronnen. Maar als ik de op elkaar lijken: "Je kunt niet veel deren"} gegevens arrangeer, dan komt mijn boeken in de hteratuur aanwijzen "Mijn ouders wilden graag dat ik romanschrijverschap naar voren. over gelukkige relaties, die boeiend Nederlands ging studeren, omdat ik Als ik een lijn volg van een persoon- zijn om te lezen." Haar boek over goed in taal en opstellen was. Toen lijk drama en er ontbreken gegevens Joan Derk is de weerlegging van die ik na mijn Indische jeugd in Hol- om twee punten te overbruggen, uitspraak. Daar rijst uit de weinige land kwam dacht ik: dan moet ik le- maar ik kan toch een inzicht geven zinnen die ze aan de verhouding van rares worden. Dat lokte me toen he- in wat er gebeurd is, of wat iemand Joan Derk en HiUegonda wijdt, het lemaal niet aan. Nu vind ik leraar gedacht heeft, dan vul ik dat in. Dat beeld op van een gelukkig huwelijk. Nederlands een heel belangrijke doe ik dan met behulp van wat Die passages zijn boeiend, en vertefunctie. Ik heb een paar jaar Scandi- mensenkennis en met wat ik al com- derend. navische talen gestudeerd, maar ook binerend kan opmaken uit gegevens Hella Haasse: "Die sohdariteit van ^... „ door de oorlog ben ik daarmee op- daaromheen. Dat zou een historicus die mensen hè. Joan Derks persoon- historica met intuïtie gehouden. nooit doen! Een stoutmoedige histo- lijke correspondentie ontbreekt. Die Foto Bert Nienliuis 'Appeltern' gaat ook over iemand die, misschien nog wel dwarser, tegen de stroom van zijn tijd in ging. Joan Derk van der Capellen (1741-1784), de bekende patriot, streed voor zijn democratische overtuigingen, waarbij hij de minachting van velen moest verdragen.

B

D

VU-MAGAZINE—SEPTEMBER 1991

31

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen